Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
10 treff

Nynorskordboka 10 oppslagsord

skjeldtile

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt skjaldþili; av norrønt skjalda ‘dekkje med skjold’ og tile

Tyding og bruk

  1. panel (1) innvendes i eit hus
  2. (golv i) loftet
Artikkelside

føre 4

føra

verb

Opphav

norrønt fǿra, opphavleg ‘få til å fare’

Tyding og bruk

  1. flytte frå eitt punkt til eit anna;
    Døme
    • båten fører folk og gods;
    • gassen blir ført i land på Nord-Jæren
  2. vise veg frå eitt punkt til eit anna;
    gje tilgjenge (til)
    Døme
    • stigen fører opp på loftet;
    • den smale trappa som fører ned i kjellaren;
    • vegen fører opp til huset
  3. få til å nå ein viss tilstand eller situasjon;
    føre med seg, få til følgje;
    resultere i
    Døme
    • prisauken har ført til lågare forbruk;
    • eksponering for stoffet kan føre til alvorleg sjukdom;
    • krangling fører ingen stad;
    • ho har ført laget sitt til seier;
    • føre skam over familien
  4. påverke til å flytte seg i ei viss retning;
    Døme
    • føre buskapen på beite;
    • eg kan både føre og følgje i vals;
    • bli ført bort frå området;
    • musklane som fører tommelen og peikefingeren mot kvarandre;
    • føre vitne for retten
  5. stå i brodden for;
    Døme
    • føre ein hær;
    • kapteinen fører skipet
  6. drive med (over lengre tid);
    utføre, gjere
    Døme
    • partiet fører ein egoistisk politikk;
    • føre falske rykte;
    • føre gode grunnar for både det eine og det andre alternativet;
    • eg har ført samtaler med fleire ulike bankar;
    • føre krig;
    • føre eit sorglaust liv
  7. skrive ned systematisk eller etter kvart som noko skjer
    Døme
    • føre tilsyn med noko;
    • vi fører statistikk over import og eksport;
    • fører du dei nye namna på lista?
    • verksemda fører både budsjett og rekneskap
  8. ha til sals;
    vere utstyrt med
    Døme
    • forretninga fører ikkje denne vara;
    • vi har lenge ført mjølk frå to meieri;
    • skipet fører lanterne, segl og norsk flagg

Faste uttrykk

  • føre an
    gå i brodden (for);
    gå først
    • det var ungdomane som førte an i kampen mot krigen;
    • sjefen førte an ut døra
  • føre bak lyset
    narre, lure, villeie
  • føre fram
    1. gje (positivt) resultat;
      lykkast
      • omlegginga førte fram;
      • vi må vurdere kva tiltak som faktisk fører fram
    2. spele eller syne fram eit skodespel eller liknande;
      framføre (2
  • føre med seg
    få som følgje, resultat eller konsekvens
    • tiltaket fører ingenting godt med seg;
    • parasitten som fører med seg sjukdomen
  • føre opp
    1. byggje (ei bygning)
      • planen er å føre opp fleire store leilegheitskompleks i området
    2. skrive ned på liste eller liknande
      • alternativa skal førast opp i prioritert rekkjefølgje;
      • prosjektet blir ført opp som ein eigen post i budsjettet
  • føre over
    overføre
    • føre over mannskap til ei anna avdeling;
    • kan eg føre over dei siste feriedagane til neste år?
    • han førte over fleire tusen kroner til sparekontoen
  • føre seg
    te seg, oppføre seg;
    fare fram
    • ho fører seg med ære;
    • eg har alltid blitt lært opp til å føre meg fint
Artikkelside

tassing

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

Døme
  • høyre tassing på loftet
Artikkelside

yngle

yngla

verb

Opphav

av ung

Tyding og bruk

  1. om dyr: få unger;
    Døme
    • katta skal yngle
  2. finnast i store mengder;
    Døme
    • mus yngla på loftet
  3. få fram eller produsere (i stor mengd)
    Døme
    • politikarane ynglar idear og planar
    • brukt som adjektiv:
      • ein ynglande fantasi
  4. auke sterkt (i mengd eller tal)
    Døme
    • det er som pengane ynglar i lomma hans
Artikkelside

ventilasjon

substantiv hankjønn

Opphav

av ventilere

Tyding og bruk

skifte av luft, utlufting i hus, rom eller liknande
Døme
  • ha god ventilasjon i fjøset;
  • det er dårleg ventilasjon på loftet
Artikkelside

subb 2

substantiv inkjekjønn

Opphav

av subbe (2

Tyding og bruk

  1. tung, dragande gonge
    Døme
    • høyre subb av føter på loftet
  2. smått avfall;
    rusk
Artikkelside

hønestige, hønsestige

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. stige for høns som går frå bakken opp til inngangen til hønehuset og som ofte består av eit bord med tverrliggjarar
  2. i overført tyding: smal og open utvendig åtkome
    Døme
    • trehus med hønestige og friartrapper;
    • ein smal hønsestige opp til loftet
Artikkelside

loft

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt lopt; same opphav som luft

Tyding og bruk

  1. etasje eller rom under taket i eit hus;
    Døme
    • ha soverom og bad på loftet
  2. tak i eit rom;
    Døme
    • det er lågt under loftet
  3. lafta bygning i to høgder, ofte med svalgang, med nedste høgda brukt som lagerrom mellom anna for mat og øvste høgda brukt som gjesterom eller til oppbevaring av til dømes kister og klede;
Artikkelside

luftekanal

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

røyr eller holrom som luft, gass, røyk og liknande kan passere gjennom
Døme
  • brannen spreidde seg gjennom ein luftekanal til loftet
Artikkelside

flisete

adjektiv

Tyding og bruk

  1. full av fliser (1
    Døme
    • flisete golv på loftet
  2. om hår: som deler eller har delt seg i tjafsar fordi det er er slite;
    Døme
    • håret er flisete og flokete
Artikkelside