Avansert søk

Nynorskordboka 88 oppslagsord

uroleg

adjektiv

Tyding og bruk

som stadig flyttar eller ledar seg
Døme
- ha eit uroleg blikk
- brukt som adverb:
  stå uroleg
som forstyrrar og bråkar
Døme
- urolege elevar
som ikkje fell til ro eller held seg stabil;
skiftande, ustadig, ustabil
Døme
- urolege vêrforhold;
- uroleg sjø;
- uroleg søvn;
- ei uroleg natt
merkt av mykje ufred og konflikt
Døme
- eit uroleg hjørne av verda;
- urolege tider
som kjenner angst eller utryggleik;
ottefull, utrygg, engsteleg
Døme
- vere uroleg over nokon;
- uroleg til sinns

straumsjø

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

opprørt, uroleg vatn med mykje straum (1) i;

jamfør sjø (4)

elevêr, elever, elvêr, elver

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

uroleg vêr der det ofte kjem byer;

byevêr, byever, bøyevêr, bøyever

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

uroleg vêr der det ofte kjem byer

asen 2

adjektiv

Opphav

perfektum partisipp av ase (

Tyding og bruk

oppøst, øsen
uroleg;
bråkete, masete

styren 2

adjektiv

Opphav

Tyding og bruk

som er svært uroleg;

bråkete, vill

Døme

vere heilt styren

Faste uttrykk

slå seg styren
bli heilt frå seg;
miste sjølvkontroll
treåringen slo seg fullstendig styren

styre 2

styra

verb

Opphav

norrønt stýra

Tyding og bruk

bestemme retninga til noko eller nokon;
føre (4, 4), leie (3, 2);
dirigere (1)
Døme
- styre unna dei verste hola i vegen;
- styre eit skip;
- styre stega sine
- brukt som adjektiv:
  elektronisk styrt bensininnsprøyting
i overført tyding: leie ei utvikling i ei viss retning
Døme
- styre samfunnsutviklinga;
- styre unna vanskane
stå i spissen for;
leie (3, 3), herske (1), rå (6, 1)
Døme
- styre rike og land;
- styre huset for nokon;
- styre verksemda med fast hand
ha under kontroll;
stagge, tøyme
Døme
- no må du prøve å styre deg;
- styre sinnet sitt
halde ei viss lei;
stemne (3, 1)
Døme
- båten styrte utover
halde leven, vere uroleg;
ståke (1);
leike (2, 1)
Døme
- styre og ståke;
- ungane styrte seg på låven
i grammatikk: ta attåt seg, krevje ei viss form av eit tilknytt ord
Døme
- ordet ‘til’ styrer genitiv i norrønt

Faste uttrykk

kunne styre begeistringa si
ikkje like;
mislike
eg kan styre begeistringa mi for dette forslaget;
enkelte liker utviklinga, andre kan styre begeistringa si
styre med
ordne eller stelle med
styre på
jobbe intenst
styre på med pakking og flytting

ustadig

adjektiv

Tyding og bruk

som brått eller ofte skiftar karakter eller eigenskapar;

skiftande, uroleg, lunefull, ustabil

Døme

ein ustadig kollega;
ustadig vêr

uroe

uroa

verb

Tyding og bruk

skiple freden og roa for;
forstyrre (1), plage (2, bry (2
Døme
- uroe nokon i middagskvila;
- uroe ikkje vognføraren!
- orsak at eg uroar
gjere uroleg og ottefull;
engste, ottast
Døme
- uroe seg for framtida;
- striden uroar meg;
- de treng ikkje uroe dykk over dette

spel 1

substantiv inkjekjønn

Opphav

Tyding og bruk

uroleg rørsle;
veksling
Døme
- sjå spelet av nordlyset på himmelen;
- eit spel av fargar
- - minespel
livleg verksemd
Døme
- det frie spelet på pengemarknaden
leik (1)
Døme
- eit spel med ord
organisert leik med reglar, ofte med ball eller anna utstyr
Døme
- laget viste godt spel;
- ballen er ute av spel
- - angrepsspel
  - ballspel
sett med kort, brikker eller liknande til å spele med
Døme
- ludo er eit spel som passar for alle
- - brettspel
  - dataspel
  - puslespel
musikk (1) fått fram på instrument (3)
Døme
- eit stemne med leik og spel
- - felespel
  - klaverspel
aktivitet der ein satsar pengar eller liknande i von om forteneste
Døme
- spel på automatar
- - hasardspel
  - lykkespel
leik (5) som fugl driv med i paringstida
Døme
- det er forbode å skyte tiur på spel
skodespel (2)
Døme
- spelet på scena var av beste merke
tilgjersle
Døme
- det er berre spel frå hennar side
einskild omgang, parti av eit spel (1
Døme
- vinne første spelet
musikkinstrument
- - munnspel
  - trekkspel
teaterstykke
- - lystspel
  - musikkspel
  - skodespel

Faste uttrykk

avtalt spel
avtale i løynd til eigen føremon
drive spel med nokon
drive ap med nokon;
halde nokon for narr
fritt spel
spelerom
få fritt spel;
gje nokon fritt spel
gjere gode miner til slett spel
ikkje vise misnøye;
låst som ingenting
ha ein finger med i spelet
vere med, verke inn
høgt spel
spel med stor innsats;
dristig spel
setje på spel
risikere å tape eller miste
setje livet på spel
setje ut av spel
1. overrumple, distrahere
  den nye informasjonen sette han heilt ut av spel
2. hindre i å fungere eller delta
  kneskaden har sett meg ut av spel i fleire veker
spel for galleriet
falsk eller hyklersk framferd brukt for å gjere andre til lags
høyringa var eit spel for galleriet;
tomme ord og spel for galleriet
stå på spel
vere i fare for å gå tapt
liv og helse står på spel

Resultat per side: