Avansert søk

Nynorskordboka 44 oppslagsord

veikmælt

adjektiv

Tyding og bruk

som har veikt mål (, 1);

som snakkar lågt og stille

veik 2

adjektiv

Opphav

norrønt veikr; samanheng med vike (

Tyding og bruk

som ikkje har fysisk styrke;
kraftlaus (1), svak (1);
sjukleg (1), skrøpeleg (2)
Døme
- veik i armane;
- ha ein veik rygg;
- vere veik og sjukleg
som manglar makt eller autoritet;
ettergjevande (2), unnfallande
Døme
- ei veik regjering;
- ha ein veik karakter;
- han vart for veik i innspurten
lite dugande;
dårleg
Døme
- eit veikt punkt i framstillinga
utan styrke;
utvatna;
tynn (3), svak (5)
Døme
- veik lukt;
- veik kaffi

svæle 1

substantiv hokjønn

Opphav

norrønt svæla

Tyding og bruk

stort og bråkande lag (5);
stor tilstelling
tung, kjøvande luft;
røyk
veikt vinddrag

ulme

ulma

verb

Opphav

samanheng med olm og øl (

Tyding og bruk

brenne veikt (utan loge), gløde
Døme
- det ulmar i glørne
nage, gnage, gjære (1
Døme
- kjenne ei ulmande uro;
- det ulmar i folket;
- misnøyet ulmar
vere olm eller gretten
Døme
- gå der og ulme
- refleksivt:
vere mørk i vêret
Døme
- det ulmar (opp) til regn

Faste uttrykk

ulme seg
morske seg

sno 2, snoe

snoa

verb

Tyding og bruk

blåse veikt, men kaldt og bitande

Døme

det snoar frå elva

surre 1

surra

verb

Opphav

lydord; samanheng med svirre

Tyding og bruk

gje ein susande og dirrande lyd;
dure veikt;
summe (1
Døme
- flugene surra i glaskarmen;
- det surra av alle slags tungemål
steikje ved svak varme
Døme
- surre aure i rømme
svive rundt;
svirre (3)
Døme
- rokkehjulet surra og gjekk;
- tankar som surra i hovudet
rote, tulle
Døme
- du berre surrar;
- surre rundt med kompisane

syrleg

adjektiv

Opphav

av sur

Tyding og bruk

veikt sur (1)
Døme
- frukta har ein syrleg smak
spitig, spotsk;
ironisk
Døme
- få eit syrleg svar
- brukt som adverb:
  smile syrleg

spinning 1

substantiv hokjønn

Opphav

Tyding og bruk

det å spinne tråd
Døme
- karding og spinning
det at noko går rundt utan å få feste
Døme
- bruke kjetting på hjula for å sleppe spinning
det å dure veikt
Døme
- høyre den låge spinninga frå motoren

Faste uttrykk

vinninga går opp i spinninga
gevinsten blir eten opp av kostnaden

spinne

spinna

verb

Opphav

norrønt spinna

Tyding og bruk

lage tråd ved å tvinne saman fibrar (av ull, bomull, lin eller liknande)
Døme
- spinne garn på handtein
om kongro og visse larver: lage tråd til fangstnett eller kokong
Døme
- kongroer hadde spunne tette nett i trea
i overført tyding: dikte opp, finne på;
jamfør oppspinn
Døme
- spinne i hop ei forteljing
i overført tyding: føre vidare;
utvikle
Døme
- spinne vidare på ein idé
gå rundt (utan å få feste);
kome i spinn
Døme
- bilhjula spinn i søla;
- flyet spann fleire gonger før det gjekk i sjøen
dure veikt;
surre (1, 1)
Døme
- motoren spann jamt og fint

Faste uttrykk

naud lærer naken kvinne å spinne
ein finn ei løysing når ein er i ein vanskeleg situasjon
spinne silke på noko
få (økonomisk) føremon av noko
spinne silke på eit populistisk standpunkt

sus

substantiv hankjønn eller inkjekjønn

Opphav

Tyding og bruk

susande lyd;
(veikt) brus (2, 1)
Døme
- høyre susen frå elva
stemning (2, 1)
Døme
- det vart ikkje den heilt store susen over festen

Faste uttrykk

gjere susen
gjere at noko går bra;
vere årsak til suksess
det gode samarbeidet gjer susen
historisk sus
dåm av noko opphøgd frå eldre tid eller noko som skjer no, som vil få plass i historia
det er eit historisk sus over samarbeidet som no tek form
sus av soge
dåm av noko opphøgd frå eldre tid
det er ein sus av soge over denne plassen
sus i serken
fart og liv
det blir fest og sus i serken
sus og dus
munter hyggje;
turing, festing
leve i sus og dus

Resultat per side: