stå 3
verb
Opphav
norrønt standaTyding og bruk
- ha kroppen i meir eller mindre oppreist, loddrett stode;vere ein stad i ei slik stilling
Døme
- stå på føtene;
- folk måtte stå på bussen;
- katten har stått utanfor heile natta;
- stå og grunde på noko;
- hunden diltar etter overalt kvar eg står og går;
- stå på tå for å nå opp til øvste hylla;
- barnet prøvde å stå på hovudet
- kvile tyngda av kroppen i meir eller mindre loddrett stode på noko som rører seg over underlaget
Døme
- eg elskar å stå på ski;
- han skal prøve å stå på surfebrett i ferien
- reise seg;stige oppover frå ei lågare stilling
Døme
- barna er stått opp or senga;
- sola står opp i aust;
- han prøvde å stå, men fall ned att på stolen
- vere på ein viss stad
Døme
- maten står på bordet;
- hytta stod ute på ein odde;
- la pengane stå i bank;
- buskene stod i sikksakk;
- bøkene har stått heilt utan system i hylla;
- begge visarane på klokka stod på tolv
- vere retta oppover eller ut i vêret;peike, stikke
Døme
- flammane stod rett til vêrs;
- håret står til alle kantar
- i overført tyding: vere på ein bestemt stad i forhold til ei sak eller liknande
Døme
- han ville gjerne vite kvar eg stod i denne saka;
- vi står ved inngangen til ei ny tid;
- stå ovanfor eit komplisert dilemma
- vere i verksemd eller halde på med noko som kan bli utført i ståande stilling
Døme
- han står og spikrar opp ei ny postkasse;
- han stod om bord på skipet i fire år;
- han har stått læretida si ut;
- eg står litt oppteken, kan eg ringje seinare?
- vere i ein viss tilstand
Døme
- huset står tomt;
- garasjen stod ferdig i mai;
- hagen står i blom;
- hotellet stod i lys loge;
- det stod 1–1 ved pause;
- spørsmålet står ope
- vere i eit visst tilhøve til eller på eit visst nivå overfor nokon eller noko
Døme
- partane står heller likt;
- eg står på same side som deg i denne saka;
- påstand har stått mot påstand;
- resultatet står i samband med førebuingane;
- opplysningane står i strid med kvarandre
- vere i eigenskap av eller i rolle som
Døme
- stå brud;
- stå modell;
- han stod vakt heile natta;
- ho står konfirmant til våren
- ikkje flytte eller røre seg;stoppe
Døme
- stå still!
- stå heilt i ro;
- hjula på bilen stod;
- bussane stod fast;
- døra stod ikkje eit sekund;
- togene står;
- munnen stod ikkje på ho
- vere på same staden eller i same tilstanden;bli verande
Døme
- huset har stått i mange hundre år;
- slå ned ein påle så han står støtt;
- la deigen stå natta over;
- la bilen stå, så går vi i staden
- i overført tyding: vere uendra
Døme
- tilbudet står framleis;
- avtalen står fast sjølv om enkelte protesterer
- brukt som adjektiv:
- ein ståande talemåte som er ofte i bruk;
- ho har ståande invitasjon hos oss
- i overført tyding: tole ei påkjenning eller motstand utan å svekkjast;
Døme
- ha noko å stå imot med;
- ho står ikkje heile distansen i same høge tempoet enno;
- mjølka står seg ikkje til i morgon
Døme
- eg håpar eg står på eksamen
- gå føre seg;finne stad
Døme
- bryllaupet skal stå til våren;
- slaget på Stiklestad stod i 1030
- vere skrive
Døme
- adressa står utanpå;
- namnet står langt nede på lista;
- det stod noko om det i avisa;
- kva står det i brevet?
- vere i tankane
Døme
- det er ikkje noko anna som står i hovudet på han;
- minnet om denne hendinga står klart for meg
- setje kurs mot;
Døme
- båten stod ut fjorden
- drive eller strøyme i ei viss retning;
Døme
- spruten stod høgt i vêret;
- støvskya stod;
- sjøen stod inn som ein foss;
- der ute står havet rett på;
- det stod ein god varme frå omnen
- i språkvitskap: ha ei form som uttrykkjer ein bestemd grammatisk eigenskap
Døme
- subjektet står i nominativ
Faste uttrykk
- la det stå tilla noko skje utan at ein er viss på eller kan kontrollere resultatet
- som ein står og gåri kvardagsklede;
i det ein har - stå attvere igjen;
vere levna- det stod litt att på ei flaske;
- barnet stod att medan foreldra hasta ut i bilen
- stå bak
- ha æra eller ansvaret for;
vere skuldig i- stå bak ein idé;
- stå bak store utslepp;
- to personar stod bak innbrotet
- stille seg bak;
støtte eller vere for- eit fleirtal på Stortinget står bak forslaget
- stå det overklare seg;
overleve- dei hadde uflaks med vêret, men står det vel over
- stå fast
- gjelde utan endring
- avtala står fast
- ikkje kome seg vidare
- køen stod fast i tunnellen;
- han stod fast i oppgåve to
- stå for
- ha ansvaret for
- festkomiteen står for mat og underhaldning
- vedkjenne seg;
stå ved- du må våge å stå for det du sa
- stå for fallsnart skulle forsvinne, bli avskaffa, opphøyre eller liknande
- diktatoren står for fall;
- rekorden stod for fall;
- dei gamle tradisjonane står for fall
- stå for turvere neste i ei rekkjefølgje
- ei ny bok står for tur;
- neste innkjøp står snart for tur
- stå fram som
- presentere seg på ein viss måte;
framstå (1)- partiet står fram som sjølve løysinga på utfordringane
- gje inntrykk av å vere;
framstå (2)- dette står fram som eit openbert tilfelle av allergi
- stå fritt tilvere fri til;
ha fri moglegheit- dei tilsette står fritt til å organisere seg
- stå heilt aleinevere utan støtte
- stå i fare forrisikere
- ferien stod i fare for å bli avlyst;
- mange står i fare for å miste jobben
- stå i gjeld til
- skulde nokon pengar
- fattige land står i stor gjeld til dei rike landa
- ha nokon eller noko å takke for noko som har hatt betydning
- romanen står i gjeld til kriminalsjangaren;
- han stod i gjeld til familien sin
- stå i medha eit seksuelt forhold (3) til
- dei har stått i med kvarandre lenge;
- skulde kjærasten for å stå i med naboen
- stå i noko
- halde på med noko;
ha mykje å gjere- stå midt i førebuingane
- handsame ei utfordrande sak;
halde noko ut- dette er mykje å stå i for éin person aleine;
- det er tøft, men ein må berre stå i det
- stå i stampeikkje gå framover eller utvikle seg;
stoppe opp;
gå i stå- køen står i stampe;
- forhandlingane har stått i stampe i fleire veker
- stå imotta avstand frå eller vere ueinig med;
halde stand mot- det var vanskeleg å stå imot freistnaden
- stå løpet utgjennomføre, fullføre
- stå og falle medvere heilt avhengig av
- forslaget står og fell med pengane;
- alt står og fell med leiaren
- stå overikkje ta del (i aktivitet som det er venta at ein tek del i)
- ho måtte stå over kampen
- stå på
- gå føre seg;
hende- kva er det som står på her?
- krangelen stod ikkje lenge på
- henge i;
jobbe hardt- elevane har verkeleg stått på i dag
- stå på sitthalde fast på retten sin, sitt eige standpunkt eller liknande
- stå seg godtgreie seg godt
- teaterstykket står seg godt den dag i dag
- stå seg godt medvere på god fot med;
ha ein god relasjon til- jobbe for å stå seg godt med sjefen
- stå seg påha fordel av
- filmen ville nok stått seg på å bli korta litt ned
- stå til
- vere i en bestemd tilstand eller skikk
- korleis står det til med deg?
- alt står bra til heime;
- det har stått dårleg til med helsa
- høve attåt;
passe (5, 1)- fargane står ikkje til kvarandre;
- resultatet står til innsatsen
- stå til åvere mogleg å
- livet stod ikkje til å redde;
- valet kan framleis stå til å endre
- stå vedvedkjenne seg
- har du lova det, må du stå ved det;
- eg står ved valet mitt
- stå ved laghalde seg uendra;
vare ved;
gjelde- tilbodet står ved lag