Avansert søk

Vanleg søk

Nynorskordboka 1359 oppslagsord

adverb

substantiv inkjekjønn

Uttale

adverˊb

Opphav

av latin ad ‘til’ og verbum ‘ord’

Tyding og bruk

ord som oftast er underordna eit verb eller adjektiv og seier noko om grad, måte, stad eller tid

Døme

i ‘køyre fort’ er ‘fort’ eit adverb

Artikkelside

ulikleg

adjektiv

Opphav

norrønt úlíkligr ‘urimeleg’

Tyding og bruk

som ikkje er likleg (2);
usympatisk;
uskikkeleg;
usømeleg
Døme
- eit ulikleg menneske;
- ho har ei ulikleg framferd;
- det er ei ulikleg lukt her;
- ikkje driv med slik ulikleg prat!
- vi måtte høyre den uliklege sanninga
veldig (1)
Døme
- ein ulikleg haug
- brukt som forsterkande adverb:
  ulikleg stor
som ikkje er likleg (1);
urimeleg (1), usannsynleg
nokså ulik (1)

Artikkelside

ulideleg

adjektiv

Opphav

av lide (

Tyding og bruk

som ikkje er til å halde ut;
uuthaldeleg, plagsam
Døme
- ulideleg sorg
- brukt som adverb:
  kampen var ulideleg spennande
utriveleg
Døme
- det er så ulideleg å seie nei òg
lite tiltalande;
usympatisk
Døme
- eit ulideleg menneske;
- ulideleg framferd

Artikkelside

ulagleg

adjektiv

Tyding og bruk

som er lite lagleg;

lite brukande;

uhøveleg (1), utenleg, uhandterleg

Døme

det er meldt ulagleg vêr;
huset ligg på ein ulagleg stad

brukt som adverb:
- rommet er ulagleg stort

Artikkelside

ukritisk

adjektiv

Tyding og bruk

som er for lite kritisk (1);

utan (bruk av) kritisk sans;

kritikklaus (1)

Døme

ein ukritisk bruk av offentlege midlar

brukt som adverb:
- dei godtek alt ukritisk

Artikkelside

ukristeleg

adjektiv

Tyding og bruk

som ikkje er i samsvar med kristen tru;
ugudeleg (2), syndig (1)
Døme
- ukristelege tankar;
- dei levde eit ukristeleg liv
forferdeleg
Døme
- det er eit ukristeleg vêr i dag
- brukt som forsterkande adverb:
  det er ukristeleg kaldt ute;
  eg måtte stå opp ukristeleg tidleg

Artikkelside

varsam

adjektiv

Opphav

av var (

Tyding og bruk

som blir gjort roleg, still og med lite utslag;

forsiktig (1)

Døme

ein varsam mann;
vere varsam med elden;
gjere ei varsam retting i manuskriptet

brukt som adverb:
- handsame noko varsamt;
- gå varsamt fram

Faste uttrykk

fare varsamt med
handsame forsiktig
vi må fare varsamt med naturen

Artikkelside

varm

adjektiv

Opphav

norrønt varmr

Tyding og bruk

som har høg temperatur;
som gjev varme;
heit (1)
Døme
- varmt og kaldt vatn;
- rykande varm suppe;
- omnen var gloande varm;
- vere sveitt og varm;
- varmt i vêret;
- reise til varmare strøk;
- det er to grader varmare enn normalen;
- måndag blir den varmaste dagen denne veka
- brukt som substantiv:
  servere litt varmt til kvelds
som held godt på varmen
Døme
- ein varm genser
om farge: som inneheld nyansar av raudt eller gult og gjev inntrykk av varme
Døme
- måle himmelen i varme fargar
prega av sterke kjensler
Døme
- bli opphissa og varm
- brukt som adverb:
  gå varmt føre seg
hjarteleg, kjenslefylt
Døme
- ein varm smil;
- varme ord;
- ei varm røyst;
- arbeide for eit varmare samfunn
- brukt som adverb:
  tale varmt for noko
fersk, ny
Døme
- følgje eit varmt spor

Faste uttrykk

bli varm i trøya
venje seg til forholda
eg byrja i går, så eg er ikkje heilt varm i trøya enno;
dei nye blir varme i trøya etter kvart
gå ei kule varmt
bli ein oppheita situasjon;
kome til ein konfrontasjon med høg temperatur
når det vart for mykje stress, kunne det gå ei kule varmt
gå varm
bli overoppheita
maskinen gjekk varm
halde ei sak varm
halde interessa oppe for ei sak
smi medan jernet er varmt
nytte eit lagleg høve når det byr seg
varm om hjartet
glad, rørt
ho blir varm om hjartet når ho tenkjer på hjelpa ho fekk