Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
18 treff

Bokmålsordboka 8 oppslagsord

krass

adjektiv

Opphav

gjennom tysk, fra fransk; fra latin crassus ‘tykk, grov’

Betydning og bruk

framført på en direkte måte, med sterk språkbruk;
hard og kompromissløs
Eksempel
  • tåle krass kritikk;
  • bruke krasse uttrykk;
  • kritisere noen i krasse ordelag
Artikkelside

krasse

verb

Opphav

fra lavtysk eller tysk

Betydning og bruk

  1. Eksempel
    • katten krasset på døra
  2. skrive eller tegne slurvete;
    Eksempel
    • krasse ned noen ord
Artikkelside

skarp 2

adjektiv

Opphav

norrønt skarpr

Betydning og bruk

  1. som skjærer godt;
    med kvass kant eller spiss
    Eksempel
    • en skarp kniv;
    • skarpe klør;
    • en skarp fjellrygg;
    • hogge med den skarpeste øksa
  2. spiss, brå
    Eksempel
    • en skarp vinkel;
    • skarpe svinger
  3. klar og tydelig;
    Eksempel
    • skarpe ansiktstrekk;
    • et skarpt fotografi;
    • trekke en skarp grense;
    • gjøre bildet litt skarpere
  4. om luft, lukt, lyd eller lys: bitende, stikkende;
    gjennomtrengende;
    blendende, sterk;
    Eksempel
    • skarp vårluft;
    • en ost med skarp lukt;
    • snakke med skarp stemme;
    • skarpt lys
  5. om jord: full av sand og stein;
    Eksempel
    • flate jorder med skarp jord
  6. om sans eller sanseorgan: som oppfatter klart;
    god
    Eksempel
    • ha skarpt syn;
    • ha et skarpt øre
  7. rask i tanke og oppfatning;
    gløgg, intelligent
    Eksempel
    • hun var den skarpeste i klassen
  8. hard, streng, nådeløs;
    Eksempel
    • få skarp kritikk;
    • gi en skarp irettesettelse;
    • være under skarp bevoktning;
    • det var skarp konkurranse mellom dem
    • brukt som adverb:
      • se skarpt på noen
  9. som har prosjektil
    Eksempel
    • skarpe skudd
    • brukt som substantiv:
      • skyte med skarpt
  10. rask, hurtig
    Eksempel
    • en skarp seilas;
    • det gikk i skarpt trav

Faste uttrykk

  • en skarp en
    dram med sterkt brennevin
    • ta seg en skarp en
  • gjøre det skarpt
    prestere svært godt
    • hun gjorde det skarpt til eksamen
  • ikke den skarpeste kniven i skuffen
    ikke blant de klokeste;
    mindre intelligent
  • skarp tunge
    krass og direkte måte å snakke på
    • han er kjent for sin skarpe tunge
  • skarpt føre
    skiføre med hard, grovkornet snø
Artikkelside

sterk

adjektiv

Opphav

norrønt sterkr

Betydning og bruk

  1. som har stor kraft;
    Eksempel
    • være sterk i armene;
    • en sterk mann;
    • bilen har sterk motor;
    • du er sterkere enn meg;
    • hun er sterkest i beina
  2. som tåler mye, varer lenge;
    solid, holdbar
    Eksempel
    • en sterk kjetting;
    • sterke sko
  3. Eksempel
    • en sterk stat;
    • opposisjonen er sterk
  4. Eksempel
    • ha en sterk vilje;
    • være sterk i troen;
    • ha en sterk vilje
  5. med stor innvirkning;
    handlekraftig
    Eksempel
    • hun er regjeringens sterke kvinne
  6. Eksempel
    • bruke sterke midler;
    • sterke ord
  7. Eksempel
    • være i sterk sinnsbevegelse;
    • komme i sterk fart;
    • stå i sterk kontrast til hverandre;
    • filmen har en del sterke scener
  8. kraftig, intens
    Eksempel
    • en sterk lyd;
    • sterk varme
    • brukt som adverb:
      • det regnet sterkt;
      • ha sterkt blå øyne;
      • prisene er sterkt nedsatt;
      • føle sterkt for noe
  9. flink, god
    Eksempel
    • være sterk i regning;
    • en sterk løper;
    • gå et sterkt løp
  10. med kraftig smak, lukt eller virkning
    Eksempel
    • sterk kaffe;
    • sterkt brennevin
  11. i grammatikk: uten ending i grunnform eller bøyning;
    til forskjell fra svak (9)

Faste uttrykk

  • sterk bøyning
    om verb i germanske språk: bøyning uten tillagt endelse i preteritum, ofte med vokalendring i rotstavelsen;
    jamfør svak bøyning
    • verb som ‘grine’ og ‘bite’ har sterk bøyning
  • sterk side
    god egenskap
    • scenografien er en sterk side ved forestillingen;
    • kommunikasjon er ikke vår sterkeste side
  • sterke saker
    1. alkohol eller andre rusmidler
    2. noe som vekker oppsikt eller er sjokkerende
      • seks mål på bortebane er sterke saker
  • sterke verb
    i germanske språk: verb som danner preteritum uten bøyningsendelse, ofte med vokalendring i rotstavingen;
    til forskjell fra svake verb
    • 'grine' og 'bite' er eksempler på sterke verb
Artikkelside

skarp tunge

Betydning og bruk

krass og direkte måte å snakke på;
Se: skarp
Eksempel
  • han er kjent for sin skarpe tunge
Artikkelside

drastisk

adjektiv

Opphav

fra gresk ‘handlende, virkende’; beslektet med drama

Betydning og bruk

sterk, krass
Eksempel
  • gå til det drastiske skrittet å permittere de tilsatte;
  • et drastisk eksempel;
  • ta i bruk drastiske virkemidler
  • brukt som adverb
    • gå drastisk til verks
Artikkelside

hardkokt

adjektiv

Betydning og bruk

  1. om egg: kokt så lenge at plommen har stivnet;
    til forskjell fra bløtkokt
    Eksempel
    • hardkokte egg
  2. ensidig dogmatisk, skjematisk, lite smidig
    Eksempel
    • et hardkokt resonnement;
    • en hardkokt militarist
  3. uten rom for følelser;
    Eksempel
    • en hardkokt kriminalfilm
Artikkelside

ramsalt

adjektiv

Opphav

av ram-

Betydning og bruk

  1. svært salt
    Eksempel
    • ramsalt ansjos
  2. i overført betydning: krass, skarp, saftig (2)
    Eksempel
    • ramsalt humor;
    • ramsalt kritikk
Artikkelside

Nynorskordboka 10 oppslagsord

krass

adjektiv

Opphav

gjennom tysk, frå fransk; frå latin crassus ‘tjukk, grov’

Tyding og bruk

framført på ein direkte måte, med sterk språkbruk;
hard og kompromisslaus
Døme
  • krass kritikk;
  • bruke krasse uttrykk;
  • skrive ein krass leiarartikkel
Artikkelside

krasse

krassa

verb

Opphav

frå lågtysk eller tysk

Tyding og bruk

skrape eller rive med klør, negler eller liknande
Artikkelside

skarp 2

adjektiv

Opphav

norrønt skarpr

Tyding og bruk

  1. som skjer godt;
    med kvass kant eller spiss
    Døme
    • ein skarp kniv;
    • skarpe klør;
    • hogge med den skarpaste øksa
  2. spiss, brå
    Døme
    • eit skarpt hjørne;
    • ein skarp sving;
    • skjere med ein skarpare vinkel
  3. klar og tydeleg;
    Døme
    • skarpe andletsdrag;
    • gjere biletet litt skarpare;
    • dra ei skarp grense
  4. om luft, lukt, lyd eller lys: bitande, stikkande;
    gjennomtrengjande;
    blendane, sterk;
    Døme
    • skarp vårluft;
    • ein ost med skarp lukt;
    • ho hadde ei skarp røyst;
    • ein morgon med skarpt lys
  5. om jord: full av sand og stein;
    Døme
    • ein furumo med skarp jord
  6. om sans eller sanseorgan: som oppfattar klart;
    god
    Døme
    • ha skarpt syn;
    • ha eit skarpt øyre
  7. rask i tanke og oppfatning;
    gløgg, intelligent
    Døme
    • dei skarpaste forskarane
  8. hard, streng, nådelaus;
    Døme
    • få skarp kritikk;
    • gje ei skarp irettesetjing;
    • vere under skarpt oppsyn;
    • det vart ei skarp tevling
    • brukt som adverb:
      • sjå skarpt på nokon
  9. som har prosjektil
    Døme
    • skarpe skot
    • brukt som substantiv:
      • skyte med skarpt
  10. kvikk, rask
    Døme
    • det gjekk i skarpt trav

Faste uttrykk

  • ein skarp ein
    dram med sterkt brennevin
    • ta seg ein skarp ein
  • gjere det skarpt
    prestere svært godt
    • han gjorde det skarpt til eksamen
  • ikkje den skarpaste kniven i skuffa
    ikkje blant dei klokaste;
    mindre intelligent
  • skarp tunge
    krass og direkte måte å snakke på
    • ein forfattar med skarp tunge og ein kvass penn
  • skarpt føre
    skiføre med hard, grovkorna snø
Artikkelside

sterk

adjektiv

Opphav

norrønt sterkr

Tyding og bruk

  1. som har stor kraft;
    Døme
    • vere sterk i kroppen;
    • ein sterk mann;
    • bilen har sterk motor;
    • høgrearmen er mykje sterkare enn venstrearmen;
    • den svarte hesten er sterkast
  2. som toler mykje, varer lenge;
    solid, varig
    Døme
    • ein sterk kjetting;
    • sterke sko
  3. Døme
    • ein sterk stat;
    • opposisjonen er sterk
  4. Døme
    • vere sterk i trua;
    • ha ein sterk vilje
  5. med stor innverknad;
    handlekraftig
    Døme
    • han vil vere den sterke mannen i regjeringa
  6. Døme
    • bruke sterke ord;
    • bruke sterke middel
  7. Døme
    • vere i sterk sinnsrørsle;
    • filmen hadde mange sterke scener
  8. intens, kraftig
    Døme
    • sterk lyd;
    • sterk varme;
    • sterk storm
    • brukt som adverb:
      • føle sterkt for noko;
      • det regna sterkt;
      • ha sterkt blå auge;
      • prisane er sterkt nedsette
  9. flink, god
    Døme
    • vere sterk i rekning;
    • eit felt med mange sterke løparar;
    • gå eit sterkt løp
  10. med kraftig lukt, smak eller verknad
    Døme
    • sterk kaffi;
    • sterkt brennevin
  11. i grammatikk: utan ending i grunnform eller bøying;
    til skilnad frå svak (9)

Faste uttrykk

  • sterk bøying
    om verb i germanske språk: bøying utan tillagd ending i preteritum, ofte med vokalendring i rotstavinga;
    jamfør linn bøying og svak bøying
    • verb som ‘grine’ og ‘bite’ har sterk bøying
  • sterk side
    god eigenskap
    • viljen til å hjelpe dei som er i naud, er ei sterk side ved folk;
    • kommunikasjon er ikkje den sterkaste sida deira
  • sterke saker
    1. alkohol eller andre rusmiddel
    2. noko som vekkjer oppsikt eller er sjokkerande
      • vald og brotsverk er ofte sterke saker
  • sterke verb
    i germanske språk: verb som dannar preteritum utan bøyingsending, ofte med vokalendring i rotstavinga;
    til skilnad frå linne verb
    • 'grine' og 'bite' er døme på sterke verb
Artikkelside

utsegn

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. noko som blir eller er sagt;
    ord, ytring;
    munnleg vitnemål;
    påstand
    Døme
    • ei krass utsegn;
    • utsegna hans var lite gjennomtenkt;
    • mange utsegner tyder på dette
  2. Døme
    • rådet gav ei utsegn om saka
Artikkelside

overdyngje, overdynge

overdyngja, overdynga

verb

Tyding og bruk

gje i store mengder
Døme
  • overdyngje med informasjon;
  • dei vart overdyngde med krass kritikk
Artikkelside

skarp tunge

Tyding og bruk

krass og direkte måte å snakke på;
Sjå: skarp
Døme
  • ein forfattar med skarp tunge og ein kvass penn
Artikkelside

drastisk

adjektiv

Opphav

frå gresk ‘handlende, virkende’; samanheng med drama

Tyding og bruk

som verkar sterkt;
Døme
  • ta i bruk drastiske middel;
  • ei drastisk skildring;
  • ein drastisk måte å gjere det på
  • brukt som adverb
    • talet har gått drastisk ned
Artikkelside

ramsalt

adjektiv

Opphav

av ram-

Tyding og bruk

  1. svært salt
    Døme
    • ramsalt sild
  2. i overført tyding: krass, skarp, saftig (2)
    Døme
    • ramsalt humor;
    • ramsalt kritikk
Artikkelside

hardkokt, hardkoka

adjektiv

Tyding og bruk

  1. om egg: kokt så lenge at plomma har stivna;
    til skilnad frå blautkokt
    Døme
    • eit hardkokt egg
  2. einsidig dogmatisk, skjematisk, lite smidig
    Døme
    • hardkokt materialisme;
    • ein hardkokt militarist
  3. utan rom for kjensler;
    Døme
    • ein hardkokt roman;
    • ein hardkokt kriminalfilm
Artikkelside