Avansert søk

Nynorskordboka 306 oppslagsord

transfer

substantiv hankjønn

Opphav

frå engelsk; jamfør transferere

Tyding og bruk

overføring av beløp
Døme
- ein transfer på fem hundre kroner
transport av reisande
Døme
- transfer til og frå flyplassen
overføring mot betaling av ein profesjonell idrettsutøvar frå éin klubb til ein annan
Døme
- fri transfer for fotballspelarar

falle ein stein frå nokons hjarte

Tyding og bruk

bli fri frå ei tung bør (, 2);

Sjå: stein

Døme

det fall ein stein frå hjartet hans da han fekk vite sanninga

villfisk

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

fisk som lever i fri tilstand;

til skilnad frå oppdrettsfisk

Døme

eg et heller villfisk enn oppdrettsfisk

vindstill, vindstille 2

adjektiv

Opphav

jamfør still (

Tyding og bruk

fri for vind

Døme

no er det sol og vindstilt ute;
ein vindstill fjord

villdyr

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt villidýr

Tyding og bruk

dyr i fri naturtilstand, særleg rovdyr
Døme
- møte på eit villdyr
brutal, farleg eller usivilisert person
Døme
- leve som eit villdyr;
- kjenne villdyret i seg

vill

adjektiv

Opphav

norrønt villr

Tyding og bruk

som veks eller lever i fri naturtilstand;
udyrka, utamd
Døme
- ville planter og dyr;
- temje ein vill hest;
- ville hundar
- brukt som adverb:
  denne planta veks ikkje vilt;
  det finst plassar der kattar lever vilt
aud, ulendt
Døme
- på ville fjellet;
- ville og forrivne fjell;
- eit vilt landskap
som ikkje kan orientere seg;
forvilla (1)
Døme
- gå seg vill
- - døgnvill
  - rådvill
som manglar kontroll eller hemningar;
styrlaus, kaotisk, oppjaga (2)
Døme
- ein vill dans;
- kampen vart villare og villare;
- vere på vill flukt;
- vill av raseri;
- vere vill etter tobakk;
- føre eit vilt liv;
- dei ulike meldingane skapte vill forvirring
- brukt som adverb:
  slå vilt om seg
som strir mot sunn fornuft;
planlaus, sprø (3), sanselaus (2)
Døme
- det var heilt vilt;
- er du heilt vill?
- ein vill plan;
- vere vill og galen;
- høyre eit vilt rykte
brukt som forsterkande adverb
Døme
- få besøk av vilt framande;
- vere vilt glad;
- ei vilt jublande folkemengd

Faste uttrykk

i sin villaste fantasi
innanfor det ein kan førestille seg;
med all si førestillingsevne
eg hadde ikkje i min villaste fantasi trudd eg skulle vinne
på ville vegar
- på ein stad der ein ikkje skal vere;
  på avvegar
  gjerdet vart øydelagt av ein bil på ville vegar;
  treffe på ein grevling på ville vegar
- på villspor når det gjeld moral, fornuft, fakta eller liknande
  når vanlege folk ikkje har råd til mat, då er vi på ville vegar;
  eg er redd ho har hamna på ville vegar i livet

vilje 1

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt vili; samanheng med vilje (

Tyding og bruk

evne til medviten gjerning eller åtferd
Døme
- ha ein sterk vilje;
- spørsmålet om mennesket har fri vilje;
- utvikle sin eigen vilje
noko ein eller nokon ynskjer;
ynske (1, 1), lyst (1), hug (1, 2)
Døme
- gjere noko mot Guds vilje;
- setje viljen sin igjennom;
- bøye seg for viljen til fleirtalet;
- gjere noko mot sin vilje;
- politikarane må følgje viljen til folket
noko ein har til føremål;
forsett (1, 1), føremål
Døme
- gjere noko med vitande og vilje;
- det var ikkje av vond vilje eg kritiserte dei
det å vere villig
Døme
- ha vilje til samarbeid;
- det er ikkje evna, men viljen det skortar på
- - innsatsvilje
  - offervilje
  - samarbeidsvilje
mental styrke;
pågangsmot, viljekraft
Døme
- klare noko på rein vilje

Faste uttrykk

få viljen sin
få det slik ein vil
denne gongen skal eg få viljen min;
jenta fekk viljen sin etter mykje masing
med vilje
med medviten plan;
med overlegg
eg øydela ikkje leiken med vilje;
gløyme att noko med vilje
siste vilje
siste krav eller ynske før ein døyr
testamentet er hans siste vilje;
følgje den siste viljen til nokon

velsigne

velsigna

verb

Tyding og bruk

ynskje signing over
Døme
- pinsevenene døyper ikkje, men velsignar barna
takke (2, 1), prise (3, 2)
Døme
- eg kan ikkje nok få velsigne deg for hjelpa;
- ho bad og velsigna
la få (som gave);
gje (4), forære
Døme
- turen var velsigna med godt vêr;
- så langt har året velsigna oss med mange gode nyheiter
brukt som adjektiv: herleg (1), velgjerande (2)
Døme
- ei velsigna stund;
- eit velsigna vêr
- brukt som adverb:
  vere velsigna fri for nykker

hatt

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt hǫttr, hattr

Tyding og bruk

hovudbunad med pull og (vanlegvis) brem
Døme
- ein mann med hatt og stokk;
- ho tok på seg hatt da ho gjekk ut
- - bowlerhatt
  - cowboyhatt
  - flosshatt
  - panamahatt
  - tyrolarhatt
noko med form som liknar på ein hatt (1)
Døme
- hatten på ein sopp;
- bølgjene har kvite hattar på
- - røykhatt
  - skumhatt
i overført tyding: rolle (1, 4);
verv (2
Døme
- ho er ein person med fleire hattar i næringslivet
hatteband (2)

Faste uttrykk

bere sin hatt som ein vil
vere fri og uavhengig
ei fjør i hatten
noko ein kan rose seg av;
ein liten triumf
ete hatten sin
brukt for å forsikre tilhøyraren om at ein er sikker i ei sak
viss ikkje Brann vinn cupen til neste år, skal eg ete hatten min
få så hatten passar
få sterk kritikk
dei fekk så hatten passa av kritikaren
herre min hatt!
utrop som uttrykkjer misnøye eller overrasking
ikkje vere høg i hatten
kjenne seg underlegen, vere redd
la hatten gå rundt
samle inn pengar
løfte på hatten
(løfte på hatten for å) helse
mann med hatt
bilist som køyrer langsamt
noko å hengje hatten på
- noko å stø seg til
  arbeidet går lettare når ein finn noko å hengje hatten på
- ein grunn til klage eller kritikk
  mobbaren finn alltid noko å hengje hatten sin på
sanneleg min hatt!
utrop som uttrykkjer forsikring eller overrasking
stå med hatten i handa
uttrykkje undergjevnad eller (overdriven) vyrdnad
ta hatten av for
uttrykkje vyrdnad eller respekt for
ta sin hatt og gå
brått slutte i ei stilling, eit verv eller liknande, ofte i protest
vere mann for sin hatt
gjere seg gjeldande;
kunne klare seg sjølv
vere på hatt med
kjenne nokon såpass at ein helsar

snøberr

adjektiv

Tyding og bruk

fri for snø;

motsett snøheil

Døme

reinsdyra legg seg på snøberre flekkar

Resultat per side: