Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
52 treff

Bokmålsordboka 14 oppslagsord

lyte

substantiv intetkjønn

Opphav

norrønt lýti, av ljótr ‘stygg’

Betydning og bruk

feil, mangel, skade;
Eksempel
  • være fri for fysiske lyter;
  • bilen har noen lyter

Faste uttrykk

  • uten plett og lyte
    perfekt, feilfri
    • konserten ble gjennomført uten plett og lyte
Artikkelside

uten plett og lyte

Betydning og bruk

perfekt, feilfri;
Se: lyte, plett
Eksempel
  • konserten ble gjennomført uten plett og lyte
Artikkelside

plett 1

substantiv hankjønn

Betydning og bruk

  1. Eksempel
    • en plett på duken;
    • ha røde pletter i kinnene
  2. feil, lyte;
    jamfør skamplett
    Eksempel
    • få en alvorlig plett på rullebladet
  3. sted, plass
    Eksempel
    • en lun og fredet plett
  4. liten, rund kake
    Eksempel
    • bake pletter

Faste uttrykk

  • på pletten
    på rett sted og til rett tid
  • uten plett og lyte
    perfekt, feilfri
    • konserten ble gjennomført uten plett og lyte
Artikkelside

skavank

substantiv hankjønn

Opphav

trolig fra lavtysk

Betydning og bruk

feil, lyte, mangel
Eksempel
  • en synlig skavank
Artikkelside

kroppslyte

substantiv intetkjønn

Betydning og bruk

lyte på kroppen
Artikkelside

mankement

substantiv intetkjønn

Uttale

mangkemanˊg eller  mangkemenˊt

Opphav

fra fransk; jamfør mankere

Betydning og bruk

Artikkelside

misdannelse

substantiv hankjønn

misdanning

substantiv hankjønn eller hunkjønn

Opphav

av mis-

Betydning og bruk

misdannet organ;
Eksempel
  • medfødte misdannelser
Artikkelside

mangel

substantiv hankjønn

Opphav

fra tysk

Betydning og bruk

  1. det å være uten noe en trenger;
    Eksempel
    • det er mangel på kvalifisert arbeidskraft;
    • mangel på erfaring;
    • mangelen på respekt;
    • dø av mangel på oksygen;
    • i mangel av hus
  2. Eksempel
    • boka har visse feil og mangler;
    • det er en mangel ved huset at det er så utett
Artikkelside

plettfri

adjektiv

Opphav

av plett (1

Betydning og bruk

uten feil og lyte;
Eksempel
  • ha plettfri vandel
Artikkelside

misvekst

substantiv hankjønn

Opphav

av mis-

Betydning og bruk

  1. vantrivsel og dårlig vekst hos nytteplanter;
    med unormalt liten avling
    Eksempel
    • misvekst og uår;
    • misvekst på kål
  2. vanskapt plante;
Artikkelside

Nynorskordboka 38 oppslagsord

lyte 2

lyta

verb

Opphav

norrønt lýta; av ljot

Tyding og bruk

vere til lyte eller mein, skjemme
Døme
  • arret lyter henne enno
Artikkelside

lyte 3

lyta

verb

Opphav

norrønt hljóta ‘få (med loddtrekking), ha, lyte’; samanheng med lott

Tyding og bruk

  1. vere nøydd til;
    måtte, skulle
    Døme
    • du lyt gjere det;
    • ho laut vere med anten ho ville eller ei;
    • det er fælt å lyte gjere slikt;
    • han har lote vente lenge;
    • det lyt lagast mykje mat
  2. få eller ha lov til;
    ha høve eller grunn til
    Døme
    • ho lyt no gjere som ho synest;
    • det lyt så vere;
    • i dag lyt de heller kvile
  3. bli driven i ei viss lei
    Døme
    • eg laut heim;
    • han lyt i veg
Artikkelside

lyte 1

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt lýti, av ljótr ‘stygg’

Tyding og bruk

feil, mangel, skade;
Døme
  • latterleggjering av fysiske lyte;
  • det finst ikkje lyte på hesten

Faste uttrykk

  • utan plett og lyte
    perfekt, feilfri
    • akkompagnementet er utan plett og lyte
Artikkelside

vank 1

substantiv inkjekjønn

Opphav

samanheng med van- og vand (2; jamfør òg skavank

Tyding og bruk

feil (1, lyte (1, kroppsskade;
Døme
  • ha vank i eine hofta
Artikkelside

nokon

determinativ kvantor

Opphav

norrønt nǫkkurr, samandrege av urnordisk ne-wait-ek-hwarjar ‘ikkje veit eg kven’

Tyding og bruk

  1. ein eller annan, eit eller anna;
    ein viss, einkvan;
    somme, visse
    Døme
    • er det nokon kiosk i nærleiken?
    • treng du noka ny skjorte?
    • finst det noko svar?
    • har du vore der nokon gong?
    • du må ikkje gå nokon stad!
    • eg har ikkje høyrt nokon ting;
    • har du nokon som helst grunn til å klage?
    • dei kjøpte nokre pærer
    • brukt som substantiv:
      • det er noko i vegen med bilen;
      • det hende meg noko underleg i går;
      • nokre var samde, andre protesterte;
      • det er nokon som spør etter deg
  2. kven som helst (annan);
    kvar ein;
    alle
    Døme
    • ho syng så godt som nokon;
    • ho arbeidde hardare enn nokon mann
  3. om mengd, omfang, tal, grad eller liknande: ein del, litt;
    atskilleg, monaleg
    Døme
    • i nokon grad;
    • er 50 år nokon alder?
    • ha noko pengar;
    • ein noko eldre bil;
    • det er ikkje noko att av kaka;
    • kva er dette for noko?
    • noko rart noko;
    • det er da enda noko;
    • det hjelpte nok noko;
    • ho er ikkje noko tess;
    • stakken er noko for sid;
    • har du sett noko til han?
  4. brukt i utrop med ‘for’
    Døme
    • for noko tull!
    • for nokre bilar dei har!

Faste uttrykk

  • det er noko med alt
    ingen ting er utan lyte
  • ikkje bli noko av
    ikkje hende;
    ikkje bli gjennomført
    • festen vart ikkje noko av
  • ikkje nokon
    ingen
    • han hadde ikkje noko problem med oppgåva;
    • det er ikkje noko nytt i dette forslaget;
    • dette er ikkje noka løysing
  • noko av ein …
    langt på veg ein;
    ein nokså stor
    • han var noko av ein luring;
    • det er noko av eit mirakel at desse landa aldri har vore i krig med kvarandre
  • noko til …
    litt av ein;
    ein retteleg
    • vere noko til kar
  • nokon ein
    ein eller annan;
    ein einaste
    • ho ville ikkje vite av nokon ein
  • nokon gong
    1. ein eller annan gong;
      nokosinne
      • har du vore der nokon gong?
    2. brukt i uttrykk for jamføring og forsterking
      • beste resultat nokon gong;
      • har du nokon gong sett maken?
  • nokon kvar
    alle, dei fleste
    • slikt kunne hende nokon kvar
  • nokre hundre
    i eit tal som er meir enn to hundre
    • dette hende for nokre hundre år sidan
  • nokre tusen
    i eit tal som er meir enn to tusen
    • dette gjeld kanskje nokre tusen menneske
  • vere noko
    ha ein viktig eller sentral sosial posisjon
    • alle som er noko i musikkbransjen, kom på hagefesten
  • vere noko i
    vere til dels rett
    • er det noko i det dei seier?
Artikkelside

arveleg

adjektiv

Tyding og bruk

som går i arv, kan arvast;
som kjem av arv
Døme
  • arveleg kongedøme;
  • eit arveleg lyte

Faste uttrykk

  • arveleg belasta
    1. genetisk disponert for for ein aktivitet eller ein eigenskap
      • vere arveleg belasta med kreft
    2. påverka av tidlegare generasjonar
      • skodespelaren var arveleg belasta med to foreldre som jobba i teateret
Artikkelside

fullkomen, fullkommen

adjektiv

Opphav

jamfør norrønt fullkominn

Tyding og bruk

  1. Døme
    • fullkomen ro
    • brukt som adverb
      • planen var fullkome mislykka
  2. som ikkje kan bli betre;
    utan lyte
    Døme
    • maskinen er teknisk fullkomen;
    • ingen er fullkomen
  3. komen til endes
    Døme
    • tida er fullkomen
Artikkelside

umon, umonn

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. negativ verknad;
    Døme
    • det gjer da ingen umon
  2. liten sympati;
    Døme
    • ha umon på noko
Artikkelside

reim

substantiv hokjønn

Opphav

norrønt reim

Tyding og bruk

  1. strimmel av lêr eller skinn (med spenne og hol)
    Døme
    • bere noko i ei reim
  2. endelaust band av lêr, tekstil eller liknande til overføring av drivkraft

Faste uttrykk

  • ha ei reim av huda
    ha ein snev av eit lyte eller ein skavank
  • køyre det reimar og tøy kan halde
    gjere noko så fort reiskapen kan tole
  • skjere breie reimar av ryggen
    straffe nokon;
    la nokon betale dyrt
Artikkelside

plett 1

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. Døme
    • ho hadde fått hissige, raude plettar på halsen
  2. feil, lyte (1;
    jamfør skamplett
    Døme
    • alle har plettar av skuld og skam
  3. stad, plass
    Døme
    • ein velsigna plett på jorda
  4. lita, rund kake
    Døme
    • bake plettar

Faste uttrykk

  • på pletten
    på rett stad og til rett tid
  • utan plett og lyte
    perfekt, feilfri
    • akkompagnementet er utan plett og lyte
Artikkelside