Avansert søk

Enkelt søk

Nynorskordboka 71 oppslagsord

teori

substantiv hankjønn

Opphav

frå gresk ‘det å sjå på, granske’

Tyding og bruk

hypotese sett fram for å forklare eit visst tilhøve
Døme
- lansere ein ny teori;
- detektiven har kome fram til ein teori;
- eg har no min eigen teori om korleis det har gått føre seg
samling av grunnsetningar, lover eller det som er regelbunde innanfor eit tankesystem, ein vitskap eller ein kunst;
motsett praksis (1)
Døme
- økonomisk teori;
- det er skilnad på teori og praksis

Faste uttrykk

i teorien
sant å seie, i prinsippet
avisa er i teorien politisk nøytral

Artikkelside

subtil

adjektiv

Opphav

frå latin, opphavleg ‘fint vove’

Tyding og bruk

som artar seg på ein dempa eller utydeleg måte;
diskré (2), underfundig, forsiktig (3)
Døme
- subtile symptom kan vere ein indikasjon på smitte;
- dei hadde sansen for subtil humor;
- subtil rasisme kan vere vanskeleg å avdekkje;
- det handlar om subtile skilnader som ikkje er så enkle å få auge på
svært utvikla, detaljert eller avansert;
spissfindig, mangefasettert
Døme
- ein subtil teori bidrog til å løyse mysteriet;
- måleriet var prega av subtile detaljar

Artikkelside

generativ grammatikk

Tyding og bruk

i språkvitskap: teori som vil skildre den ibuande grammatiske kunnskapen menneske har, og forklare kva for syntaktiske strukturar ein kan generere i eit språk;

Sjå: generativ

Artikkelside

generativ

adjektiv

Opphav

frå latin; av generere

Tyding og bruk

som gjeld forplanting
Døme
- generativ formeiring
med skapande kraft eller eigenskapar
Døme
- generative kunstnariske prosessar

Faste uttrykk

generativ grammatikk
i språkvitskap: teori som vil skildre den ibuande grammatiske kunnskapen menneske har, og forklare kva for syntaktiske strukturar ein kan generere i eit språk
generativ kunstig intelligens
teknikk innan maskinlæring der ein eksponerer ein datamodell (2) på eit stort materiale (til dømes av tekst eller bilete) og målet er at datamodellen kan generere data som etterliknar materialet han er trent på
biletet er laga med generativ kunstig intelligens

Artikkelside

usikker

adjektiv

Tyding og bruk

som kan vere eller bli farleg;
utrygg, risikabel
Døme
- usikker is;
- stoda er usikker;
- usikkert vêr
som ein ikkje kan vite noko om;
som ein ikkje kan vite heilt sikkert;
uviss (2)
Døme
- bransjen har ei usikker framtid;
- det er usikkert korleis det går
dårleg fundert;
upåliteleg
Døme
- det er eit usikkert grunnlag å byggje på;
- lansere ein svært usikker teori
som har låg sjølvtillit;
rådvill
Døme
- kjenne seg usikker;
- bli usikker i selskap med framande;
- ein usikker tenåring;
- vere usikker i den nye rolla
som tyder på at ein er usikker (4);
ustø, vaklande, famlande
Døme
- snakke med usikker røyst;
- ta nokre usikre steg
- brukt som adverb:
  smile usikkert;
  sjå usikkert ut i rommet

Faste uttrykk

usikker sex
seksuell omgang utan prevensjonsmiddel
vere usikker på noko
ikkje vite sikkert;
tvile (1)
vere usikker på valet sitt;
ho er usikker på kva ho skal gjere

Artikkelside

usannsynleg

adjektiv

Tyding og bruk

som er lite sannsynleg;
urimeleg (1), utruleg (1)
Døme
- ein usannsynleg teori;
- det er ikkje usannsynleg at det er slik
brukt som forsterkande adverb:
Døme
- ein usannsynleg vakker melodi

Artikkelside

praksis

substantiv hankjønn

Opphav

av gresk prattein ‘gjere, handle’

Tyding og bruk

måte å gjere noko på;
handling som realiserer ein intensjon, plan, teori eller ei lære;
motsett teori (2)
Døme
- elevane skal lære både teori og praksis
yrkesverksemd eller fagleg gjeremål
Døme
- fysioterapeuten har opna eigen praksis
- - advokatpraksis
  - allmennpraksis
  - privatpraksis
del av teoretisk studium der ein får praktisk øving i faget ved å jobbe i ei bedrift;
jamfør praksisplass
Døme
- eg håpar å ha praksisen min på ein barneskule
opplæring eller røynsle gjennom praktisk øving
Døme
- skaffe seg relevant praksis gjennom sommarjobb;
- elevane er ute i praksis
skikk og bruk;
det som er vanleg å gjere
Døme
- vanleg praksis er at dei besøkjande må vise legitimasjon;
- i samsvar med dagens praksis