Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
129 treff

Bokmålsordboka 59 oppslagsord

flekk

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt flekkr

Betydning og bruk

  1. del av overflate med farge som avviker fra omgivelsene, ofte på grunn av søl
    Eksempel
    • få en stygg flekk på kjolen;
    • fjerne flekker;
    • hesten har en hvit flekk i pannen
  2. plass eller punkt på jorda;
    lite område;
    Eksempel
    • eie en liten flekk med jord;
    • de rørte seg ikke av flekken
  3. Eksempel
    • en mørk flekk på landets rykte

Faste uttrykk

  • ikke komme av flekken
    ikke kunne flytte seg;
    stå fast
    • bilen kom ikke av flekken
  • på flekken
    med det samme;
    med en gang;
    straks
    • bli oppsagt på flekken;
    • hun slo til på flekken
  • på flyende flekken
    med en gang;
    straks
    • kom på flyende flekken!
Artikkelside

flekke 1

verb

Opphav

beslektet med norrønt flaka ‘stå åpen, gape’

Betydning og bruk

  1. kløyve eller dele på langs
    Eksempel
    • flekke fisk
  2. rive, skjære eller hogge av i flak;
    flå av
    Eksempel
    • flekke barken av treet;
    • flekke never
  3. avdekke eller eksponere ved å ta av ytre lag

Faste uttrykk

  • flekke tenner
    vise tanngarden for å virke truende
    • hunden flekte tenner og knurret
Artikkelside

flekke 2

verb

Opphav

norrønt flekka

Betydning og bruk

  1. sette flekker på;
    søle til
    Eksempel
    • flekke til blusen
  2. male over slitte steder før første strøk med maling på en overflate
    Eksempel
    • vi begynte med å flekke veggene
  3. fylle hull i mur med sement
Artikkelside

våt

adjektiv

Opphav

norrønt vátr; beslektet med vann (1

Betydning og bruk

  1. som inneholder mye vann eller annen væske;
    som er gjennomtrengt av vann eller annen væske;
    Eksempel
    • våte klær;
    • hunden var våt i pelsen;
    • være våt til skinnet;
    • regnet gjorde håret hennes helt vått;
    • ungene var dryppende våte;
    • vasse gjennom en våt myr;
    • snøen var kliss våt
  2. som er dekket av vann eller væske
    Eksempel
    • saften laget en våt flekk på gulvet;
    • fingeren var våt av blod;
    • asfalten var våt;
    • øynene hans var våte
  3. som har mye nedbør;
    Eksempel
    • en våt sommer;
    • et vått klima

Faste uttrykk

  • det våte element
    vann, væske; sjø, hav
  • verken vått eller tørt
    verken drikke eller mat
    • han hadde ikke fått i seg verken vått eller tørt
  • våt drøm
    • erotisk drøm som leder til seksuell opphisselse eller sædavgang
      • ha våte drømmer om sin utkårede
    • stort ønske som sannsynligvis ikke går i oppfyllelse;
      ønskedrøm
      • sol og badetemperaturer er foreløpig bare en våt drøm
Artikkelside

vingespeil

substantiv intetkjønn

Betydning og bruk

lett synlig flekk på fuglevinge
Artikkelside

snøflekk

substantiv hankjønn

Betydning og bruk

flekk der det ligger snø
Eksempel
  • det var knapt en snøflekk på fjellet rett før påske
Artikkelside

storskarv

substantiv hankjønn

Betydning og bruk

svart fugl i skarvefamilien med hvit flekk på låret;
Phalacrocorax carbo
Artikkelside

smussflekk

substantiv hankjønn

Betydning og bruk

skitten flekk
Artikkelside

på flyende flekken

Betydning og bruk

med en gang;
straks;
Eksempel
  • kom på flyende flekken!
Artikkelside

på flekken

Betydning og bruk

med det samme;
med en gang;
straks;
Se: flekk, på
Eksempel
  • bli oppsagt på flekken;
  • hun slo til på flekken
Artikkelside

Nynorskordboka 70 oppslagsord

flekk

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt flekkr

Tyding og bruk

  1. del av overflate med farge som er ulik omgjevnadene, ofte på grunn av søl
    Døme
    • få flekker på skjorta;
    • snøen ligg i flekker;
    • hesten har ein kvit flekk i panna
  2. plass eller punkt på jorda;
    lite område;
    Døme
    • eige ein flekk;
    • ha ein liten grøn flekk utanfor huset;
    • stå på same flekken
  3. Døme
    • ein flekk i histora vår

Faste uttrykk

  • ikkje kome av flekken
    ikkje kunne flytte seg;
    stå fast
    • han kom ikkje av flekken
  • på flekken
    med det same;
    med ein gong;
    straks
    • svare ja på flekken;
    • enkelte fekk tilbod om jobb på flekken
  • på flygande flekken
    med ein gong;
    straks
    • kom no på flygande flekken!
Artikkelside

flekke 2

flekka

verb

Opphav

norrønt flekka

Tyding og bruk

  1. setje flekker på;
    søle til
    Døme
    • flekke seg til
  2. måle over slitne stader før første strøk med måling på ei overflate
    Døme
    • flekke veggen
  3. fylle hol i mur med sement
Artikkelside

flekkje 2, flekke 3

flekkja, flekka

verb

Opphav

av flak (2 og flake (1

Tyding og bruk

  1. kløyve eller dele på langs
    Døme
    • flekkje fisk
  2. rive, skjere eller hogge av i flak;
    flå av
    Døme
    • flekkje av skinnet;
    • flekkje bjørkenever;
    • vi har flekt det gamle tapetet av veggen
  3. berrleggje eller avdekkje ved å ta av ytre lag
    Døme
    • flekkje poteter
  4. gjere narr
  5. fare høgt og lågt;
    flogse ikring

Faste uttrykk

  • flekkje tenner
    vise tanngarden for å verke truande
    • ein ulv som flekkjer tenner
Artikkelside

vengespegel

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

lett synleg flekk på fugleveng
Artikkelside

snøflekk

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

flekk der det ligg snø
Døme
  • det ligg framleis snøflekker rundt på vidda
Artikkelside

storskarv

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

svart fugl i skarvefamilien med kvit flekk på låret;
Phalacrocorax carbo
Artikkelside

smussflekk

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

skiten flekk
Artikkelside

smitte 1

substantiv hankjønn

Opphav

frå lågtysk ‘flekk, skit’

Tyding og bruk

  1. overføring av smittestoff;
    Døme
    • smitte er opphav til sjukdomen
  2. Døme
    • smitten breidde seg med drikkevatnet
  3. (dårleg) innverknad, påverknad
    Døme
    • ungdomen blir utsett for smitte frå valdsfilmar
Artikkelside

skugge 1

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt skuggi

Tyding og bruk

  1. mørkt område på den sida av noko som vender bort frå lyskjelda
    Døme
    • setje seg i skuggen;
    • stå i skuggen av huset;
    • det er 20 °C i skuggen;
    • trea kasta lange skuggar i kveldssola
  2. mørkare farga eller skravert felt på eit målarstykke eller ei teikning
    Døme
    • leggje skugge på ei teikning;
    • fordele lys og skugge
  3. mørk flekk
    Døme
    • ha blå skuggar under auga
  4. skjerm på hovudplagg;
    Døme
    • ei lue med skugge
  5. i overført tyding: merke av noko;
    snev
    Døme
    • utan skugge av tvil;
    • ein skugge av eit smil
  6. i overført tyding: dyster mine
    Døme
    • det la seg ein skugge over andletet hans

Faste uttrykk

  • ein skugge av seg sjølv
    ingenting mot det ein har vore
  • kaste skugge over
    formørkje (3)
    • kostnadene kastar skugge over visjonane
  • kome i skuggen av
    bli mindre lagd merke til enn (ein annan)
    • eldresaka kom i skuggen av klimapolitikken
  • setje i skuggen
    overstråle, overgå
    • han vart sett i skuggen av meir garva folk
  • springe frå sin eigen skugge
    prøve det umoglege
Artikkelside

skitflekk, skittflekk

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

flekk (1) av skit eller ureinske
Døme
  • den nye genseren har allereie fått ein skitflekk
Artikkelside