Avansert søk

Nynorskordboka 332 oppslagsord

farge 2

farga

verb

Opphav

frå lågtysk; av farge (

Tyding og bruk

setje (ein viss) farge (1, 1) på;
gje farge
Døme
- farge garn;
- farge håret;
- plagget fargar av i vask
verke inn på;
prege (2), særmerkje
Døme
- miljøet fargar synspunkta hans

farge 1

substantiv hokjønn eller hankjønn

Opphav

frå lågtysk

Tyding og bruk

synsintrykk av lys med forskjellig bølgjelengd og intensitet;
let, kulør (1)
Døme
- fargane raudt og blått;
- lyse og mørke fargar;
- skifte farge;
- huset er lyst på farge;
- ho hadde fått farge etter ein dag i sola
- - grunnfarge
  - hårfarge
  - raudfarge
stoff eller oppløysning med ein viss farge (1, 1);
fargestoff
- - oljefarge
  - plantefarge
  - vassfarge
type kort (1, 2) i ein kortstokk (spar, kløver, ruter eller hjarter)
Døme
- motspelaren følgjer fargen
preg (1)
Døme
- ha ein politisk farge

Faste uttrykk

dei norske fargane
fargane i det norske flagget (raudt, kvitt og blått) brukt som symbol for Noreg, særleg representert av idrettsfolk
laget forsvarer dei norske fargane
setje farge på
friske opp
dansarane sette farge på kvelden
ta farge av
bli prega av
ord og uttrykk tek farge av tid og miljø
vise farge
openberre kva ein står for eller er god for
det var viktig å få dei til å vise farge

ullkvit

adjektiv

Tyding og bruk

gulkvit farge som minner om ubleikt ull (1)

ullgrå

adjektiv

Tyding og bruk

lys grå farge som minner om ull

Døme

ein ullgrå himmel

varselfarge

substantiv hokjønn eller hankjønn

Tyding og bruk

særmerkt farge hos dyr, særleg insekt
avstikkande farge på klede eller utstyr, brukt for å bli sett
Døme
- gult og raudt er varselfargar;
- hjelpemannskapet er kledd i lett synlege varselfargar

varm

adjektiv

Opphav

norrønt varmr

Tyding og bruk

som har høg temperatur;
som gjev varme;
heit (1)
Døme
- varmt og kaldt vatn;
- rykande varm suppe;
- omnen var gloande varm;
- vere sveitt og varm;
- varmt i vêret;
- reise til varmare strøk;
- det er to grader varmare enn normalen;
- måndag blir den varmaste dagen denne veka
- brukt som substantiv:
  servere litt varmt til kvelds
som held godt på varmen
Døme
- ein varm genser
om farge: som inneheld nyansar av raudt eller gult og gjev inntrykk av varme
Døme
- måle himmelen i varme fargar
prega av sterke kjensler
Døme
- bli opphissa og varm
- brukt som adverb:
  gå varmt føre seg
hjarteleg, kjenslefylt
Døme
- ein varm smil;
- varme ord;
- ei varm røyst;
- arbeide for eit varmare samfunn
- brukt som adverb:
  tale varmt for noko
fersk, ny
Døme
- følgje eit varmt spor

Faste uttrykk

bli varm i trøya
venje seg til forholda
eg byrja i går, så eg er ikkje heilt varm i trøya enno;
dei nye blir varme i trøya etter kvart
gå ei kule varmt
bli ein oppheita situasjon;
kome til ein konfrontasjon med høg temperatur
når det vart for mykje stress, kunne det gå ei kule varmt
gå varm
bli overoppheita
maskinen gjekk varm
halde ei sak varm
halde interessa oppe for ei sak
smi medan jernet er varmt
nytte eit lagleg høve når det byr seg
varm om hjartet
glad, rørt
ho blir varm om hjartet når ho tenkjer på hjelpa ho fekk

tusjteikning

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

teikning laga med farge av tusj (1) eller tusjpenn

Døme

ein kinesisk tusjteikning;
far hengte opp tusjteikningane på kjøleskapet

lys 2, ljos 2

adjektiv

Opphav

av dansk lys, norrønt ljóss; jamfør lys (

Tyding og bruk

som sender ut lys;
lysande (1)
som er fylt av lys;
opplyst, klar;
motsett mørk
Døme
- lyse sommarnetter;
- den lysaste årstida;
- midt på lyse dagen;
- det er lyst ute;
- rommet er lyst og triveleg
om farge: som nærmar seg kvit;
blond
Døme
- lyse klede;
- lys saus;
- vere lys i huda;
- ha lyst hår;
- eg vil ha ein lysare farge
- brukt som adverb:
  ein vin med lys gul farge
om lyd: som ligg høgt på toneskalaen
Døme
- snakke med lys røyst;
- ho har ein lys sopran
glad, lykkeleg;
lovande
Døme
- ha eit lyst sinn;
- han hadde eit lyst humør;
- ha gode og lyse minne;
- dei hadde lyse framtidsutsikter
- brukt som adverb:
  sjå lyst på framtida;
  no ser det ikkje lyst ut
skarp (2, 7), klartenkt
Døme
- ha eit lyst hovud;
- få ein lys idé;
- ha sine lyse stunder

Faste uttrykk

i lys loge
i flammer;
i full fyr
huset stod i lys loge

frisk 2

adjektiv

Opphav

frå lågtysk; same opphav som fersk

Tyding og bruk

som ikkje har byrja å tape seg;
fersk, god, uskjemd, rein
Døme
- friske grønsaker;
- friske egg;
- frisk blomstrar;
- fylle på friskt vatn;
- sleppe inn frisk luft;
- ha frisk pust
fornya, uveikt
Døme
- friskt mot;
- sleppe til friske krefter;
- leve i friskt minne
nyleg hend eller laga;
fersk
Døme
- friske spor;
- friske inntrykk
som har god helse;
sunn (1), bra (2);
motsett sjuk
Døme
- bli frisk etter sjukdomen;
- ikkje kjenne seg heilt frisk;
- vere frisk og sterk;
- ho vart frisk av lungebetennelsen;
- pappa er friskare no enn på lenge
livleg, kvikk, feiande
Døme
- frisk musikk;
- frisk vind;
- friskt tråv;
- friske fråspark;
- eg vel skjorta med friskast farge
- brukt som adverb
  det brann friskt
direkte (3), vågal, uredd
Døme
- vi må tole såpass frisk tale
forfriskande, kveikjande, svalande;
kald
Døme
- friskt vêr;
- ta seg eit friskt bad;
- det er friskt ute no

Faste uttrykk

frisk bris
middels sterk vind med styrke frå 8,0 til 10,7 meter per sekund

blåaktig

adjektiv

Tyding og bruk

med skjær av blått;

jamfør -aktig

Døme

blåaktig farge;
det blåaktige lyset i skumringstimen

Resultat per side: