Avansert søk

Nynorskordboka 127 oppslagsord

roleg

adjektiv

Opphav

norrønt róligr; av ro (

Tyding og bruk

som knapt rører seg;
urørleg (1), still (2, 1)
Døme
- sjøen var roleg
- brukt som adverb:
  sitje roleg
utan støy, endringar eller hendingar som forstyrrar;
fredeleg (3)
Døme
- ein roleg stad;
- rolege omgjevnader;
- få ei roleg natt;
- den rolegaste delen av sesongen
utan bekymring;
sorglaus
Døme
- du kan vere heilt roleg
utan hast;
nøktern (1), tenksam (2), avslappa (1)
Døme
- ein roleg og stø kar
- brukt som adverb:
  tale roleg og høfleg;
  ta meldinga heilt roleg
utan avbrot og utan merkande endring i fart eller intensitet;
jamn (4), regelbunden (2)
Døme
- det var nokre rolege år;
- leve eit roleg liv;
- rolege linjer i landskapet;
- rolege fargar;
- eg går heldigvis rolegare dagar i møte
- brukt som adverb:
  elva rann roleg forbi

kjølig

adjektiv

Opphav

Tyding og bruk

etter måten kald;
kjølen (1), sval (2
Døme
- ein kjølig sommardag;
- vi får ein kjølig vêrtype dei neste dagane;
- det er litt kjøligare ute ved kysten
i overført tyding: roleg (4);
likeglad
Døme
- eit kjølig intellekt;
- få ei kjølig mottaking
- brukt som adverb
  vere kjølig vurderande

sakte 1

adjektiv

Opphav

frå lågtysk

Tyding og bruk

langsam, roleg
Døme
- gå med sakte fart
- brukt som adverb:
  køyre sakte;
  trafikken går saktare enn normalt
dempa, still
Døme
- ein sakte gråt
- brukt som adverb:
  tale sakte

merkeleg

adjektiv

Opphav

norrønt merkiligr

Tyding og bruk

påfallande;
rar, underleg
Døme
- eit merkeleg innfall;
- eit merkeleg samantreff;
- det er merkeleg kor seint det går;
- den merkelegaste dagen i livet mitt;
- eg har høyrt merkelegare ting
- brukt som adverb
  eg nådde bussen, merkeleg nok;
  ho tok det merkeleg roleg
særeigen;
interessant
Døme
- ei merkeleg hending

pen

adjektiv

Tyding og bruk

med fin og tiltalande utsjånad;
velstelt
Døme
- den penaste guten i klassa;
- ho vaks seg pen og tiltrekkjande;
- ta på seg ei pen jakke;
- vere rein og pen;
- den pene hagen;
- eg må ta på meg penare klede
om vêr: med opplett, lite vind og lite skyer
Døme
- vente på pent vêr
aktverdig, respektabel;
skikkeleg (1)
Døme
- bu i eit pent strøk
- brukt som adverb:
  te seg pent
rosande, venleg
Døme
- få pen omtale;
- ein pen tanke
- brukt som adverb:
  snakke pent om nokon
varsam;
roleg og kontrollert
Døme
- pen køyring i rushtrafikken
- brukt som adverb:
  køyre pent;
  dei tok tapet pent
rikeleg;
tilfredsstillande;
bra, god
Døme
- ei pen forteneste;
- ta ein pen eksamen
brukt som adverb: utan vilkår
Døme
- ho vart pent nøydd til å gå
brukt som forsterkande adverb: særs, svært
Døme
- dei gjorde pent lite for å stanse krigen

stødig, stødug

adjektiv

Opphav

norrønt stǫðugr; av stad (

Tyding og bruk

som ikkje vaklar eller veltar;
sikker (5), stabil, stø (3, 1)
Døme
- gjerdet var stødig og godt;
- dette er den stødigaste båten;
- køyre stødig og sikkert
føreseieleg i veremåte og handlemåte;
påliteleg, traust (1), stø (3, 2)
Døme
- ei stødig jente;
- ein trygg og stødig sjåfør
- brukt som adverb:
  køyre stødig og sikkert
med jamn kurs eller retning;
beint fram, stø (3, 4)
Døme
- ein stødig kurs
- brukt som adverb:
  kursen gjekk stødig mot sør
utan påfallande avbrot eller skift;
roleg (5), jamn (4)
Døme
- vinden var frisk og stødig

roe 2

roa

verb

Opphav

Tyding og bruk

gjere roleg eller blir roleg;

stagge (, 2), trøyste (

Døme

eg roa meg ned etter nokre minutt;
prøve å roe hunden;
få roa den jublande forsamlinga

roande middel

Tyding og bruk

legemiddel som gjer pasienten roleg;

Sjå: roande

roande

adjektiv

Tyding og bruk

som roar eller gjev ro (2, 4);
som gjer trygg (2);
trøystande
Døme
- eit roande svar;
- ho sa nokre roande ord
- brukt som adverb:
  snakke roande til nokon
brukt som substantiv: legemiddel som gjer pasienten roleg;
sedativ (1

Faste uttrykk

roande middel
legemiddel som gjer pasienten roleg;
sedativ (1

sitje, sitte

sitja, sitta

verb

kløyvd infinitiv: sitja, sitta

Opphav

norrønt sitja

Tyding og bruk

kvile setet eller bakdelen med overkroppen meir eller mindre oppreist
Døme
- sitje på ein stol;
- katten sit ute på trappa;
- gjestene sat i sofaen;
- ho vart sitjande når dei andre gjekk;
- nei, no har eg sete her i heile dag
setje seg
Døme
- vil du ikkje sitje?
vere plassert
Døme
- sitje øvst ved bordet
vere i verksemd med eller halde på med i sitjande stilling
Døme
- sitje og arbeide
stå roleg, vere i kvilestilling
Døme
- hønene sit på vaglet;
- det sat ei fluge i taket
bu, opphalde seg, vere
Døme
- sitje att med mange barn;
- sitje i fengsel;
- nøkkelen sat i låsen;
- redsla sat i han;
- han sat heime heile dagen;
- ho sat på garden så lenge ho levde;
- lua sat på snei;
- det sit eit godt hovud på den guten
vere fast
Døme
- slå i ein spikar så han sit;
- sjukdomen sat lenge i;
- ha mistanken sitjande på seg
stå føre ei viss verksemd
Døme
- sitje i billettluka;
- sitje i ei nemnd;
- sitje med makta;
- sitje på Stortinget
- brukt som adjektiv:
  den sitjande regjeringa
ha rett storleik;
høve, passe
Døme
- dressen sit som støypt
slite med jamn bruk
Døme
- sitje hol i buksebaken;
- sitje ned ein sofa

Faste uttrykk

sitje ... i det
vere i ei viss økonomisk stode
han sit godt i det;
familien sat svært dårleg i det
sitje att
måtte bli att på skulen etter skuletid som straff;
sitje igjen
sitje igjen
måtte bli att på skulen etter skuletid som straff;
sitje att
sitje inne
vere i fengsel
sitje langt inne
vere vanskeleg å oppnå
sigeren sat langt inne
sitje med
ha eller disponere noko
sitje med armane i kross
vere passiv
sitje modell
posere (2)
sitje ned
setje seg ned
sitje oppe
vere oppe om natta
sitje på
1. sitje inne med, ha
2. tvihalde på noko
3. få skyss
sitje som eit skot
passe perfekt;
vere ein fulltreffar
dressen sit som eit skot;
musikken sat som eit skot

Resultat per side: