Avansert søk

Enkelt søk

Nynorskordboka 105 oppslagsord

predestinasjon

substantiv hankjønn

Uttale

predestinasjoˊn

Opphav

frå latin; av predestinere

Tyding og bruk

i teologi: førestillinga om at Gud føreåt har fastsett den endelege lagnaden til kvart menneske

Artikkelside

postoppkrav

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

ordning som går ut på at adressaten må betale ein fastsett sum for ei postsending for å få henne utlevert

Døme

sende pakka i postoppkrav;
pakka kan bli send mot postoppkrav

Artikkelside

posisjon

substantiv hankjønn

Opphav

av latin ponere ‘stille, setje’

Tyding og bruk

måte noko er plassert på;
stilling (1), haldning (1)
Døme
- la kroppen finne ein komfortabel posisjon for å kvile
stad der noko er plassert;
plassering (2), stilling (1), lokasjon
Døme
- spelaren forvirra motstandarane ved å endre posisjon heile tida
stad (til sjøs eller i lufta) der eit fartøy er, fastsett med navigasjonssystem
Døme
- bestemme posisjonen til eit skip
situasjon som gjev utgangspunkt for å vurdere kva ein skal gjere;
stode (1), stilling (4)
Døme
- vere i ein vanskeleg posisjon
stilling (5) eller rolle (1, 4) med høg status eller viktigheit
Døme
- få ein posisjon i samfunnet;
- landet vil styrkje posisjonen sin på dette området;
- ha ein sterk posisjon i bedrifta
meining om noko;
standpunkt (1)
Døme
- ha ein klar posisjon i ei sak

Faste uttrykk

i posisjon
i maktstilling, særleg om regjeringsmakt;
til skilnad frå grupperingar eller parti som er i opposisjon (2)
partiet skal sitje i posisjon i fire år
i posisjon til
i ein situasjon som set ein i stand til (noko)
vere i posisjon til å forhandle om høgare løn;
dei er ikkje i posisjon til å krevje noko som helst

Artikkelside

tradisjonsbestemd, tradisjonsbestemt

adjektiv

Tyding og bruk

i tråd med eller fastsett av tradisjonen;

tradisjonsbunden, tradisjonell

Døme

ein tradisjonsbestemd skikk;
få slutt på øydeleggjande, tradisjonsbestemde praksisar

Artikkelside

vilkårleg

adjektiv

Opphav

etter tysk

Tyding og bruk

som er vedteken eller fastsett ut frå godtykka til nokon
Døme
- få vilkårleg handsaming
som hender eller blir vald på slump;
tilfeldig
Døme
- velje eit heilt vilkårleg tal;
- det er heilt vilkårleg kven som vinn lotteriet

Artikkelside

veldefinert

adjektiv

Tyding og bruk

som er tydeleg avgrensa eller fastsett

Døme

ha veldefinerte rutinar om morgonen;
eit veldefinert omgrep

Artikkelside

vekttal

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

tal med vekteining som syner vekt (1)
fastsett talverdi som avgjer den relative viktigheita av ein faktor eller liknande ved at ein foranderleg verdi skal multipliserast med han
Døme
- den sentrale løyvinga blir fordelt etter eit vekttal basert på medlemstal
tidlegare mål for arbeidsmengd ved eit studium;
jamfør studiepoeng
Døme
- emnet gjev 5 vekttal