Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
15 treff

Bokmålsordboka 8 oppslagsord

drifte

verb

Betydning og bruk

  1. administrere driften av;
    holde i drift (1);
    Eksempel
    • anlegget var dyrt å bygge og dyrt å drifte;
    • selskapet skal drifte datasystemer for bedriftskunder
  2. i fiske: være i virksomhet;
    Eksempel
    • drifte med garn
Artikkelside

drift

substantiv hunkjønn eller hankjønn

Opphav

norrønt drift; av drive (3

Betydning og bruk

  1. det å holde i gang en bedrift, en institusjon eller lignende;
    Eksempel
    • stanse driften;
    • dyr i innkjøp, men billig i drift;
    • være i full drift;
    • stå for den daglige driften;
    • heisen er ute av drift
  2. Eksempel
    • det var en veldig drift i arbeidet
  3. medfødt drivkraft (2) for atferd;
    Eksempel
    • gjøre noe av egen drift;
    • følge driftene sine
  4. flokk av dyr som flytter seg samlet
    Eksempel
    • en drift av sauer
  5. ukontrollert forflytning på grunn av strøm eller vind
    Eksempel
    • båten fikk motorstopp og kom i drift;
    • skyer i drift

Faste uttrykk

  • i drift
    som har mistet den sosiale og moralske forankringen
    • økende problemer med ungdom i drift;
    • fange opp ungdom i drift i tide
Artikkelside

dyrisk

adjektiv

Opphav

av dyr (1

Betydning og bruk

  1. som gjelder dyr (1, 1);
  2. på samme måten som hos dyr;
    Eksempel
    • dyrisk brutalitet;
    • dyriske drifter
Artikkelside

sanselig

adjektiv

Betydning og bruk

  1. som kan oppfattes med sansene;
    Eksempel
    • den sanselige verden
  2. som er preget av eller bestemt av seksuelle drifter og lyster
    Eksempel
    • en sanselig natur;
    • sanselig begjær
  3. Eksempel
    • en sanselig munn
Artikkelside

seksuell

adjektiv

Betydning og bruk

som gjelder lyster og drifter knyttet til sex og forplantning;
Eksempel
  • drøfte seksuelle spørsmål;
  • seksuell tilfredsstillelse

Faste uttrykk

  • seksuell debut
    første samleie
  • seksuell lavalder
    alder en person må ha nådd for at seksuell omgang med personen ikke skal være forbudt etter loven, i Norge 16 år
  • seksuell legning
    preferanse med hensyn til hvilke(t) kjønn en tiltrekkes seksuellt av
  • seksuell orientering
    preferanse med hensyn til hvilke(t) kjønn en tiltrekkes seksuelt av
Artikkelside

lav 2, låg 3

adjektiv

Opphav

av dansk lav, norrønt lágr; beslektet med ligge

Betydning og bruk

  1. som har liten høyde
    Eksempel
    • en lav bebyggelse;
    • et lavt gjerde;
    • lave åser;
    • han er lavere enn kameraten
  2. som står eller er stilt langt nede
    Eksempel
    • lav sol;
    • nede på det laveste nivået
    • brukt som adverb:
      • ligge lavt med hodet;
      • fly lavt
  3. som ligger langt nede på toneskalaen;
    dyp, mørk
    Eksempel
    • lave toner
    • brukt som adverb:
      • sangen går lavt i bassen
  4. om lyd: dempet, svak
    Eksempel
    • en lav mumling
    • brukt som adverb:
      • snakke lavt
  5. som er liten i tall eller verdi
    Eksempel
    • et lavt tall;
    • lave renter;
    • lav kurs;
    • lave priser;
    • lønnen er for lav;
    • lav temperatur;
    • holde lav fart;
    • salget ble lavere enn budsjettert;
    • de lavere klassetrinnene
    • brukt som adverb:
      • lavest mulig skatt
  6. som er langt nede på en viss målestokk
    Eksempel
    • på et historisk lavt nivå;
    • offiserer av lavere grad;
    • lavere samfunnslag;
    • lavere organismer
  7. simpel, ufin
    Eksempel
    • lave drifter;
    • lav komikk

Faste uttrykk

  • ha lave tanker om noe/noen
    tro vondt om og ha små forventninger til noe eller noen
    • partiet har lave tanker om miljøvern;
    • de hadde lave tanker om de nye naboene
  • holde en lav profil
    innta en forsiktig, avventende holdning;
    ikke markere seg
    • hun har holdt en lav profil i mediene
  • høy og lav
    folk fra forskjellige sosiale lag
    • hun er populær blant høy og lav
  • høyt og lavt
    overalt
    • lete høyt og lavt etter noe;
    • de er på farten høyt og lavt i byen og omlandet
  • lavt under taket
    1. med liten avstand fra gulv til tak
    2. lite vidsyn, liten toleranse
      • han synes det er lavt under taket i foreningen
  • ligge lavt i terrenget
    ikke markere seg
    • hun valgte å ligge lavt i terrenget for ikke å vekke anstøt
  • over en lav sko
    i store mengder, i fleng
    • e-postadresser ble utvekslet over en lav sko
Artikkelside

driftevei

substantiv hankjønn

Betydning og bruk

sti som er tråkket opp av drifter av husdyr;
vei for drift av husdyr
Eksempel
  • stien over fjellet er en gammel driftevei
Artikkelside

dybdepsykologi

substantiv hankjønn

Betydning og bruk

retning innen psykologi (1) som omhandler læren om ubevisste drifter og konflikter
Artikkelside

Nynorskordboka 7 oppslagsord

drift

substantiv hokjønn

Opphav

norrønt drift; av drive (3

Tyding og bruk

  1. det å halde i gang eit selskap, ein institusjon eller liknande;
    Døme
    • stå for den daglege drifta;
    • vere i drift;
    • stanse drifta;
    • dyr i drift;
    • drifta av ferjesambandet
  2. Døme
    • det er slik drift i han!
  3. medfødd drivkraft (2) for åtferd;
    Døme
    • gjere noko av eiga drift;
    • følgje driftene sine
  4. flokk med dyr som flyttar seg samla
    Døme
    • ei drift av reinsdyr
  5. ukontrollert rørsle på grunn av straum eller vind
    Døme
    • skipet kom i drift i uvêret;
    • det var stor drift i isflaka

Faste uttrykk

  • i drift
    som har mista den sosiale og moralske forankringa
    • sårbare ungdommar i drift;
    • politiet møter ofte ungdom i drift
Artikkelside

seksuell

adjektiv

Opphav

frå fransk; same opphav som seksual-

Tyding og bruk

som gjeld lyster og drifter knytt til sex og forplanting;
Døme
  • vere blyg i seksuelle spørsmål;
  • seksuell frigjering

Faste uttrykk

  • seksuell debut
    første samleie
  • seksuell legning
    preferanse med omsyn til kva for kjønn ein er seksuelt tiltrekt av
  • seksuell lågalder
    alder ein person må ha nådd for at seksuell omgang med personen ikkje skal vere forbode etter lova, i Noreg 16 år
  • seksuell orientering
    preferanse med omsyn til kva for kjønn ein er seksuelt tiltrekt av
Artikkelside

låg 2

adjektiv

Opphav

norrønt lágr; samanheng med liggje

Tyding og bruk

  1. som ikkje er høg, som ikkje når langt opp
    Døme
    • ei låg dør;
    • ein låg stol;
    • eit lågt hus;
    • låge støvlar;
    • du er lågare enn meg
  2. som står eller er stilt langt nede
    Døme
    • låg sol;
    • låg himmel;
    • lågt tak;
    • på det lågaste punktet
    • brukt som adverb:
      • liggje lågt med hovudet;
      • fly lågt
  3. som ligg langt nede på toneskalaen, djup
    Døme
    • ein låg orgeltone
    1. brukt som adverb:
      • songen går lågt i bassen
  4. om lyd: dempa, svak
    Døme
    • ei låg kviskring
    • brukt som adverb:
      • snakke lågt
  5. som er liten i tal eller verdi
    Døme
    • eit lågt tal;
    • låge prisar;
    • låge kostnader;
    • ha låg løn;
    • inntektene er lågare enn forventa;
    • halde seg på eit lågt nivå;
    • låg temperatur;
    • lågt lufttrykk;
    • halde låg fart;
    • dei lågare klassestega i skulen
    • brukt som adverb:
      • vere lågt lønt;
      • lågast mogleg kostnader
  6. som står langt nede i rang;
    lite vørd
    Døme
    • offiserar av lågare grad;
    • lågare organismar;
    • låg levestandard
  7. simpel, ufin
    Døme
    • lågare drifter;
    • låg komikk

Faste uttrykk

  • ha låge tankar om noko/nokon
    tru vondt om og ha små forventingar til noko eller nokon
    • vi hadde låge tankar om arbeidet hennar;
    • mange veljarar har låge tankar om partiet
  • halde ein låg profil
    ha ei forsiktig, avventande haldning;
    ikkje markere seg
    • han har halde ein låg profil i media
  • høg og låg
    folk frå forskjellige sosiale lag
    • eit samfunn med kort avstand mellom høg og låg
  • høgt og lågt
    overalt
    • ho leita høgt og lågt etter boka
  • liggje lågt i terrenget
    ikkje markere seg
    • ho låg lågt i terrenget for ikkje å irritere han
  • lågt under taket
    1. med liten avstand frå golv til tak
    2. lite vidsyn, liten toleranse
      • det var ikkje lågt under taket i avisredaksjonen
  • over ein låg sko
    i fleng, uhemma
    • dei bedrog kvarandre over ein låg sko
Artikkelside

dyrisk

adjektiv

Opphav

av dyr (1

Tyding og bruk

  2. sameleis som hos dyr;
    Døme
    • eit dyrisk brøl;
    • dyriske drifter
Artikkelside

sanseleg

adjektiv

Tyding og bruk

  1. som kan oppfattast med sansane;
    Døme
    • den sanselege verda
  2. som er merkt av eller styrt av seksuelle drifter og lyster
    Døme
    • sanselege lyster;
    • sanseleg natur
  3. Døme
    • ein sanseleg munn
Artikkelside

drifteveg

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

sti som er tråkka opp av drifter av husdyr;
veg for drift av husdyr
Døme
  • vegen vart lenge brukt som drifteveg for buskapen
Artikkelside

djupnepsykologi, djuppsykologi

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

retning innan psykologi (1) som omhandlar lære om umedvitne drifter og konfliktar
Artikkelside