Avansert søk

Nynorskordboka 124 oppslagsord

uro

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

fråvære av ro (2, 1);
rørsle (1), fart (2)
Døme
- vere i uro;
- med vinden kjem uro på havet
skipling av ro og stille;
forstyrring, bråk (2, 1), leven (1)
Døme
- det er uro i klassa;
- høyre uroa frå gata
kjensle av misnøye eller angst;
otte (2, 1), ank (2), nervøsitet
Døme
- ha uro i sjela;
- kjenne ei stor uro over framtida;
- hendinga vekte ei uro i henne;
- tanken fylte han med uro
(politisk) spent situasjon eller tilhøve;
gjæring (2), røre (1, 3), opprør (1), konflikt (1)
Døme
- politisk uro;
- uroa i massane auka;
- landet er prega av sosial uro
murring i kropp eller lemer;
mild verk
Døme
- ha ei uro i nakken
balansehjul i urverk
opphengd leike eller pynt med delar som blir haldne i rørsle (og lagar lyd) av luftdrag eller innebygd motor

uroe

uroa

verb

Tyding og bruk

skiple freden og roa for;
forstyrre (1), plage (2, bry (2
Døme
- uroe nokon i middagskvila;
- uroe ikkje vognføraren!
- orsak at eg uroar
gjere uroleg og ottefull;
engste, ottast
Døme
- uroe seg for framtida;
- striden uroar meg;
- de treng ikkje uroe dykk over dette

ese

esa

verb

Opphav

samanheng med ase (; gjære ( og jest

Tyding og bruk

svelle (1), heve (1);
gjære (1, 1);
syde, bruse
Døme
- ølet eser;
- mjølka eser;
- deigen eser
i overført tyding: svelle opp, bli større
Døme
- eit problem som stadig eser i storleik og omfang
vere i rørsle eller uro;
jamfør gjære (1, 3)
Døme
- det eser i folket

Faste uttrykk

ese opp
bli større, fyldigare eller tjukkare;
vekse (1)
musklane i armane este opp under T-skjorta
ese seg opp
bruse opp i sinne
ese ut
bli større, fyldigare eller tjukkare;
vekse (1)
administrasjonen har est ut;
stjerna vil ese ut til 100 gonger dagens storleik, før ho sloknar

as

substantiv inkjekjønn

Opphav

av ase ( og ase (

Tyding og bruk

gjæring, esing (1;
øsing
uro, ståk
jag, mas, kav (2
Døme
- as og mas

tusk 3

substantiv hankjønn eller inkjekjønn

Tyding og bruk

det å tuske (3, 1);
veik, skraslande lyd
Døme
- høyre (ein) tusk i lynget
ståk, uro;
leik, gaman;
(løyndomsfullt) hopehav, følgje mellom gut og jente
Døme
- det er (litt) tusk mellom dei

lett

adjektiv

Opphav

norrønt léttr

Tyding og bruk

som har etter måten lita vekt;
motsett tung (1)
Døme
- ei lett bør;
- han er blitt fleire kilo lettare det siste året;
- vere kledd i lette sommarklede
makeleg (2);
enkel;
motsett vanskeleg
Døme
- eit lett arbeid;
- vere eit lett bytte for nokon;
- det er det lett for deg å seie!
- dei er lette å lure;
- velje den lettaste vegen
svak, mild;
liten
Døme
- dei fekk ei lett straff;
- det var lett regn under turen;
- eg åt berre eit lett måltid før eg la meg;
- dei fekk berre lett feber og litt hoste
brukt som adverb: til ein viss grad, litt
Døme
- kjøtet skal brunast lett;
- elevane var lettare forvirra etter forklaringa;
- han vart berre lettare skadd
sorglaus, glad (2, 1)
Døme
- ha eit lyst og lett sinn
utan å anstrengje seg;
naturleg (5)
Døme
- gå med lette steg
- brukt som adverb:
  samtala glei lett
om mat og drikke: som inneheld relativt lite kaloriar samanlikna med originalen
brukt som adverb: utan særleg grunn eller påverknad
Døme
- ho blir lett sint

Faste uttrykk

bli vegen og funnen for lett
bli vurdert og avvist
ha lett for det
ha gode evner;
vere oppvakt
lett bris
svak vind med styrke frå 3,4 til 5,4 meter per sekund
lett musikk
musikk som ikkje er krevjande;
underhaldningsmusikk
lett om hjartet
glad til sinns, utan uro i seg
lett på foten
stø og rask i gonga;
snarføtt
lett på handa
som gjer noko varleg og nøye
lett på tå
med lette steg
lett som ei fjør
med veldig låg vekt
lettare sagt enn gjort
vanskelegare å gjere enn det ser ut til
å skrive ei bok er lettare sagt enn gjort
ta lett på
handsame eller vurdere overflatisk
ho tok litt lett på arbeidsoppgåvene

trøystig

adjektiv

Opphav

av trøyst, jamfør trøyste (

Tyding og bruk

utan uro eller bekymringar;

hugheil, tillitsfull, optimistisk

Døme

trøstige går dei igang med arbeidet

brukt som adverb:
- vandre trøstig mot skogen;
- maskinen arbeider trøstig vidare

gateuro

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

uro og opptøyar i gatene

Døme

femten personar vart arresterte for gateuro;
gateuroa har spreidd seg til fleire bydelar

pengesorg

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

bekymring og uro for korleis ein skal skaffe seg nok pengar eller halde dei økonomiske pliktene sine

Døme

trykkjande pengesorger;
pengesorgene plaga han mykje

uroskapande

adjektiv

Tyding og bruk

som er kjelde til uro og konflikt

Døme

eit uroskapande tema

Resultat per side: