Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
9339 treff

Nynorskordboka 9339 oppslagsord

pest

substantiv hankjønn eller hokjønn

Opphav

av latin pestis

Tyding og bruk

  1. smittsam sjukdom med høg dødsprosent
  2. stor plage;
    Døme
    • narkotikabruken er ei pest for samfunnet

Faste uttrykk

  • ei pest og ei plage
    svært plagsam
    • alt ugraset er ei pest og ei plage
  • sky/hate som pesten
    gjere alt for å unngå;
    mislike sterkt
    • ho tek utfordringar andre ville skydd som pesten;
    • han hatar dei som pesten
  • velje mellom pest og kolera
    velje mellom to vonde
Artikkelside

strikkhopp

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

aktivitet som går ut på å hoppe ut frå ei høg bru, kran eller liknande med ei lang, kraftig og elastisk line festa til beina, slik at ein fell og blir rykka opp før ein treffer bakken
Artikkelside

strek

substantiv hankjønn eller inkjekjønn

Opphav

norrønt strik

Tyding og bruk

  1. rissa eller teikna linje
    Døme
    • teikne ein rett strek;
    • lage strekar på arket;
    • det var skore inn strekar i tømmeret;
    • læraren set strek under alle feila
  2. linjeføring (1) til ein teiknar
    Døme
    • ho har ein elegant og tydeleg strek
  3. Døme
    • deltakarane stod på streken
  4. smal stripe
    Døme
    • ein fugl med kvite strekar på sida
  5. linje i (ei tenkt) gradinndeling
    Døme
    • nokre strekar for langt
  6. Døme
    • vinden dreidde nokre strekar mot vest
  7. overraskande, listig eller rampete handling;
    påfunn;
    Døme
    • ein artig strek;
    • gjere mange leie strekar

Faste uttrykk

  • gå over streken
    overskride grensa for det sømelege;
    gå for vidt
    • politikaren har mange gongar gått over streken med rasistiske utsegner;
    • komikaren har ein grov humor, og somme tider går vitsane hennar over streken
  • raud strek
    1. raudfarga strek som markerer feil i ein tekst
      • få mange raude strekar
    2. grense mellom det som er akseptabelt og det som er uakseptabelt
      • foreldre må setje nokre raude strekar for barna
  • setje/slå ein strek over
    sjå på som ugjort, oppgjort eller gløymt
    • dei sette ein strek over det som hadde hendt;
    • vi slår ein strek over usemja
  • setje strek
    avslutte
    • dei sette strek for debatten
  • starte frå strek
    om veddeløpshest: starte utan handikap (1)
  • strek i rekninga
    noko som går på tvers av planane;
    vonbrot
    • det var ein strek i rekninga at søknaden ikkje vart innvilga
  • tynn som ein strek
    svært tynn
Artikkelside

stri 1

substantiv hokjønn

Opphav

same opphav som strid (1

Tyding og bruk

hardt strev
Døme
  • å organisere slektsstemne kan fort bli ei stri
Artikkelside

streve

streva

verb
kløyvd infinitiv: streva

Opphav

frå lågtysk

Tyding og bruk

  1. arbeide hardt;
    Døme
    • dei strevde og sleit heile livet;
    • streve lenge med å få bilen i gang
  2. arbeide for å oppnå;
    anstrengje seg
    Døme
    • dei strever etter betre resultat
  3. stø (på skrå frå sida)
    Døme
    • setje på ei skorde til å streve imot
Artikkelside

stretch

substantiv hankjønn

Uttale

stretsj

Opphav

frå engelsk ‘strekk, elastisitet’

Tyding og bruk

  1. tøy av elastisk garn
    Døme
    • ein genser i raud stretch
  2. innebygd fleksibilitet i eit stoff;
    Døme
    • ei jakke med god stretch;
    • eg vil helst ha klede med stretch i
Artikkelside

streetfood

substantiv hankjønn

Uttale

striˊtfud

Opphav

av engelsk street food

Tyding og bruk

mat som blir laga og seld frå ei bu eller ei matvogn (2), og som blir eten på staden;
Artikkelside

sløsj, slush

substantiv hankjønn

Opphav

frå engelsk ‘slaps’

Tyding og bruk

  1. leskedrikk som er ei blanding av is og saft
    Døme
    • sløsj med colasmak;
    • unne seg ein sløsj når det er fint vêr
  2. tjuktflytande, isaktig væske;
    Døme
    • snøen vart til sløsj
Artikkelside

uangripeleg

adjektiv

Opphav

jamfør angripe

Tyding og bruk

  1. som ikkje kan klandrast eller kritiserast;
    Døme
    • framstille noko på ein uangripeleg måte
  2. som ein ikkje kan motbevise;
    Døme
    • ei uangripeleg sanning
  3. som ein ikkje kan angripe eller skade
    Døme
    • ein uangripeleg fiende
Artikkelside

vegprising

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

avgiftssystem der avgifta for å køyre ei bestemt vegstrekning varierer etter kva tid ein køyrer
Døme
  • med vegprising blir det dyrare å bruke vegen i rushtida, men billigare i stillare periodar
Artikkelside