Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
15 treff

Nynorskordboka 15 oppslagsord

optimistisk

adjektiv

Tyding og bruk

som ser lyst på livet;
motsett pessimistisk
Døme
  • ha eit optimistisk syn på utviklinga
Artikkelside

utviklingsoptimisme

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

optimistisk tru på ei stadig utvikling til det betre
Artikkelside

trøystig

adjektiv

Opphav

av trøyst, jamfør trøyste (1

Tyding og bruk

utan uro eller bekymringar;
Døme
  • trøstige går dei igang med arbeidet
  • brukt som adverb:
    • vandre trøstig mot skogen;
    • maskinen arbeider trøstig vidare
Artikkelside

trøysteleg

adjektiv

Tyding og bruk

  1. som er til trøyst;
    oppmuntrande
  2. som ein ser nokså optimistisk på;
    Døme
    • eit trøysteleg arbeid;
    • sjå trøysteleg på framtida
Artikkelside

bord 2

substantiv inkjekjønn

Uttale

boˊr

Opphav

norrønt borð

Tyding og bruk

  1. møbel med vassrett plate eller skive og understell av bein eller bukkar
    Døme
    • bord og stol;
    • dekkje bordet;
    • dekkje på bordet;
    • ta av bordet;
    • tinge bord på restaurant
  2. langt trestykke tynnare enn planke (1, 1)
    Døme
    • borda i golvet
  3. fjøl eller planke i båtkledning
  4. side eller kant på fartøy; jamfør babord (1 og styrbord (1

Faste uttrykk

  • bank i bordet
    (sagt samstundes som ein bankar på noko av tre) motverke at ei optimistisk ytring utfordrar overnaturlege makter slik at hellet snur
    • alt har, bank i bordet, gått problemfritt;
    • eg skulle banka i bordet då eg sa det
  • bordet fangar
    1. utspela kort må liggje
    2. overført tyding: ei handling eller utsegn kan ikkje kallast tilbake og er bindande;
      gjort er gjort
  • dele bord og seng
    leve saman, vere gift (med nokon)
  • det er ikkje mitt bord
    det er ikkje mitt ansvarsområde
  • få på bordet
    1. overført tyding: bli presentert for arbeidsoppgåve
      • administrasjonen fekk saka på bordet
    2. overført tyding: få fram i lyset
      • få alle fakta på bordet
  • gjere reint bord
    1. ete alt som er sett fram
    2. reinske opp;
      kvitte seg med alt
    3. i konkurransar og liknande: vinne alt som er mogleg å vinne
  • gå frå borde
    1. gå i land frå fartøy
      • gå frå borde
    2. i overført tyding: slutte i leiande stilling
  • kaste over bord
    òg overført tyding: kvitte seg med
  • kome til dekt bord
    kome til arbeid eller liknande der alt er gjort ferdig på førehand;
    få alt lagt til rette for seg
  • leggje korta på bordet
    tilstå, fortelje alt
  • leggje roret i borde
    leggje lengst ut til sida
  • leggje roret til bords
    leggje lengst ut til sida
  • liggje bord om bord
    liggje side om side
    • fartøya låg bord om bord
  • over bord
    ut i sjøen frå båt
    • mann over bord!
  • over bordet
    (avgjere, avtale noko) direkte, der og da
  • slå i bordet
    vere streng og syne at ein vil ha igjennom viljen sin
  • til bords
    1. bort til eit bord der ein et eit måltid
      • gå til bords;
      • setje seg til bords
    2. ved eit bord
      • sitje til bords
    3. ved sida av under eit (formelt) måltid
      • ha verten til bords
  • under bordet
    (ekstra og) utan at ytinga er openlys og lovleg;
    i løynd
    • mange seljarar ønskjer å få betalt under bordet for å unngå skatt
Artikkelside

lysegrøn, lysgrøn, ljosgrøn

adjektiv

Tyding og bruk

som har lys grøn farge
Døme
  • lysegrønt nysprotte lauv

Faste uttrykk

  • håpet er lysegrønt
    brukt for å uttrykkje at det er viktig å vere optimistisk og full av håp
Artikkelside

dur 2

substantiv hankjønn

Opphav

gjennom tysk; frå latin durus ‘hard’

Tyding og bruk

  1. toneart og skalatype med stor ters (1, 1) frå grunntone (1);
    glad toneart;
    til skilnad frå moll
    Døme
    • songen går i dur
    • i overført tyding: glad og optimistisk stemning
      • livet går både i dur og moll
  2. einsformig måte
    Døme
    • i same duren

Faste uttrykk

  • i den dur
    i den retninga
    • det var i november eller noko i den dur
Artikkelside

banke 2

banka

verb

Opphav

lydord, intensivform av norrønt banga ‘slå, hamre’

Tyding og bruk

  1. svinge, bevege hand eller reiskap raskt mot noko og treffe;
    Døme
    • banke på døra;
    • banke teppet for støv
  2. lage (rytmiske) lydar eller signal;
    Døme
    • motoren bankar;
    • hjartet banka raskt
  3. Døme
    • bli banka opp;
    • dei banka han skikkeleg
  4. i overført tyding: formidle ein bodskap gjentekne gonger
    Døme
    • banke kunnskap inn i elevane

Faste uttrykk

  • bank i bordet
    (sagt samstundes som ein bankar på noko av tre) motverke at ei optimistisk ytring utfordrar overnaturlege makter slik at hellet snur
    • alt har, bank i bordet, gått problemfritt;
    • eg skulle banka i bordet då eg sa det
  • banke på
    1. kakke på dør, port eller liknande med fingerknokane for å signalisere at ein ynskjer å kome inn
      • dei opna da eg banka på
    2. i overført tyding: vende seg til nokon; kome; oppsøkje
      • nye ungdomskull bankar på og treng arbeid;
      • store ungdomskull bankar på og vil ha arbeid
Artikkelside

vonfull

adjektiv

Tyding og bruk

  1. som vonar det beste;
    Døme
    • ha vonfulle draumar
  2. som andre set store voner til;
    Døme
    • ei vonfull ung kvinne;
    • det ser vonfullt ut
Artikkelside

håpet er lysegrønt

Tyding og bruk

brukt for å uttrykkje at det er viktig å vere optimistisk og full av håp;
Sjå: lysegrøn
Artikkelside