stå 3
verb
Opphav
norrønt standa; infinitiv stå og presens står kanskje innverknad frå austnordisk og lågtyskTyding og bruk
- vere i oppreist stode;kvile på føtene;vere sett med eine enden eller kanten ned mot eit underlag
Døme
- stå på føtene;
- folk måtte stå på bussen;
- stå på kne;
- stå og grunde på noko;
- boka stod i bokhylla;
- det stod skap langs veggene;
- trea stod tett i tett;
- stå botn(en) – nå botnen med føtene;
- hopparen var ustø i nedslaget, men stod – heldt seg på føtene
- i presens partisipp:
- eit ståande hopp – utan fall
- vere, gjere teneste i eigenskap av
- stå brud, fadder;
- stå vakt;
- hunden følgde han kvar han gjekk og stod – overalt;
- stå på sitt, på retten sin;
- ho stod på mi side – ho stødde meg
- vere stram, utspent
- magen stod som eit trommeskinn
- ha plass;vere på ein viss stad;opphalde seg
Døme
- maten står på bordet;
- hytta stod ute på ein odde;
- hesjestaurane stod i sikksakk;
- bøkene stod om kvarandre;
- fisken stod i stimar;
- fienden stod oppmarsjert ved grensa
- vere i ei viss stode
- sola stod lågt på himmelen;
- visaren stod på åtte;
- barometeret stod på regn;
- stå ved inngangen til ei ny tid
- vere plassert
- stå langt nede på lista;
- stå på programmet;
- adressa står utanpå
- ha pengar ståande i banken;
- spørsmålet står ope – er ikkje avklart, avgjort
- vere skrive
- det stod noko om det i avisa;
- kva står det i brevet?
- vere i tankane
- det er ikkje noko anna som står i hovudet på han
- vere (3
- stå i teneste hos nokon;
- han stod om bord i fire år;
- stå læretida si ut;
- stå som medlem i eit lag;
- stå i brodden, spissen for el. føre (noko)
- vere i ein viss posisjon, tilstand
- stå i gjeld til ein;
- stå bi;
- det står ikkje i mi makt – det er ikkje mogleg for meg;
- stå til rådvelde, teneste for;
- stå godt budd, rusta;
- årsveksten står bra i år;
- huset står tomt;
- stå ferdig;
- stå i blom, i lys loge, i stampe;
- det stod 1–1 ved pause
- i språkvitskap:
- subjektet står i nominativ;
- det står bra til;
- stå for fall;
- stå for tur;
- stå i fare for å miste noko;
- livet stod ikkje til å redde;
- no står det til deg – no er det du sjølv som avgjer
- vere i eit visst tilhøve til
- stå i samband med;
- stå attende, tilbake for;
- opplysningane står i strid med kvarandre;
- partane stod heller likt;
- påstand stod mot påstand;
- vatnet stod 5 cm over botnen;
- pundet står i vel 10 kr
- ikkje flytte, røre seg;
Døme
- bussane stod;
- hjula stod;
- stå still;
- når vi ikkje ferja, står vi der – kjem vi ingen veg;
- døra stod ikkje eit sekund;
- munnen står ikkje på han – han snakkar heile tida
- vere på same staden eller i same tilstanden
- la dei gamle møblane stå;
- la deigen stå natta over
- bli ståande;
- bli ståande ved den siste modellen – velje
- ikkje la seg flytte eller kome ut av stilling
Døme
- slå ned ein påle så han står;
- stå støtt
- eksistere
- så lenge verda har stått;
- huset har stått i mange hundre år
- i kortspel:
- knekten står – knekten kan ikkje stikkast;
- resultatet står og fell med – resultatet er avhengig av;
- det skal ikkje stå på oss;
- det er pengane det står på
- halde stand mot
- vellæte kan han ikkje stå for;
- ha noko å stå imot med;
- ho står ikkje heile distansen enno – ho greier ikkje heile distansen i same høge tempoet enno;
- mjølka står seg ikkje til i morgon – held seg ikkje søt;
- stå til eksamen – greie eksamen;
- ha mykje å stå i – ha mykje å gjere
Døme
- spruten stod høgt i vêret;
- sjøen stod inn som ein foss;
- støvskya stod;
- der ute står havet rett på
- ha ei viss lei
- ein frisk nordvest stod inn sundet;
- det stod ein god varme frå omnen;
- det stod respekt av formannen
- stemne (3, 1)
- båtane stod ut fjorden
- vere retta, vend
- hugen hans stod til boka
- reise seg, rise
Døme
- stå opp;
- stå opp av, or senga;
- sola står opp i aust;
- stå fram og seie nokre ord – stige fram
Faste uttrykk
- som ein står og gåri kvardagsklede;
i det ein har - stå attvere igjen;
vere levna- det stod litt att på ei flaske;
- barnet sto att medan foreldra hasta ut i bilen
- stå det overklare seg;
overleve- dei hadde uflaks med vêret, men står det vel over
- stå fast
- avtala står fast – gjeld utan endring
- stå for
- ha ansvaret for
- festkomiteen står for mat og underhaldning
- vedkjenne seg;
stå ved- du må våge å stå for det du sa
- stå heilt aleinevere utan støtte
- stå høgt i kursbli sett stor pris på
- stå i butikkarbeide som ekspeditør
- stå i medha eit forhold (3) til
- dei har stått i med kvarandre lenge;
- skulde kjærasten for å stå i med naboen
- stå i noko
- halde på med noko;
ha mykje å gjere- stå midt i førebuingane
- handsame ei utfordrande sak;
halde noko ut- dette er mykje å stå i for éin person åleine;
- det er tøft, men ein må berre stå i det
- stå imotta avstand frå eller vere ueinig med;
halde stand mot- det var vanskeleg å stå imot freistnaden
- stå nærvere nær knytt til;
ha ein nær relasjon til - stå på
- gå føre seg;
hende- kva er det som står på her?
- krangelen stod ikkje lenge på
- henge i;
jobbe hardt- elevane har verkeleg stått på i dag
- stå på hovudetbalansere med hovudet (og hendene) mot underlaget og føtene i vêret
- stå seg godtgreie seg godt
- teaterstykket står seg godt den dag i dag
- stå seg godt medvere på god fot med;
ha ein god relasjon til- jobbe for å stå seg godt med sjefen
- stå seg påha fordel av
- filmen ville nok stått seg på å bli korta litt ned
- stå til
- utvikle seg i ei viss retning
- korleis står det til med deg?
- alt står bra til heime;
- det har stått dårleg til med helsa
- høve attåt;
passe (5, 1)- fargane står ikkje til kvarandre;
- resultatet står til innsatsen
- stå vedvedkjenne seg
- har du lova det, må du stå ved det;
- eg står ved valet mitt
- ståande hærtropp (2) som er vernebudd og klar til kamp