Avansert søk

Nynorskordboka 4202 oppslagsord

latin

substantiv hankjønn eller inkjekjønn

Opphav

frå latin Latinus, opphavleg ‘som gjeld landskapet Latium’, omkring Roma

Tyding og bruk

språket i Roma og heile Romarriket i oldtida;

forkorta lat.

Faste uttrykk

god latin
noko som er allment godteke

statutt

substantiv hankjønn eller inkjekjønn

Opphav

frå latin; jamfør statuere

Tyding og bruk

føresegn eller vedtekt, særleg for stiftingar, samskipnader eller liknande

status quo

substantiv ubøyeleg

Uttale

staˊtus kvo

Opphav

av latin status quo (ante bellum) ‘den tilstanden som (rådde føre krigen)'

Tyding og bruk

uendra stilling eller tilstand

Døme

der er framleis status quo;
dei prøver etter beste evne å behalde status quo

status

substantiv hankjønn

Opphav

frå latin, av stare ‘stå’

Tyding og bruk

posisjon i høve til eit system, ei gruppe eller ei rangfølgje;
rang, stilling
Døme
- ha høg diplomatisk status;
- få status som sjølvstendig stat;
- endringar i ekteskapleg status
prestisje
Døme
- eit yrke som gjev status
oversyn over ei stode eller ein situasjon
Døme
- kva er status no?
oversyn over aktiva og passiva i ein rekneskap ved slutten eller byrjinga av ein rekneskapsbolk

Faste uttrykk

gjere opp status
- utarbeide ein endeleg rekneskap (1)
  gjere opp status ved årsskiftet
- skaffe seg oversikt over ein situasjon for å finne ut kvar ein står
  bli 40 år og gjere opp status i livet

statue

substantiv hankjønn

Opphav

frå latin, av stare ‘stå’

Tyding og bruk

skulptur av ein person eller eit dyr i heil figur

Døme

heidre nokon med statue;
ein park med mange statuar;
ein statue av Olav den Heilage

pimpstein

substantiv hankjønn

Opphav

av lågtysk pimpsteen; førsteleddet av latin pumex ‘skum’

Tyding og bruk

porøs lava (2) brukt til sliping og pussing

lava

substantiv hankjønn

Opphav

gjennom italiensk; frå latin labes ‘fall, ras’

Tyding og bruk

glødande, flytande stein som strøymer ut av ein vulkan
storkna lava (1)

fekunditet

substantiv hankjønn

Opphav

av latin fecunditas ‘fruktbarheit’

Tyding og bruk

evne til å få barn;

fertilitet (1), fruktbarheit

æresdoktor

substantiv hankjønn

Opphav

etter latin Doctor honoris causa

Tyding og bruk

person som har fått doktorgrad og doktortittel av eit universitet som ei særskild heidring, uavhengig av om hen har kvalifisert seg på vanleg vis

æra

substantiv hankjønn

Opphav

av latin aera ‘tal’ opphavleg om årstal som kronologisk utgangspunkt’

Tyding og bruk

særprega periode (1);

Døme

ein ny æra for norsk skisport

Resultat per side: