Avansert søk

Nynorskordboka 248 oppslagsord

millionbil

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

eksklusiv bil med høg verdi;

jamfør million- (3)

Døme

han lét seg freiste til å kjøpe ein millionbil

vise 2

visa

verb

Opphav

norrønt vísa; samanheng med vis (

Tyding og bruk

la nokon sjå;
peike ut;
syne (2, 1)
Døme
- ho viste meg arbeidsplassen sin;
- eg måtte vise billetten;
- han viste meg vegen;
- vise korleis det skal gjerast;
- ho fekk vist meg den nye bilen sin
om måleinstrument: markere verdi
Døme
- klokka viser seks;
- termometeret viste 15 kuldegrader
sende av stad
Døme
- vise nokon til ein god lege;
- saka vart vist vidare til dei tillitsvalde
gje prov for;
gje uttrykk for;
leggje for dagen
Døme
- vise kva ein duger til;
- vise tillit;
- vise deltaking og omsorg;
- han viste takksemd;
- dei viser interesse
retta merksemda til nokon mot noko
Døme
- vise til gode resultat;
- dei viste til søknaden

Faste uttrykk

vise bort/ut
by å gå bort;
sende ut;
utvise (1)
dørvakta viste dei bort frå utestaden;
bli vist ut av landet
vise rundt/omkring
følgje på ein runde for å la nokon gjere seg kjend
han vart vist rundt på fabrikken;
ho viste omkring i huset
vise fram
gjere så nokon kan sjå eller bli oppmerksame på noko;
presentere
vise fram dei nye kleda
vise seg
1. la nokon sjå seg
  kongen viste seg på slottsbalkongen;
  han har ikkje vist seg på fleire dagar;
  reven har vist seg fleire gonger bak huset
2. kome til syne
  sola har ikkje vist seg på fleire dagar
3. prøve å imponere;
  kjekke seg
  ho likte å vise seg
4. te seg (på ein særskild måte)
  eg får prøve å vise meg som eit førebilete;
  vis deg som ein mann!
5. bli klart;
  bli openbert
  det viste seg å vere rett
vise til rette/rettes
1. irettesetje
  læraren viste eleven til rette
2. hjelpe, rettleie
  ho tek imot gjestene og hjelper dei til rette
vise tilbake
tilbakevise
vise tilbake skuldingane
vise tilbake på
peike tilbake på

trumf

substantiv hankjønn

Opphav

gjennom tysk, frå fransk; same opphav som triumf

Tyding og bruk

farge (1, 3) i kortspel som blir gjeven ein større verdi enn dei andre fargene;
kortfarge (1) som stikk (2 kort av andre fargar
Døme
- ruter er trumf
spelkort i trumf (1);
trumfkort (1)
Døme
- bruke ein trumf for å ta stikket
i overført tyding: argument, middel eller liknande som gjer at ein vinn
Døme
- forhandlingsleiaren har spela ut alle trumfane sine;
- leggje ein trumf i bordet

Faste uttrykk

ha ein trumf i ermet/bakhanda
ha noko hemmeleg i reserve som avgjer ei sak eller liknande
opposisjonen hadde ein trumf i bakhanda;
spionen hadde ein trumf i ermet som skulle redde han

symbolsk

adjektiv

Tyding og bruk

som tener eller verkar som eit symbol (1);
som representerer noko abstrakt eller åndeleg
Døme
- saka hadde stor symbolsk verknad;
- tiltaket har berre symbolsk effekt;
- vedtaket var ein viktig symbolsk siger for opposisjonen
som er av mindre omfang eller verdi enn det som er vanleg eller forholdsmessig
Døme
- bota er berre ei symbolsk straff;
- vi kjøpte bygget for ein symbolsk sum;
- eg rakk berre å kjøpe ei symbolsk gåve

vatne ut

Tyding og bruk

Sjå: vatne

leggje i vatn;
bløyte
Døme
- vatne ut pinnekjøtet
setje til vatn for å gjere mildare eller dryge
Døme
- du må vatne ut safta før du drikk henne
få til å miste opphavleg verdi eller innhald
Døme
- vatne ut omgrepet

vatne

vatna

verb

Opphav

norrønt vatna

Tyding og bruk

slå eller sprute vatn over
Døme
- vatne plenen;
- har du vatna blomstrane?
- vi må vatne treverket før vi tek til med pussinga
gje vatn
Døme
- vatne hestane

Faste uttrykk

vatne ut
1. leggje i vatn;
  bløyte
  vatne ut pinnekjøtet
2. setje til vatn for å gjere mildare eller dryge
  du må vatne ut safta før du drikk henne
3. få til å miste opphavleg verdi eller innhald
  vatne ut omgrepet

valør

substantiv hankjønn

Opphav

frå fransk; av latin valere ‘vere verd’

Tyding og bruk

verdi (1)
Døme
- frimerket hadde ein valør på 25 kroner
fargetone, nyanse
Døme
- måle landskap i grøne valørar
preg av ein viss stil;
tydingsnyanse
Døme
- orda ‘barn’ og ‘avkom’ har ulike valørar

valuta

substantiv hankjønn

Opphav

frå italiensk; av latin valere ‘vere verd’

Tyding og bruk

myntslag i eit land
Døme
- ein felles valuta for alle landa i området;
- framand valuta
utanlandsk betalingsmiddel
Døme
- skaffe seg valuta til ei utanlandsreise
verdi som eit verdipapir lyder på
vederlag

Faste uttrykk

hard valuta
1. sterkt etterspurd valuta
2. noko som er ettertrakta
  brennevin var hard valuta under krigen
valuta for pengane
vederlag for det ein har investert
tilskodarane fekk lite valuta for pengane

peng, penge

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt pen(in)gr, frå vestgermansk

Tyding og bruk

mynt (1) (eller pengesetel)
Døme
- mora gav ungen ein peng
i fleirtal: myntar eller setlar brukte som verdimål og betalingsmiddel
Døme
- norske pengar;
- ha pengar i lommeboka
i fleirtal: verdi som pengesetlar og myntar har;
pengesum;
kapital (1, 1)
Døme
- tene pengar;
- leggje seg opp pengar;
- ha pengar i banken;
- dei lånte pengar til bil

Faste uttrykk

ein billig penge
ein liten pengesum
det var mange bøker til sals for ein billig penge
for alle pengane
brukt for å uttrykkje intensitet og entusiasme
moro for alle pengane;
stå på for alle pengane
friske pengar
pengar frå ei ny kjelde
det kom ingen friske pengar til vegbygging
ha pengar mellom hendene
ha pengar ein kan bruke
kaste pengar ut av vindauget
bruke pengar til inga nytte
reine ord for pengane
klar tale;
sanninga
store pengar
mykje pengar;
stor forteneste
tene store pengar;
dei tapte store pengar
svarte pengar
skattepliktige pengar som ein lèt vere å betale skatt for

viktigheit

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

det å vere viktig (1);

Døme

eit tiltak av stor viktigheit;
understreke viktigheita av høg kompetanse

Resultat per side: