Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
268 treff

Nynorskordboka 268 oppslagsord

bureisingsbruk

substantiv inkjekjønn

Opphav

jamfør bruk (2

Tyding og bruk

(lite) gardsbruk bygd opp ved bureising
Artikkelside

utanbygds, utanbygdes, utabygds, utabygdes

adjektiv

Tyding og bruk

  1. som høyrer til utanfor ei viss bygd
    Døme
    • utanbygds folk
  2. utanfor bygda
    Døme
    • vere utanbygds i ferien
    • brukt som adverb:
      • reise utanbygds
Artikkelside

urkasse

substantiv hankjønn eller hokjønn

Tyding og bruk

behaldar som urverket til eit armbandsur, lommeur eller stoveur er bygd inn i
Artikkelside

merg

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt mergr

Tyding og bruk

  1. mjuk, feittrik masse som fyller holromma i dei fleste beina
    Døme
    • suge mergen ut av suppebeinet
  2. indre del av eit organ;
    til skilnad frå bork (1, 2)
  3. i botanikk: indre, laust bygd vev i røter og stenglar
  4. viktig del av noko;
    Døme
    • det er merg i guten

Faste uttrykk

  • den forlengde mergen
    overgangspartiet mellom hjernen og ryggmergen
  • gjennom merg og bein
    inn til det inste (så det gjer vondt)
    • skriket gjekk gjennom merg og bein
Artikkelside

vasskraft

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. energi i strøymande eller fallande vatn;
    Døme
    • kverna er driven med vasskraft;
    • Noreg har bygd ut mykje vasskraft til elektrisitetsproduksjon
  2. elektrisk kraft frå vasskraftverk
    Døme
    • billig vasskraft
Artikkelside

byggje 1, bygge 1

byggja, bygga

verb

Opphav

norrønt byggja; samanheng med bu (3

Tyding og bruk

  1. (la) føre opp;
    (la) tømre eller mure;
    lage til
    Døme
    • byggje hus;
    • byggje vegar;
    • byggje skip og båtar;
    • fuglane byggjer reir;
    • han drøymer om å byggje sin eigen el-gitar;
    • dei bygde ferdig tunnelen i fjor
  2. setje hus på (ei tuft);
    busetje (eit land)
    Døme
    • byggje eit land
  3. utvikle muskelmasse
    Døme
    • trene og byggje musklar
  4. skape, utvikle
    Døme
    • byggje sin eigen identitet;
    • byggje vidare på dei interessene ein har;
    • ha som mål å byggje tillit

Faste uttrykk

  • byggje bru
    få i stand tilnærming mellom to partar med heilt ulike standpunkt
    • byggje bru mellom generasjonane
  • byggje inn
    føye inn (i noko anna)
    • kraftverket er bygd inn i fjellet
  • byggje luftslott
    leggje store planar som ikkje let seg gjennomføre
  • byggje ned
    trappe ned;
    redusere
    • byggje ned fordomar og motsetningar
  • byggje og bu
    busetje seg;
    ha tilhald
    • folk vil byggje og bu i distrikta
  • byggje om
    endre (ei bygning)
    • byggje om huset
  • byggje opp
    setje saman;
    utvikle
    • byggje opp tenestetilbodet;
    • boka er bygd opp som ei kriminalgåte;
    • dei planlegg å byggje opp eit historisk arkiv
  • byggje på
    1. gjere ei bygning større;
      lage til eit tilbygg
      • huset vart bygd på i høgda
    2. vere tufta på;
      ha til grunnlag for
      • vurdere omstenda som vedtaket er bygd på
  • byggje seg opp
    vekse i styrke
    • høgtrykk byggjer seg opp;
    • spenninga har bygd seg opp
  • byggje til
    reise som tilbygg
    • den nye stova vart bygd til
  • byggje ut
    1. gjere meir effektiv;
      utvikle
      • mange fossar er bygde ut
    2. utvide, styrkje
      • byggje ut tenestene i kommunen
  • Roma vart ikkje bygd på éin dag
    eit stort arbeid krev si tid
Artikkelside

tradisjonsrik

adjektiv

Tyding og bruk

rik på tradisjonar
Døme
  • servere tradisjonsrik mat;
  • ei tradisjonsrik bygd med eit blømande kulturliv
Artikkelside

ziggurat

substantiv hankjønn

Uttale

siguraˊt

Tyding og bruk

babylonsk tempel (1) bygd som trappepyramide
Artikkelside

vindberr

adjektiv

Tyding og bruk

open for vind
Døme
  • ei vindberr bygd
Artikkelside

ha/vere å velje i

Tyding og bruk

kunne velje mellom;
Sjå: velje
Døme
  • festivalen har mykje å velje i;
  • i ei lita bygd er det så klart mindre å velje i enn i byen;
  • eg liker å ha litt å velje i i kjøleskapet
Artikkelside