Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
36 treff

Bokmålsordboka 18 oppslagsord

barsk

adjektiv

Opphav

av lavtysk barsch ‘skarp, grov’; beslektet med brysk

Betydning og bruk

  1. Eksempel
    • en barsk stemme
  2. Eksempel
    • barske karer;
    • et barskt bilmerke
  3. Eksempel
    • et barskt klima
Artikkelside

barske

verb

Opphav

av barsk

Faste uttrykk

  • barske seg
    gjøre seg barsk
    • han gjorde det bare for å barske seg
Artikkelside

tøff 2

adjektiv

Opphav

av engelsk tough

Betydning og bruk

  1. modig, robust, pågående
    Eksempel
    • tøffe ishavsfolk;
    • du er tøffere enn du tror
  2. slitsom, farlig
    Eksempel
    • en tøff jobb;
    • dette er den tøffeste tiden på året
  3. som gjør inntrykk;
    moteriktig;
    barsk
    Eksempel
    • tøffe klær;
    • nå er det tøft å være ikke-røyker
Artikkelside

streng 2

adjektiv

Opphav

norrønt strangr; beslektet med streng (1

Betydning og bruk

  1. hard (3) og nådeløs;
    urokkelig, stri
    Eksempel
    • være en streng far;
    • være streng, men rettferdig;
    • vi må stille strengere krav;
    • strenge regler;
    • få lovens strengeste straff;
    • være under streng bevoktning
    • brukt som adverb:
      • dømme noen strengt;
      • se strengt på noen
  2. Eksempel
    • strenge vintre;
    • streng kulde;
    • gjennomgå en streng kur
  3. Eksempel
    • med streng konsekvens
    • brukt som adverb:
      • påbudet ble strengt overholdt;
      • holde strengt på tradisjonene;
      • her er røyking strengt forbudt

Faste uttrykk

  • strengt tatt
    i virkeligheten;
    sant å si;
    i grunnen;
    egentlig (3), faktisk (2)
    • jeg kan kjøre deg selv om du strengt tatt burde greie å gå dit;
    • det er strengt tatt ikke bussene, men bussjåførene som streiker
Artikkelside

urmann

substantiv hankjønn

Betydning og bruk

barsk og naturtro mann slik en forestiller seg at de opprinnelige mennene i menneskeslekta var;
til forskjell fra urkvinne
Eksempel
  • føle seg som en urmann;
  • ha urmannen som ideal
Artikkelside

uvennlig

adjektiv

Betydning og bruk

Eksempel
  • være uvennlig mot en;
  • en uvennlig handling – handling som fører til dårlig forhold mellom to land
Artikkelside

brysk

adjektiv

Opphav

gjennom fransk; fra italiensk brusco ‘bitter, barsk’

Betydning og bruk

Eksempel
  • et bryskt svar;
  • brysk oppførsel
  • brukt som adverb:
    • bli bryskt avvist
Artikkelside

med hår på brystet

Betydning og bruk

mandig;
sterk og barsk;
Se: hår
Eksempel
  • laget trenger en spiller med hår på brystet
Artikkelside

barske seg

Betydning og bruk

gjøre seg barsk;
Se: barske
Eksempel
  • han gjorde det bare for å barske seg
Artikkelside

røff

adjektiv

Opphav

av engelsk rough

Betydning og bruk

  1. barsk (1), morsk
    Eksempel
    • han hadde en røff oppvekst;
    • denne tåler røff behandling;
    • det er en røff kultur på arbeidsplassen
  2. upolert, tøff
    Eksempel
    • en røff frisyre;
    • røff musikk

Faste uttrykk

  • røft overslag
    grov eller omtrentlig utregning
Artikkelside

Nynorskordboka 18 oppslagsord

barsk

adjektiv

Opphav

av lågtysk barsch ‘skarp, grov’; samanheng med brysk

Tyding og bruk

  1. Døme
    • ei barsk røyst
  2. Døme
    • ein barsk kar;
    • han vil ha ein barsk bil
  3. Døme
    • eit barskt klima
Artikkelside

barske

barska

verb

Opphav

av barsk

Faste uttrykk

  • barske seg
    gjere seg barsk
    • han gjer sitt beste for å barske seg
Artikkelside

tøff 2

adjektiv

Opphav

av engelsk tough

Tyding og bruk

  1. uredd, robust, pågåande
    Døme
    • tøffe ishavsfolk;
    • eg er ikkje tøff nok for den jobben
  2. slitsam, farleg
    Døme
    • ein tøff jobb;
    • ferda var tøffare enn venta;
    • i morgon har vi den tøffaste etappen
  3. som gjer inntrykk;
    moterett;
    barsk
    Døme
    • ein tøff type;
    • tøffe klede;
    • isbading er tøft
Artikkelside

streng 2

adjektiv

Opphav

same opphav som strang; samanheng med streng (1

Tyding og bruk

  1. hard (3) og nådelaus;
    urokkeleg, stri
    Døme
    • vere ei streng mor;
    • vere streng, men rettferdig;
    • få ei streng straff;
    • stille strengare krav til seg sjølv;
    • vere under strengt vakthald;
    • hovudpersonen fekk den strengaste straffa
    • brukt som adverb:
      • dømme nokon strengt;
      • sjå strengt på nokon
  2. barsk, sterk;
    slitsam
    Døme
    • strenge vintrar;
    • streng kulde;
    • ta ein streng slankekur;
    • ha ei streng teneste
  3. Døme
    • med streng konsekvens
    • brukt som adverb:
      • halde strengt på tradisjonane;
      • her er røyking strengt forbode

Faste uttrykk

  • strengt teke
    i røynda;
    sant å seie;
    eigenleg (3), faktisk (2)
    • strengt teke er ikkje edderkoppar insekt;
    • han brukte pengar som han strengt teke ikkje hadde
Artikkelside

urmann

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

barsk og naturtru mann slik ein førestiller seg at dei opphavlege mennene i menneskeætta var;
til skilnad frå urkvinne
Døme
  • finne fram urmannen i seg;
  • gå fram som ein urmann
Artikkelside

røff

adjektiv

Opphav

av engelsk rough

Tyding og bruk

  1. barsk (1), morsk
    Døme
    • det var ein røff tone i debatten;
    • ho har hatt ein røff oppvekst;
    • denne toler røff handsaming
  2. upolert, tøff
    Døme
    • røffe klede;
    • røff humor

Faste uttrykk

  • røft overslag
    grov eller omtrentleg utrekning
Artikkelside

hår

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt hár

Tyding og bruk

  1. trådforma utvokster eller hudvedheng hos fleircella dyregrupper;
    særleg brukt om tynt strå av forhorna overhudsceller hos menneske og andre pattedyr
    Døme
    • han hadde ikkje mange håra att på hovudet
  2. samla hårvekst, særleg på hovudet
    Døme
    • ha raudt, tjukt hår;
    • få grått hår;
    • vaske og føne håret;
    • setje opp håret i ein topp
  3. i botanikk: trådliknande utvokster frå cellene i overhuda på planter

Faste uttrykk

  • eit hår i suppa
    noko som er ubehageleg eller passar dårleg
  • gje nokon grå hår
    vere årsak til at nokon opplever sorg eller irritasjon
  • henge i eit hår
    så vidt kunne bergast;
    henge i ein tynn tråd
  • ikkje eit hår betre
    ikkje det spor betre
  • ikkje krumme eit hår på hovudet til nokon
    ikkje skade nokon fysisk i det heile
  • ikkje skode hunden på håra
    ikkje døme nokon etter det ytre
  • lyfte seg sjølv etter håret
    setje seg sjølv i ein betre situasjon ved hjelp av eigne krefter
  • med hud og hår
    fullstendig
    • ulven slukte byttet med hud og hår;
    • han slukte historia med hud og hår
  • med hår på brystet
    mandig;
    sterk og barsk
    • laget treng ein spelar med hår på brystet
  • på hengande håret
    berre så vidt;
    med naud og neppe
  • på håret
    så vidt
    • det var på håret at vi rakk ferja
  • slå ut håret
    (etter engelsk let one’s hair down) slå seg laus og more seg
  • stryke med håra
    føye eller smiske med
    • det er best å stryke han med håra
Artikkelside

ugjestmild

adjektiv

Tyding og bruk

om landskap og ytre levevilkår: lite triveleg;
Døme
  • ugjestmildt klima;
  • ugjestmildt terreng;
  • ugjestmilde strøk
Artikkelside

med hår på brystet

Tyding og bruk

mandig;
sterk og barsk;
Sjå: hår
Døme
  • laget treng ein spelar med hår på brystet
Artikkelside

barske seg

Tyding og bruk

gjere seg barsk;
Sjå: barske
Døme
  • han gjer sitt beste for å barske seg
Artikkelside