Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
14 treff

Nynorskordboka 14 oppslagsord

på toppen

Tyding og bruk

i tillegg til noko (allereie bra eller dårleg);
Sjå: topp
Døme
  • på toppen av det heile vart ho kåra til den beste spelaren i turneringa;
  • på toppen av det allereie store lånet sette banken opp renta;
  • på toppen kjem 25 % skatt
Artikkelside

topp 2

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt toppr; samanheng med tupp (1

Tyding og bruk

  1. øvste del av noko, ofte med rund eller spiss form
    Døme
    • toppen av bakken;
    • på toppen av fjellet;
    • snøen låg i kvite toppar;
    • i toppen av treet festa dei stjerna;
    • katten likte å sove på toppen av vaskemaskina
  2. samling av hår eller fjør på hovud til menneske eller dyr
    Døme
    • håret var sett opp i ein topp
  3. klesplagg til overkroppen for kvinner;
    Døme
    • ho var kledd i raud topp og svart bukse
  4. Døme
    • vere ør i toppen;
    • han er kvikk i toppen
  5. øvste sjikt i ei rangering, eit hieraki eller liknande
    Døme
    • toppane i næringslivet
  6. høgaste grad av noko;
    Døme
    • dollarkursen nådde ein ny topp;
    • banden slutta da dei var på toppen;
    • toppen er nådd, frå no går alt berre nedover
  7. brukt som adverb i bunden form eintal: maksimalt
    Døme
    • han får toppen 10 prosent av røystene

Faste uttrykk

  • frå topp til tå
    frå øvst til nedst
    • dei er kledd i grønt frå topp til tå
  • gå til topps
  • klar i toppen
    1. ikkje omtåka;
      edru
    2. med sitt fulle vit
      • jubilanten er klar i toppen
  • liggje på topp
    vere blant dei beste
    • laget ligg på topp i serien;
    • sjølvsagt ligg Noreg på topp
  • på topp
    1. på høgaste og beste nivå
      • forma er på topp
    2. med stort fokus, stor merksemd og liknande;
      viktigast
      • skule er på topp på prioriteringslista vår
  • på toppen
    i tillegg til noko (allereie bra eller dårleg)
    • på toppen av det heile vart ho kåra til den beste spelaren i turneringa;
    • på toppen av det allereie store lånet sette banken opp renta;
    • på toppen kjem 25 % skatt
  • ti på topp
    dei ti mest populære
  • til topps
    heilt til toppen av noko;
    heilt opp
    • heise flagget til topps;
    • dei gjekk heilt til topps før dei tok pause
  • toppen av/på kransekaka
    det beste eller likaste av noko;
    det beste, det som kjem til slutt
    • besøket hos ordføraren var toppen av kransekaka;
    • at laget hennar vann, var toppen på kransekaka
  • toppen av isfjellet
    det vesle som er synleg eller som er kjent, av noko langt større av same slaget som framleis er ukjent
  • vere i toppen
    vere den beste eller blant dei beste
    • dei er i toppen av serien
  • vere på toppen
    vere best
Artikkelside

vedd

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt veð

Tyding og bruk

  1. pant (2, trygd
    Døme
    • setje garden i vedd for lånet
  2. Døme
    • gjere vedd

Faste uttrykk

  • slå vedd om
    våge om
Artikkelside

lån 2

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt lán, same opphav som len; samanheng med leige (2

Tyding og bruk

  1. det å låne
    Døme
    • takk for lånet!
  2. noko som er lånt, særleg pengar
    Døme
    • ta opp lån;
    • betale ned eit lån;
    • betale renter på lånet;
    • banken ytte eit lån til prosjektet
  3. ord, uttrykk eller anna kulturelt element som er henta utanfrå og teke opp i språket eller kulturen
    Døme
    • ordet ‘kjendis’ er eit lån frå svensk

Faste uttrykk

  • ha/få til låns
    låne noko for ein periode
    • ho har bilen til låns;
    • ein kan få kjolen til låns
  • vere til låns
    vere mogleg å låne for ein periode
    • skiutstyret er til låns
Artikkelside

helse 3

helsa

verb

Opphav

norrønt heilsa; samanheng med heil (1 og hell

Tyding og bruk

  1. ynskje god dag eller farvel med ord eller rørsle
    Døme
    • helse med handa;
    • helse i handa;
    • dei helste kvarandre med ein klem;
    • helse ‘god kveld’;
    • han tok av lua og helste da han kom inn;
    • helse gjestene velkomne
  2. bere fram helsing
    Døme
    • eg skulle helse deg frå Ali;
    • hels heim!
    • du må helse alle kjende;
    • kan du helse henne og takke for lånet?
  3. i militæret: gjere honnør (2)
    Døme
    • soldaten helste med handa til lua
  4. Døme
    • du må kome innom og helse på oss ein dag;
    • i morgon skal eg helse på bestemor på sjukehuset
  5. ta imot
    Døme
    • mange helste framlegget hans med glede

Faste uttrykk

  • helse på nokon
    seie hei til nokon;
    presentere seg for nokon
    • eg helste på den nye kjærasten hennar i dag
Artikkelside

forrente

forrenta

verb

Opphav

frå lågtysk; av for- (2

Tyding og bruk

  1. betale renter av
    Døme
    • lånet blir forrenta med 12 % kvart år
  2. gje økonomisk utbyte som er større enn investeringa eller innskotet
    Døme
    • forrente det bygginga kosta;
    • ein million er meir enn garden kan forrente

Faste uttrykk

Artikkelside

pantelånar

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

person som låner ut pengar mot at lånaren gjev eigedelar som trygd for lånet;
jamfør handpant
Døme
  • ho gjekk til pantelånaren med gifteringen for å ha pengar til husleiga;
  • han kjøpte skrivemaskinen hos ein pantelånar
Artikkelside

løpetid, laupetid

substantiv hokjønn

Opphav

av løpe

Tyding og bruk

  1. brunsttid for visse hodyr
    Døme
    • ei tispe i løpetida
  2. tidsrom ei avtale skal gjelde for;
    tid mellom utferding og forfall av lån eller veksel
    Døme
    • lånet har ei løpetid på 15 år
Artikkelside

kausjonere

kausjonera

verb

Opphav

jamfør kausjon

Tyding og bruk

  1. gje garanti for at nokon kan betale gjelda si;
    Døme
    • foreldra kausjonerte for lånet hennar
  2. om utanlandske forhold: stille kausjon (2) for nokon slik at vedkomande blir lauslaten frå varetekt
Artikkelside

garanti

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. det å garantere (1), gå god for, forsikre om;
    Døme
    • krevje garanti for at noko skal bli gjort
  2. det å stille økonomisk tryggleik
    Døme
    • gje garanti for lånet;
    • stille garanti for drifta
  3. tidsavgrensa forplikting som ein seljar har til å erstatte eller reparere ei vare ved feil eller mangel
    Døme
    • uret har to års garanti
Artikkelside