Avansert søk

Nynorskordboka 177 oppslagsord

meining

substantiv hokjønn

Opphav

Tyding og bruk

tanke, innhald, tyding (i eit ord, ei ytring, ei handling eller liknande);
samanheng, plan, føremål
Døme
- skjøne meininga i det som blir sagt;
- i vid meining;
- finne ei meining i tilværet;
- det er inga meining i slikt!
- er det meininga at eg skal vere med?
- gjere noko i beste meining
oppfatning, overtyding;
syn (8)
Døme
- seie meininga si;
- gjere seg opp ei meining om noko;
- det er berre éi meining om det

Faste uttrykk

delte meiningar
ulike, ofte motsette, meiningar
det er delte meiningar om den saka
meiningars mot
eigne, sterke meiningar
ei sterk kvinne med meiningars mot

vid 2

adjektiv

Opphav

norrønt víðr

Tyding og bruk

med stor breidd og utstrekning
Døme
- ei vid slette;
- vidt utsyn;
- den store, vide verda;
- vere kjend i vide krinsar;
- bukselinninga har vorte vidare i livet
som omfattar mykje
Døme
- kultur er eit vidt omgrep;
- ein vid definisjon;
- forstå noko i vidaste meining
brukt som adverb: langt
Døme
- reise vidt omkring;
- gå for vidt med krava
brukt som forsterkande adverb: særs
Døme
- på vidt forskjellige måtar

Faste uttrykk

i det vide og det breie
svært omstendeleg
ho la ut i det vide og det breie
på vidt gap
heilt open;
vidopen
setje døra på vidt gap;
med kjeften på vidt gap

vege 2

vega

verb

kløyvd infinitiv: vega

Opphav

norrønt vega

Tyding og bruk

fastsetje, finne ut vekta av
Døme
- helsesystera veg og måler høgda på alle skulebarna;
- vege slaktet;
- vege seg;
- vege opp 5 kg poteter
- i overført tyding:
  vege fleire omsyn mot kvarandre
ha ei viss vekt, tyngd
Døme
- pakka veg 2 kg;
- vege over 70 kg
- hennar meining veg tungt;
  alle føremonene veg opp denne ulempa
lyfte, heve med våg (1, 1)
Døme
- vege opp ein stein
liggje ustøtt
Døme
- stokken ligg og veg

Faste uttrykk

bli vegen og funnen for lett
bli vurdert og avvist
vege orda sine
tenkje seg godt om før ein seier noko

stø seg til

Tyding og bruk

Sjå: stø

finne hjelp i;
støtte seg til (1)
Døme
- han stødde seg til vener og familie;
- eg stør meg til notata
byggje på som grunnlag for meining, syn eller liknande;
støtte seg til (2)
Døme
- stø seg til den nyaste forskinga;
- eg stødde meg til kunnskapen din

støtte seg til

Tyding og bruk

finne hjelp i;
stø seg til (1)
Døme
- han støtta seg til vener og familie;
- støtte seg til notata
bygge på som grunnlag for meining, syn eller liknande;
stø seg til (2)
Døme
- dei støttar seg på ny teknologi

støtte 2

støtta

verb

Opphav

frå lågtysk

Tyding og bruk

halde oppe, oppreist eller på plass;
stø (3, 1)
Døme
- ho støtta seg på olbogen;
- taket er støtta av søyler
lene mot noko stabilt;
stø (4, 2)
Døme
- han støttar hovudet i handa;
- ho støtta seg mot ein stein
slutte seg til eller vere samd i;
gje tilslutning til;
stø (4, 3)
Døme
- dei støtta streiken;
- alle støttar forslaget

Faste uttrykk

støtte opp om
gje støtte til;
gje tilslutning til;
stø opp om
takk til alle som har støtta opp om prosjektet;
støtte opp om saka
støtte seg
lene (2 seg mot noko stabilt;
kvile mot;
stø seg
støtte seg til rekkverket;
ho støtta seg til sjukepleiaren
støtte seg til
1. finne hjelp i;
  stø seg til (1)
  han støtta seg til vener og familie;
  støtte seg til notata
2. bygge på som grunnlag for meining, syn eller liknande;
  stø seg til (2)
  dei støttar seg på ny teknologi
tre støttande til
hjelpe til
barna tredde støttande til då mora vart sjuk

stø 4

verb

Opphav

norrønt stǿða

Tyding og bruk

halde oppe, oppreist eller på plass;
støtte (2, 1)
Døme
- stø nokon over golvet;
- ho vart sjuk, så dei måtte stø henne til senga;
- elevane stør seg på olbogen;
- han stødde bestefaren opp trappa;
- hesa vart stødd med skorder
lene (2 mot noko stabilt;
støtte (2, 2)
Døme
- stø hovudet i hendene;
- stø ryggen mot ein stein;
- stø seg på rekkverket;
- stø seg til noko for å gå trygt
slutte seg til eller vere samd i;
støtte (2, 3)
Døme
- stø streiken;
- stø ei god sak;
- stø eit framlegg

Faste uttrykk

stø opp om
gje støtte til;
gje tilslutning til;
støtte opp om
partiet vil stø opp om denne satsinga
stø seg
lene (2 seg mot noko stabilt;
kvile mot;
støtte seg
stø seg mot rekkverket;
han stødde seg til stokken
stø seg til
1. finne hjelp i;
  støtte seg til (1)
  han stødde seg til vener og familie;
  eg stør meg til notata
2. byggje på som grunnlag for meining, syn eller liknande;
  støtte seg til (2)
  stø seg til den nyaste forskinga;
  eg stødde meg til kunnskapen din

beskjed

substantiv hankjønn eller hokjønn

Uttale

beskjeˊ

Opphav

gjennom bokmål; av lågtysk bescheit, av bescheden ‘skimte’

Tyding og bruk

bod, melding, ordre
Døme
- gå med beskjed;
- sende beskjed;
- få beskjed om å møte med ein gong
kjennskap, greie (1
Døme
- vite beskjed om noko
god skikk, orden;
fynd
Døme
- gjere, seie noko med beskjed

Faste uttrykk

gje, seie beskjed
1. gje opplysning;
  informere
2. seie (nokon) si ærlege meining

utan 2

preposisjon

Opphav

norrønt útan

Tyding og bruk

som ikkje har;
som manglar;
fri for, skild frå, ikkje (utstyrt) med
Døme
- gå utan hatt;
- utan mat og pengar;
- greie seg godt utan pause;
- byggje utan løyve
som ikkje førekjem eller inntreffer;
med fråvære av
Døme
- eit tiltak utan mål og meining;
- sitje stille utan å seie noko;
- jobbe utan stopp;
- svare utan å nøle;
- leite utan å finne noko
med manglande nærvære eller deltaking av
Døme
- dei drog på ferie utan ungane;
- ho kunne ikkje leve utan sambuaren;
- få leike utan vaksne
bortsett frå, utanom
Døme
- alle var der utan han;
- ho bad alle utan meg
inn frå, innover frå
Døme
- utan havet
på utsida av
Døme
- utan døra

Faste uttrykk

både innan og utan
både på innsida og på utsida
utan tvil
heilt sikkert
utan vidare
utan betre grunn

U-sving

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

sving forma som ein U;
sving der ein snur og held fram motsett veg
Døme
- ta ein U-sving i lyskrysset
i overført tyding: det å skifte meining til det motsette;
heilomvending (2)
Døme
- regjeringa tok ein U-sving i spørsmålet om formuesskatt

Resultater per side: