Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
25 treff

Nynorskordboka 25 oppslagsord

ustelle

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

Døme
  • rydde opp i ustella
Artikkelside

rot 2

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt rót; av rote (2

Tyding og bruk

  1. mengd av ting som ligg spreidde eller er plasserte utan system;
    Døme
    • sjå dette rotet!
    • eg likte ikkje rot og støy;
    • alt var i eit einaste rot
  2. uryddig tilstand;
    Døme
    • det har vore mykje rot og tabbar i denne saka
Artikkelside

ugreie 1

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. vanskeleg situasjon;
    problem, kluss (2);
    uorden, uklarleik;
    Døme
    • økonomien er i ugreie;
    • skape ugreie i trafikken;
    • det er noko ugreie med bilen;
    • vere til ugreie
  2. usemje, konflikt
    Døme
    • det var ugreie mellom dei;
    • kome i ugreie med nokon
Artikkelside

plunder

substantiv inkjekjønn

Opphav

frå lågtysk ‘brukt kjøkentøy, skrap’; jamfør plyndre

Tyding og bruk

ugreie med noko;
bry, strev, kluss
Døme
  • plunder med bilmotoren

Faste uttrykk

  • plunder og heft
    ugreie, problem, hindringar
Artikkelside

lage 3

laga

verb
kløyvd infinitiv: laga

Opphav

av lag

Tyding og bruk

  1. skape eller forme eit (fysisk eller immaterielt) produkt;
    Døme
    • lage mat;
    • dei lagar møblar;
    • ho laga musikk til eit dikt
  2. brukt som adjektiv: tilgjord, unaturleg
    Døme
    • slutten i boka verkar så laga
  3. få ein viss tilstand eller situasjon til å oppstå;
    stelle til
    Døme
    • lage ein flekk på duken;
    • dei laga berre bråk og ugreie;
    • lage det slik at alle blir nøgde

Faste uttrykk

  • lage i stand
    førebu noko;
    stelle i stand
    • lage i stand ein stor fest
  • lage om
    få noko til å bli annleis enn det har vore;
    gjere om;
    jamfør omlaging
    • stua er laga om til kontor;
    • lage om på diktet
  • lage opp
    lage mykje av noko for seinare bruk
    • dei har laga opp rikeleg med fiskekaker
  • lage seg
    1. ordne seg;
      gå godt
      • det lagar seg nok
    2. forme seg;
      vere i ferd med å bli
      • det laga seg dogg på ruta;
      • det laga seg til uvêr
    3. gjere seg ferdig;
      bu seg
      • lage seg til å reise
  • lage seg til
    ordne seg;
    betre seg
    • vêret laga seg til
  • lage til
    stelle i stand;
    gjere førebuingar
    • lage til frukost;
    • dei laga til ein fest
Artikkelside

kort 1

substantiv inkjekjønn

Opphav

gjennom lågtysk, frå latin charta, av gresk khartes; samanheng med kart (3

Tyding og bruk

  1. firkanta blad av papir, papp eller plast med fotografi, teikning, skrift eller liknande på
    Døme
    • sende kort frå ferieturen
  2. lite, firkanta pappblad med figurar eller tal til leik, spel;
    Døme
    • dele ut korta;
    • spele kort

Faste uttrykk

  • blande korta
    få i stand ugreie; avspore, kome inn på ting som ikkje har noko med saka å gjere
  • gode kort på handa
    gode argument, kvalifikasjonar eller liknande som gjer at ein stiller sterkt
  • kaste korta
    1. gje opp eit kortspel fordi ein ikkje kan eller vil spele korta ein har;
      slutte å spele
    2. i overført tyding: gje opp ei sak, eit standpunkt eller liknande
      • han kasta korta fordi partnaren trekte seg frå samarbeidet
  • kike nokon i korta
    få greie på kva nokon vil gjere
  • leggje korta på bordet
    tilstå, fortelje alt
  • liggje i korta
    vere underforstått, klart
  • setje alt på eitt kort
    satse alt på éin sjanse, éi sak eller liknande
  • sikkert kort
    noko eller nokon som gjev utteljing
    • Stavanger har i tiår vore eit sikkert kort for Høgre
  • spele korta sine godt
    utnytte dei sjansane ein får
  • sterkt kort
    noko eller nokon det er verdt å satse på
    • Suzukis sterkaste kort er firehjulstrekk;
    • vårt sterkaste kort på jentesida
  • syne korta
    kome med det ein har å fare med
Artikkelside

blande 2

blanda

verb

Opphav

norrønt blanda

Tyding og bruk

  1. helle, røre saman
    Døme
    • blande ein drink;
    • blande fargar;
    • blande mjøl, mjølk, sukker og gjær
  2. gå i surr;
    forveksle
    Døme
    • blande fiksjon med fakta

Faste uttrykk

  • blande blod
    slutte eller stadfeste eit venskap
  • blande korta
    få i stand ugreie; avspore, kome inn på ting som ikkje har noko med saka å gjere
  • blande saman
    1. røre saman
      • bland saman egg og mjølk
    2. forveksle
      • det er vanleg å blande saman to omgrep
  • blande seg
    gå opp i (noko anna)
    • alkohol og vatn blandar seg
  • blande seg bort i/borti
    bry seg med noko som ein ikkje har noko med
    • kvifor har du blanda deg bort i dette?
    • mange har blanda seg borti saka
  • blande seg inn
    bry seg;
    involvere seg
    • blande seg inn i samtalen
  • blande ut
    setje til (noko), særleg for å tynne ut
Artikkelside

virvar

substantiv inkjekjønn

Opphav

frå tysk, av wirren ‘forvirre’

Tyding og bruk

uoversiktleg, kaotisk samling eller tilstand;
Døme
  • eit virvar av leidningar;
  • møtet enda i eit einaste virvar
Artikkelside

vingel

substantiv inkjekjønn

Opphav

av vingle

Tyding og bruk

  1. det å vingle;
    ugreie, floke
    Døme
    • eit einaste vingel av målformer
  2. Døme
    • eit hende vingel
Artikkelside

ugrei

adjektiv

Tyding og bruk

  1. som er vanskeleg å få oversikt over;
    innfløkt, innvikla;
    rotete, uklar
    Døme
    • ugreitt lende;
    • ei ugrei sak;
    • eit ugreitt spørsmål
    • brukt som adverb:
      • tale ugreitt
  2. ikkje bra;
    problematisk, urovekkjande
    Døme
    • det er noko ugreitt med det;
    • hamne i ugreie situasjonar
    • brukt som adverb:
      • te seg ugreitt
  3. Døme
    • ugreie folk
    • brukt som adverb:
      • ho slo seg ugrei
Artikkelside