Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
683 treff

Nynorskordboka 683 oppslagsord

inn i

Tyding og bruk

med retning innover;
Sjå: inn
Døme
  • dei gjekk inn i huset;
  • fleire bilar køyrde inn i kvarandre;
  • spikaren gjekk inn i foten
Artikkelside

varsellampe

substantiv hankjønn eller hokjønn

Tyding og bruk

  1. lampe som blir brukt til å varsle om fare eller noko anna ein bør vere merksam på
    Døme
    • varsellampene fekk hindra bilistar i å køyre inn i tunnelen
  2. i overført tyding: teikn på at noko uynskt kjem til å skje
    Døme
    • omsetningssvikt har fått varsellampene til å blinke
Artikkelside

varmeskjold

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

kledning eller dekke som beskyttar mot varme
Døme
  • varmeskjoldet hindrar at romskipet brenn opp når det kjem inn i atmosfæren
Artikkelside

varme 1

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt vermi; av varm

Tyding og bruk

  1. det å vere varm (1);
    (heller) høg temperatur;
    Døme
    • varme frå omnen;
    • skru på varmen i eit rom;
    • våren er her med sol og varme;
    • halde varmen i kroppen;
    • steikje med jamn varme
  2. Døme
    • betale for varme
  3. det å vere varm (5), imøtekomande og hjarteleg
    Døme
    • bli møtt med varme;
    • varmen i smilet
  4. eld, bål
    Døme
    • gjere opp varme;
    • kaste noko på varmen;
    • la varmen gå ut;
    • varmen er laus!
  5. i fysikk: energi som skriv seg frå uordna rørsler i molekyla eller atoma i ein stoffmasse

Faste uttrykk

  • inn i varmen
    inn i eit fellesskap
    • bli teken inn i varmen i lokalmiljøet;
    • ho er komen inn i varmen på landslaget
Artikkelside

sveipe

sveipa

verb

Opphav

norrønt sveipa; samanheng med svipe

Tyding og bruk

  1. fare laust og raskt over noko
    Døme
    • sveipe over noko med auga;
    • talaren sveipa innom fleire saker
  2. leggje (eit lett og mjukt stoff) tett ikring noko og dekkje det;
    vikle inn i
    Døme
    • sveipe eit spedbarn;
    • ho sveipte jakka om seg;
    • heia låg sveipt i skodde
  3. reinse farvatn for miner (2
  4. rive til seg;
    fate, gripe
Artikkelside

tikke inn

Tyding og bruk

kome fram (med ein liten lyd);
Sjå: tikke
Døme
  • meldingane tikka inn i innboksen
Artikkelside

tikke 4

tikka

verb

Opphav

av tikk (3

Tyding og bruk

med små, jamne mellomrom lage ei monoton rekkje av korte, kneppande lydar;
lage ein tikkande lyd;
seie tikk
Døme
  • uret tikkar
  • brukt som adjektiv:
    • ei tikkande klokke

Faste uttrykk

  • tikkande bombe
    tilstand som kan føre til øydelegging
    • matvaresituasjon i verda utgjer ei tikkande bombe
  • tikke inn
    kome fram (med ein liten lyd)
    • meldingane tikka inn i innboksen
Artikkelside

stand 3

substantiv hankjønn eller inkjekjønn

Opphav

frå tysk; same opphav som stand (1

Tyding og bruk

  1. om eldre forhold: kvar av de sosiale gruppene samfunnet i mellomalder var delte inn i
    Døme
    • presteskapet, adelen, borgarane og bøndene var dei fire stendene i mellomaldersamfunnet;
    • kvar stand hadde sine plikter og rettar
  2. etterledd som karakteriserer yrke;
Artikkelside

ektestand

substantiv hankjønn

Opphav

av stand (1

Tyding og bruk

gift stilling;
Døme
  • vere på veg inn i den heilage ektestanden
Artikkelside

vakt 1

substantiv hokjønn

Opphav

frå lågtysk; samanheng med vake (2

Tyding og bruk

  1. det å vake eller vakte;
    det å halde utkik og gripe inn om naudsynt;
    det å passe på;
    det å verje (2 noko eller nokon
    Døme
    • han heldt vakt over den sjuke heile natta;
    • ho sit vakt ved bålet;
    • hunden stod på vakt ved døra
  2. tidsrom da ein held vakt (1, 1);
    Døme
    • til sjøs er døgnet delt inn i seks vakter;
    • kan du ta siste vakta?
    • eg går av vakt klokka sju;
    • dr. Aasen har vakt i natt
  3. stad eller lokale der det blir halde vakt
    Døme
    • melde seg i vakta
  4. person som held vakt;
    Døme
    • dei prøvde å snikje seg forbi vakta;
    • dei har sett ut vakter rundt heile bygget

Faste uttrykk

  • på vakt mot
    påpasseleg (og mistenksam) mot
    • vi må vere på vakt mot forsøk på svindel
Artikkelside