Avansert søk

Nynorskordboka 163 oppslagsord

strid 1

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt stríð

Tyding og bruk

kamp (1, 1), krig (1)
Døme
- dra i strid;
- falle i strid
usemje, konflikt
Døme
- yppe til strid
- - bygdestrid
  - målstrid
  - ordstrid
hard styrkeprøve;
kamp (1, 4)
Døme
- bli merkt av livsens strid
- - fridomsstrid
  - kappestrid
hardt strev;
slit (1), plage (1;
jamfør stri (1
Døme
- det vart ein strid for å bli ferdig i rett tid;
- eg hadde mykje strid med det
mangel på samhøve;
mishøve
Døme
- vedtaket står i strid med mønsterplanen;
- handle stikk i strid med avtala

Faste uttrykk

stridens eple
det striden handlar om

stri 2, strid 2

adjektiv

Opphav

norrønt stríðr

Tyding og bruk

om hår, gras eller liknande: som står rett opp eller ut;
strittande
Døme
- ha stritt hår og skjegg
om vêr eller straum i vatn: hard, sterk
Døme
- ein kald og stri vind
- brukt som adverb:
  elva gjekk stri
om menneske eller dyr: sta, ubøyeleg (2)
Døme
- ei stri og hard kvinne
- brukt som adverb:
  ho stod stritt på sitt
som leitar mykje på;
svært slitsam;
hard (2)
Døme
- ein stri tørn
- brukt som adverb:
  ha det stritt
dryg (5)
Døme
- eit stritt krav;
- ein stri pris

Faste uttrykk

i strie straumar
i stor mengd
ølet flaut i strie straumar;
det kom folk i strie straumar

stri 3, stride

strida

verb

Opphav

norrønt stríða; jamfør strid (

Tyding og bruk

ha særs mykje å gjere;
arbeide hardt;
slite (2, 4), kave (3, 2)
Døme
- ha mykje å stri med;
- dei strei og sleit alle sine dagar;
- stri seg fram mot uvêret;
- stri seg gjennom noko
kjempe for å overvinne vanskar eller vonde kjensler
Døme
- stri mot overmakta;
- ho strei med gråten
kjempe i krig;
jamfør stridande
Døme
- dei har stride for fedrelandet
krangle (1), trette (2;
jamfør stridast
Døme
- dei strei om småting
ikkje vere i samhøve med
Døme
- det strir mot lova;
- dette strei mot vanleg folkeskikk

eld

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt eldr

Tyding og bruk

flamme (1, 1) frå noko som brenn ved høg temperatur;
loge (2, fyr (2, 1)
Døme
- setje eld på huset;
- sprute eld
haug av ved, kvister og anna som skal brennast eller brenn;
bål
Døme
- gjere opp eld;
- sitje rundt elden
avfyring av skytevåpen;
skyting
Døme
- opne eld
sterk glans, glød
Døme
- ha eld i auga
- - moreld
lidenskap, kraft (1, begeistring
Døme
- kjærleikens eld

Faste uttrykk

bli herre over elden
få kontroll over brann
brannmannskapa er no herre over elden
frå oska til elden
frå vondt til verre
det var som å gå frå oska til elden
gå gjennom eld og vatn
gjere alt for å hjelpe
dei er klare til å gå gjennom eld og vatn for ungane sine
i elden
1. i kamp;
  midt i striden
  soldatane måtte i elden
2. (stå for tur til å) vere med i hard prøve eller konkurranse
  bandet skal snart i elden
ingen røyk utan eld
det ligg alltid noko under, til dømes at det er ei viss sanning i eit laust rykte
kome under dobbel eld
1. bli skoten på eller overfallen frå to kantar
2. i overført tyding: bli angripen eller få kritikk frå to kantar
leike med elden
å oppføre seg slik at det kan bli farleg eller få uheldige konsekvensar
dei visste at dei leikte med elden
opne eld
begynne å skyte
puste til elden
prøve å få strid eller usemje til å blusse opp
dei let medarbeidarane puste til elden i konflikten
som eld i tørt gras
svært fort
rykta spreidde seg som eld i tørt gras
som eld og vatn
heilt ulike
dei er som eld og vatn

ukontroversiell

adjektiv

Tyding og bruk

som ikkje er kontroversiell;

som er i samsvar med det som er allment akseptert, og som derfor ikkje skaper strid

Døme

framlegget til ny sykkelveg er ukontroversielt

på tvers

Tyding og bruk

Sjå: tvers

i retning som (meir eller mindre) krysser lengderetninga
Døme
- vogntoget stod på tvers i vegen
på eller til den andre sida av;
over (7)
Døme
- samarbeid på tvers av landegrenser
i strid med;
motsett frå
Døme
- dette er på tvers av sunn fornuft;
- på tvers av planen vår

tvidrag

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

dragnad i to ulike retningar;
dualisme (1), kløyving (2)
Døme
- ha eit tvidrag i hugen;
- tvidraget hos mennesket mellom plikta og lysta
usemje, kiv
Døme
- skape strid og tvidrag

tvers

adverb

Opphav

norrønt þvers; genitiv av tverr

Tyding og bruk

i retning som (meir eller mindre) kryssar lengderetninga

Døme

ho gjekk tvers over gata

Faste uttrykk

på kryss og tvers
i alle retningar
dei søkte gjennom området på kryss og tvers
på tvers
1. i retning som (meir eller mindre) krysser lengderetninga
  vogntoget stod på tvers i vegen
2. på eller til den andre sida av;
  over (7)
  samarbeid på tvers av landegrenser
3. i strid med;
  motsett frå
  dette er på tvers av sunn fornuft;
  på tvers av planen vår
tvers av
i to delar;
heilt gjennom
akillessena rauk tvers av;
sage stokken tvers av
tvers gjennom
1. rakt gjennom;
  utan hindringar
  jernbana går tvers gjennom dalen;
  fotballen gjekk tvers gjennom vindauget
2. fullt og heilt;
  fullstendig
  eit tvers gjennom hyggjeleg menneske
tvers over
1. i retning som (meir eller mindre) kryssar lengderetninga
  treet ligg tvers over vegen;
  greina knakk tvers over
2. rett ovenfor;
  på andre sida av
  han bur tvers over gangen for meg;
  ho gjekk tvers over golvet

tap

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

det å tape (2, 1) eller miste noko
Døme
- lide tap;
- norske tap under krigen;
- tapet av ektemaken
underskot (1);
motsett forteneste (1)
Døme
- forretninga går med tap;
- ha tap på to prosent av omsetnaden
nederlag (1) i kamp (1, 3), konkurranse eller strid;
motsett siger (1)
Døme
- laget unngjekk tap;
- sjakkpartiet enda med tap for russaren;
- anke tapet i tingretten;
- partiet fekk eit pinleg tap i førre val

stridens eple

Tyding og bruk

det striden handlar om;

Sjå: eple, strid

Døme

bompengar har vore eit stridens eple i mange år

Resultat per side: