Avansert søk

Nynorskordboka 4 oppslagsord

vek

substantiv inkjekjønn

Opphav

Tyding og bruk

kort motiv i slått (2, oftast to eller fire takter
avvik;
bøyg, innsving
Døme
- veket på felekassa

periode

substantiv hankjønn

Opphav

frå gresk , av peri- og hodos ‘veg’

Tyding og bruk

avgrensa tidsrom;
bolk (2)
Døme
- han har periodar med for mykje arbeid;
- vi har hatt ein periode med mykje regn
- - eksamensperiode
  - godvêrsperiode
  - presidentperiode
så lang tid som ein tilbakevendande prosess varer før han blir gjenteken;
syklus (1)
Døme
- perioden i ei pendelrørsle
i astronomi: omløpstida til ein himmellekam
i språkvitskap: språkleg heilskap som kan stå aleine;
del av ein tekst som står mellom to store skiljeteikn (det vil seie punktum, spørjeteikn og utropsteikn);
ytring (2, 4)
i matematikk: rekkje av tal som stadig blir gjentekne
i musikk: gruppe av takter som høyrer saman (i tradisjonell musikk 8 eller 16)

Faste uttrykk

geologisk periode
lengre tidsrom i historia til jorda

takt 1

substantiv hokjønn eller hankjønn

Opphav

av latin tactus ‘det å røre ved’

Tyding og bruk

i musikk: eining med ein viss grunnrytme;
organisering av tidseiningane som eit musikkstykke kan delast inn i
Døme
- dirigenten slår takta;
- spele nokre takter av låta;
- ein vals går i ¾ takt
i metrikk: versefot
rytmisk rørsle, lyd eller gang;
samsvar med ein viss rytme eller rørsle
Døme
- kome ut av takt;
- halde takta;
- dei gjekk i rask takt;
- ho rodde i langsam takt;
- vogge i takt med melodien;
- hjartet slo i rask takt
stempelslag i forbrenningsmotor;
jamfør firetaktsmotor og totaktsmotor
tempo, fart
Døme
- auke takta på bustadbygginga
prestasjon eller dugleik som ein kan observere;
tendens
Døme
- syne gode takter;
- syne lovande takter;
- eit lag som syner heilt nye takter

orgelpunkt

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

basstone som varer gjennom fleire takter medan harmoniane skiftar