Avansert søk

38 treff

Bokmålsordboka 5 oppslagsord

kike 1

verb

Opphav

beslektet med middelhøytysk kichen ‘puste tungt’; lydord

Betydning og bruk

hive eller gispe etter pusten mens en hoster sterkt eller ler kraftig;
Eksempel
  • han kikte av latter

kikke 2, kike 2

verb

Opphav

fra lavtysk

Betydning og bruk

kaste et blikk på;
Eksempel
  • kikke gjennom et hull;
  • kikke i butikkvinduer;
  • kikke lenge på noe

Faste uttrykk

  • kikke dypt i glasset
    drikke for mye alkohol
  • kikke fram
    komme til syne
    • sola kikker fram
  • kikke innom
    besøke som snarest
  • kikke noen i kortene
    få greie på noens (hemmelige) planer

kikhoste

substantiv hankjønn

Opphav

av kike (1

Betydning og bruk

akutt, smittsom infeksjonssykdom med harde hosteanfall og kiking (1

kikne

verb

Opphav

av kike (1

Betydning og bruk

miste pusten under latter, gråt eller hoste

kiking 1

substantiv hankjønn eller hunkjønn

Betydning og bruk

det å kike (1
Eksempel
  • kraftig hoste med kiking

Nynorskordboka 33 oppslagsord

kike 1, kikke 1

kika, kikka

verb

Opphav

av lågtysk kiken; samanheng med keik (2

Tyding og bruk

Døme
  • kike over aksla;
  • kike gjennom boka

Faste uttrykk

  • kike djupt i glaset
    drikke for mykje alkohol
  • kike fram
    kome til syne
    • sola kikar fram
  • kike innom
    gjere ein kort visitt
  • kike nokon i korta
    få greie på kva nokon vil gjere

kikje, kike 2

kikja, kika

verb

Opphav

samanheng med mellomhøgtysk kichen ‘puste tungt’; lydord

Tyding og bruk

dra inn luft med ein pipande lyd (etter hard hosting);
Døme
  • le så ein kikjer

glire

glira

verb

Opphav

samanheng med gline og glipe (2

Tyding og bruk

  1. knipe auga nesten saman;
    Døme
    • glire mot lyset
  2. kike, speide
    Døme
    • glire gjennom glaset
  3. lyse, glimte, blenkje
    Døme
    • det glirer i sølvet
  4. flire, glise
    Døme
    • kva står du og glirer etter?

glutte

glutta

verb

Tyding og bruk

  1. Døme
    • glutte på døra
  2. gløtte, skule, kike (på skrå)
    Døme
    • glutte (seg) over aksla

glette 3

gletta

verb

Opphav

samanheng med glott; gløtt og glans

Tyding og bruk

  1. Døme
    • glette til sides
  2. sende sneiord;
    Døme
    • glette til ein
  3. Døme
    • glette eit ord til ein

ein 2, éin

determinativ kvantor

Opphav

norrønt einn, ein, eitt

Tyding og bruk

grunntalet 1;
det første talet i talrekkje
Døme
  • ein og ein er to;
  • ein meter, ei mil, eit hekto;
  • alt på ein gong;
  • på ei og same tid;
  • alt låg i ei røre;
  • ein i senn;
  • ein om gongen;
  • ein etter ein gjekk sin veg;
  • det er ei som kan skrive!
  • ta for seg ein for ein

Faste uttrykk

  • alt i eitt
    • stadig
      • ho måtte alt i eitt kike bort på han
    • samling av fleire opplysingar, funksjonar eller liknande
      • religion, nasjon og identitet – alt i eitt
  • bli nummer éin
    bli best;
    vinne
  • ein dagen
    her om dagen
  • ein eller annan
    noko eller nokon;
    ein viss;
    einkvan
    • på ein eller annan måte;
    • i sentrum av ein eller annan by;
    • der inne stod ein eller annan;
    • på eit eller anna vis
  • ein og annan
    nokre (få)
  • eitt og anna
    mangt, ymse
    • kome med eitt og anna hint
  • eitt og hitt
    mangt eit
  • eitt å gjere
    éin utveg eller éi løysing som må veljast
    • dei har eitt å gjere;
    • her er det berre eitt å gjere
  • gå i eitt
    • flyte saman
      • gå i eitt med omgjevnadene
    • halde fram utan stans
      • dagen går i eitt, utan pause
  • i eitt køyr
    utan opphald
  • i eitt og alt
    på alle måtar
    • dei var samde i eitt og alt
  • i eitt vekk
    stadig
    • han fortalde vitsar i eitt vekk
  • kvar ein
    alle
    • kvar ein busk;
    • kvart eit menneske
  • kvar og ein
    alle
    • kvar og ein må ta ansvar
  • med eitt
    brått
  • med éin gong
    straks
  • på ein, to, tre
    svært raskt;
    på ein augeblink
    • vere ferdig på ein, to, tre;
    • huset vart ikkje bygt på ein, to, tre
  • under eitt
    samla
    • sakene blir handsama under eitt

kike nokon i korta

Tyding og bruk

få greie på kva nokon vil gjere;
Sjå: kike, kort

kike fram

Tyding og bruk

kome til syne;
Sjå: kike
Døme
  • sola kikar fram

kike innom

Tyding og bruk

gjere ein kort visitt;
Sjå: kike

nysne

nysna

verb

Opphav

same opphav som nysne

Tyding og bruk

speide, leite, kike etter noko (nytt)