Avansert søk

Nynorskordboka 59 oppslagsord

mild

adjektiv

Opphav

norrønt mildr

Tyding og bruk

som ikkje er skarp eller sterk i smak, lukt eller oppleving;
behageleg;
nøytral (4), dus (3, linn (1), skånsam
Døme
- suppa er mild og rund i smaken;
- ei såpe med mild lukt;
- eit mildt vaskemiddel;
- eit mildt lys
med moderat kraft eller intensitet;
forsiktig (1)
Døme
- symptoma var milde;
- tablettane gjev berre milde biverknader
- brukt som adverb
  dette var overraskande, for å seie det mildt;
  du ser mildt sagt trøytt ut
godlynt, venleg, varsam
Døme
- vere mild i blikket;
- han snakka med mild stemme
skånsam, overberande, ikkje streng
Døme
- ein mild dom;
- ho styrte med mild, men bestemt hand
om vêr, klima: som ikkje er kaldt, men heller ikkje særleg varmt
Døme
- mildt vêr;
- ein mild vind
brukt i utrop
Døme
- du milde himmel!
- milde moses!
- milde måne!
gjevmild, rundhanda, raus (2, 1)
Døme
- donasjon frå ei mild stifting

Faste uttrykk

milde gåver
rause gåver (til velgjerdsføremål)
vere avhengig av milde gåver frå private

milde 2

milda

verb

Tyding og bruk

dus 3

adjektiv

Opphav

av fransk femininum av doux ‘mild’

Tyding og bruk

avdempa, mild

Døme

duse fargar;
dus varme

uro

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

fråvære av ro (2, 1);
rørsle (1), fart (2)
Døme
- vere i uro;
- med vinden kjem uro på havet
skipling av ro og stille;
forstyrring, bråk (2, 1), leven (1)
Døme
- det er uro i klassa;
- høyre uroa frå gata
kjensle av misnøye eller angst;
otte (2, 1), ank (2), nervøsitet
Døme
- ha uro i sjela;
- kjenne ei stor uro over framtida;
- hendinga vekte ei uro i henne;
- tanken fylte han med uro
(politisk) spent situasjon eller tilhøve;
gjæring (2), røre (1, 3), opprør (1), konflikt (1)
Døme
- politisk uro;
- uroa i massane auka;
- landet er prega av sosial uro
murring i kropp eller lemer;
mild verk
Døme
- ha ei uro i nakken
balansehjul i urverk
opphengd leike eller pynt med delar som blir haldne i rørsle (og lagar lyd) av luftdrag eller innebygd motor

vemod

substantiv inkjekjønn

Opphav

frå dansk; av vemodig

Tyding og bruk

mild kjensle av sorg;

Døme

bli fylt av vemod;
minnast med vemod

umild

adjektiv

Tyding og bruk

lite eller ikkje mild;

hard (3), streng (, 1), uvenleg

Døme

ein umild styrar;
få umild handsaming;
eit umildt vêr;
eit umildt klima

lempeleg

adjektiv

Opphav

av lågtysk limpelik

Tyding og bruk

skånsam, mild (4);

Døme

få ei lempeleg behandling

overberande

adjektiv

Tyding og bruk

ikkje for streng;
mild, tolsam
Døme
- vere overberande mot nokon
som uttrykkjer forakt eller vanvyrnad;
hædande, nedlatande, halvt spottande
Døme
- berre få eit overberande smil til kommentar

stor

adjektiv

Opphav

norrønt stórr

Tyding og bruk

som tek mykje plass eller rom;
diger, dryg, svær;
motsett liten (1);
jamfør større, størst
Døme
- ei stor bygd;
- store hus;
- vekse seg stor og sterk;
- vere stor for alderen;
- ein stor flokk;
- ein stor familie;
- eit stort smil
som gjer mykje av seg;
monaleg, omfattande
Døme
- ei stor verksemd;
- Noreg har vore ein stor tørrfiskeksportør;
- tene store pengar;
- ein stor del av folket;
- stor skilnad;
- gjere stor skade;
- i stor målestokk;
- gjere nokon ei stor teneste;
- ikkje ete stort
- brukt som adverb
  han gledde seg stort over suksessen;
  glede seg stort til noko;
  dominere stort
- brukt som substantiv
  selje og kjøpe i stort
brukt ved oppgjeving av ein sum, eit mål, ei vekt
Døme
- eit stort beløp;
- huset er 104 m² stort
vesentleg (1), viktig
Døme
- eit av dei store politiske spørsmåla føre valet;
- det store spørsmålet er …;
- dra opp dei store linjene;
- i store drag;
- ei stor glede
høg (1, 3)
Døme
- ha store tankar om nokon eller noko
sterk (6), drastisk, kvass (2, 3)
Døme
- bruke store ord
som har høg (sosial) stilling
Døme
- vere ein stor mann i kommunen
dugande, vidkjend
Døme
- ho har vorte ein stor forskar;
- ein stor idrettsutøvar
- brukt som substantiv
  det blir nok noko stort av henne
ordentleg, retteleg
Døme
- du er ein stor tosk;
- han var ein stor unge all sin dag
fin, flott
Døme
- ikkje vere stort van;
- halde ein stor middag
full, heil;
fullstendig
Døme
- den store kjærleiken;
- det store tomrommet
ikkje småleg (1)
Døme
- vere stor nok til å vedgå ein feil
brukt i utrop for å gje uttrykk for overrasking eller liknande
Døme
- du store Gud!
- du store verda!
- du store min!

Faste uttrykk

gjere store auge
sperre auga opp av undring
i det store og heile
alt i alt, stort sett, jamt over
ikkje stort anna
ikke særlig mer;
nesten berre
ikkje sjå stort anna enn bilar på turen
ikkje stort over
ikkje særleg meir enn
ho kan ikkje vere stort over 20 år;
det kan ikkje vere stort over 20 grader
sjå stort på
vurdere i grov trekk utan å hefte seg ved detaljar;
vere mild og overberande
sjå stort på det
store og små
vaksne og barn
store oktav
oktav (2) under vesle oktav og to oktavar under einstroken oktav
stort sett
vurdert i heilskap med mindre vekt på dei einkilde detaljane;
vanlegvis
vere stor i kjeften
bruke sterke ord;
vere skrytete
vere stor på det
vere kry eller overlegen

sjå stort på

Tyding og bruk

vurdere i grov trekk utan å hefte seg ved detaljar;

vere mild og overberande;

Sjå: stor

Døme

sjå stort på det

Resultater per side: