Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
749 treff

Nynorskordboka 749 oppslagsord

tenestehund, tenesthund

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. hund som er trent opp til å utføre særskilde oppgåver i ei verksemd, til dømes minehund, narkotikahund og skredhund
    Døme
    • ein patrulje med to politibetjentar og ein tenestehund;
    • tenestehunden er trent opp til å spore menneske
  2. hund som er trent til å vere ein personleg assistent for menneske, til dømes førarhund
    Døme
    • berre tenestehundar får følgje med inn i kabinen
Artikkelside

titusen

substantiv inkjekjønn

Opphav

av ti (2 og tusen (1

Tyding og bruk

grunntalet 10 000
Døme
  • ein by med 10 000 menneske;
  • tene ti tusen kroner
Artikkelside

ulikleg

adjektiv

Opphav

norrønt úlíkligr ‘urimeleg’

Tyding og bruk

  1. som ikkje er likleg (2);
    Døme
    • eit ulikleg menneske;
    • ho har ei ulikleg framferd;
    • det er ei ulikleg lukt her;
    • ikkje driv med slik ulikleg prat!
    • vi måtte høyre den uliklege sanninga
  2. Døme
    • ein ulikleg haug
    • brukt som forsterkande adverb:
      • ulikleg stor
  4. nokså ulik (1)
Artikkelside

ulideleg

adjektiv

Opphav

av lide (1

Tyding og bruk

  1. som ikkje er til å halde ut;
    Døme
    • ulideleg sorg
    • brukt som adverb:
      • kampen var ulideleg spennande
  2. Døme
    • det er så ulideleg å seie nei òg
  3. lite tiltalande;
    Døme
    • eit ulideleg menneske;
    • ulideleg framferd
Artikkelside

ulidande

adjektiv

Opphav

av lide (1

Tyding og bruk

  1. som ikkje er til å halde ut;
    Døme
    • ulidande pine
  2. Døme
    • det er så ulidande der
  3. lite tiltalande;
    Døme
    • eit ulidande menneske
Artikkelside

varulv

substantiv hankjønn

Opphav

av lågtysk warwulf ‘manneulv’, var- same opphav som norrønt verr ‘mann’; jamfør norrønt vargulfr

Tyding og bruk

i folketru: menneske som er eller kan skape seg om til ulv
Døme
  • ein fantasyserie med varulvar og troll;
  • hovudpersonen blir omgjord til ein varulv ved fullmåne
Artikkelside

vardøger, vardyvle

substantiv inkjekjønn

Opphav

av varde (3; samanheng med vord (1

Tyding og bruk

i folketru: overnaturleg vesen som følgjer eller går føre eit menneske;
ånd som varslar at nokon kjem;
Artikkelside

tvangsreturnere

tvangsreturnera

verb

Tyding og bruk

sende ein migrant tilbake til heimlandet (eller anna land) mot deira vilje
Døme
  • politiet tvangsreturnerer fleire tusen menneske kvart år;
  • dei vart tvangsreturnerte
  • brukt som adjektiv:
    • tvangsreturnerte asylsøkjarar
Artikkelside

tvers gjennom

Tyding og bruk

Sjå: gjennom, tvers
  1. rakt gjennom;
    utan hindringar
    Døme
    • jernbana går tvers gjennom dalen;
    • fotballen gjekk tvers gjennom vindauget
  2. fullt og heilt;
    fullstendig
    Døme
    • eit tvers gjennom hyggjeleg menneske
Artikkelside

tvers

adverb

Opphav

norrønt þvers; genitiv av tverr

Tyding og bruk

i retning som (meir eller mindre) kryssar lengderetninga
Døme
  • ho gjekk tvers over gata

Faste uttrykk

  • på kryss og tvers
    i alle retningar
    • dei søkte gjennom området på kryss og tvers
  • på tvers
    1. i retning som (meir eller mindre) krysser lengderetninga
      • vogntoget stod på tvers i vegen
    2. på eller til den andre sida av;
      over (7)
      • samarbeid på tvers av landegrenser
    3. i strid med;
      motsett frå
      • dette er på tvers av sunn fornuft;
      • på tvers av planen vår
  • tvers av
    i to delar;
    heilt gjennom
    • akillessena rauk tvers av;
    • sage stokken tvers av
  • tvers gjennom
    1. rakt gjennom;
      utan hindringar
      • jernbana går tvers gjennom dalen;
      • fotballen gjekk tvers gjennom vindauget
    2. fullt og heilt;
      fullstendig
      • eit tvers gjennom hyggjeleg menneske
  • tvers over
    1. i retning som (meir eller mindre) kryssar lengderetninga
      • treet ligg tvers over vegen;
      • greina knakk tvers over
    2. rett ovenfor;
      på andre sida av
      • han bur tvers over gangen for meg;
      • ho gjekk tvers over golvet
Artikkelside