Avansert søk

Vanleg søk

Nynorskordboka 38 oppslagsord

elegant

adjektiv

Opphav

gjennom fransk; frå latin elegans ‘utveljande’

Tyding og bruk

smakfull, stilfull, utsøkt
Døme
- ein elegant salong;
- ein elegant herre
- brukt som adverb:
  kle seg elegant
grasiøs, lett og sikker;
leikande lett
Døme
- elegante rørsler;
- i elegant stil
- brukt som adverb:
  hoppe elegant over alle problem;
  ballen vart plassert elegant i krysset

Artikkelside

turnere

turnera

verb

Opphav

samanheng med tur ( og turnus

Tyding og bruk

vere med i turnering
reise på turné
Døme
- gruppa turnerer i Nord-Noreg
vende eller svare på ein replikk på ein viss elegant, snedig måte;
forme ein replikk
Døme
- turnere replikken med stort vidd
snu på eller meistre elegant
Døme
- turnere situasjonen
husere, herje, bråke, bale
Døme
- det er fælt kor de turnerer

Artikkelside

enkel

adjektiv

Opphav

frå lågtysk ‘einaste’; samanheng med ein (

Tyding og bruk

som er av éi eining;
usamansett, einfelt (1)
Døme
- enkle vindauge;
- enkel vegg;
- enkel tråd
samansett av få delar;
lite innfløkt;
utan noko ekstra
Døme
- enkel reiskap;
- ein enkel melodi;
- enkel kost;
- enkel oppbygnad;
- ein enkel, men elegant kjole;
- gjere det enkelt
- brukt som adverb
  stova er enkelt møblert
som krev lite;
likefram (2), ukunstla, naturleg (5)
Døme
- ha enkle vanar;
- leve eit enkelt liv;
- dei er enkle folk
lett å forstå, gjere eller bruke;
grei (1), forståeleg
Døme
- ei enkel oppgåve;
- dette er enkelt å svare på;
- kan vi finne ei enklare løysing?
- brukt som substantiv
  det er ofte det enklaste som er det beste

Faste uttrykk

enkel konsonant
konsonantteikn som det ikkje er to etter einannan av;
enkelkonsonant;
til skilnad frå dobbel konsonant
enkelt tonelag
tonem 1;
einstavingstonelag;
til skilnad frå dobbelt tonelag
ganske enkelt
rett og slett;
beintfram
denne historia er ganske enkelt ikkje sann

Artikkelside

strek

substantiv hankjønn eller inkjekjønn

Opphav

norrønt strik

Tyding og bruk

rissa eller teikna linje
Døme
- teikne ein rett strek;
- lage strekar på arket;
- det var skore inn strekar i tømmeret;
- læraren set strek under alle feila
- - blyantstrek
  - kritstrek
  - krøllstrek
  - skråstrek
linjeføring (1) til ein teiknar
Døme
- ho har ein elegant og tydeleg strek
startstrek
Døme
- deltakarane stod på streken
smal stripe
Døme
- ein fugl med kvite strekar på sida
linje i (ei tenkt) gradinndeling
Døme
- nokre strekar for langt
kompasstrek
Døme
- vinden dreidde nokre strekar mot vest
uventa, snarrådig handling;
påfunn;
spikk (2, prette, puss (3
Døme
- ein dristig strek;
- gjere mange leie strekar
- - fantestrek
  - genistrek
  - narrestrek
  - revestrek
  - skøyarstrek

Faste uttrykk

gå over streken
overskride grensa for det sømelege;
gå for vidt
raud strek
1. raudfarga strek som markerer feil i ein tekst
  få mange raude strekar
2. grense mellom det som er akseptabelt og det som er uakseptabelt
  foreldre må setje nokre raude strekar for barna
setje/slå ein strek over
sjå på som ugjort, oppgjort eller gløymt
dei sette ein strek over det som hadde hendt;
vi slår ein strek over usemja
setje strek
avslutte
dei sette strek for debatten
starte frå strek
om veddeløpshest: starte utan handikap (1)
strek i rekninga
noko som går på tvers av planane;
vonbrot
det var ein strek i rekninga at søknaden ikkje vart innvilga
tynn som ein strek
svært tynn

Artikkelside

vårdrakt

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

ham (1) som ein fugl eller eit dyr ber om våren
Døme
- fuglen har vårdrakta på
vårgrøn utsjånad som vegetasjonen får om våren
Døme
- bjørka står i full vårdrakt
drakt (2) til å bruke om våren
Døme
- ei elegant vårdrakt

Artikkelside

stilig

adjektiv

Tyding og bruk

som tek seg godt ut;

flott, elegant;

stilfull

Døme

ei stilig drakt;
ei stilig jente

Artikkelside

stram

adjektiv

Opphav

frå lågtysk

Tyding og bruk

som er tøygd eller stramma ut;
fast, strak, utspend
Døme
- stram line
som sit tett og fast kring noko
Døme
- beltet var for stramt;
- buksa sat stramt kring hoftene og låra
rak, spenstig;
fast, korrekt, skikkeleg
Døme
- ein stram fyr;
- gjere stram honnør
som tar seg godt ut;
flott, elegant
Døme
- han er verkeleg stram i den nye dressen
spent, stiv;
streng
Døme
- eit stramt drag om munnen;
- bli stram i maska
om mat: som smaker eller luktar skarpt og ramt;
sterk
Døme
- ei stram lukt
som det finst lite av eller er sterkt avgrensa;
hard, knapp, streng
Døme
- eit stramt budsjett;
- det er ein stram arbeidsmarknad;
- stramme tidsrammer