Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
106 treff

Nynorskordboka 106 oppslagsord

styringsrente

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

rente (1, 1) som blir fastsett av ein nasjonalbank, og som fungerer som tiltak for å påverke utviklinga i nasjonal økonomi
Artikkelside

viss 1

adjektiv

Opphav

norrønt víss, opphavleg samanfall med víss ‘vis’; samanheng med vis (2 og vite

Tyding og bruk

  1. sikker, avgjord, tvillaus;
    Døme
    • vere viss på noko;
    • vite for visst;
    • den vissaste råda mot forkjøling;
    • sant og visst;
    • sikkert og visst
  2. bestemd, fastsett
    Døme
    • sitje på sin visse plass;
    • visse grunnar;
    • med visse mellomrom;
    • på visse måtar;
    • ein viss herr Ås;
    • vere ei viss hjelp i

Faste uttrykk

  • ein viss mann
    fanden;
    jamfør hinmann
    • det var som ein viss mann styrde med dei
  • ein viss stad
    1. do (2, toalett (1)
      • han måtte skunde seg ein viss stad
    2. helvete (1)
      • han ba dei reise ein viss stad
    3. ræv, bak (1, 1);
      underliv (1)
      • ho fall på isen og slo seg ein viss stad;
      • den rekninga kan du stikke ein viss stad
  • i/til ei viss grad
    til dels, litt
    • i ei viss grad kan ein seie det;
    • eg er til ei viss grad einig med deg
  • i ein viss fart
    svært fort;
    brennfort
    • han forsvann i ein viss fart
Artikkelside

predestinasjon

substantiv hankjønn

Uttale

predestinasjoˊn

Opphav

frå latin; av predestinere

Tyding og bruk

i teologi: førestillinga om at Gud føreåt har fastsett den endelege lagnaden til kvart menneske
Artikkelside

postoppkrav

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

ordning som går ut på at adressaten må betale ein fastsett sum for ei postsending for å få henne utlevert
Døme
  • sende pakka i postoppkrav;
  • pakka kan bli send mot postoppkrav
Artikkelside

posisjon

substantiv hankjønn

Opphav

av latin ponere ‘stille, setje’

Tyding og bruk

  1. måte noko er plassert på;
    Døme
    • la kroppen finne ein komfortabel posisjon for å kvile
  2. stad der noko er plassert;
    Døme
    • spelaren forvirra motstandarane ved å endre posisjon heile tida
  3. stad (til sjøs eller i lufta) der eit fartøy er, fastsett med navigasjonssystem
    Døme
    • bestemme posisjonen til eit skip
  4. situasjon som gjev utgangspunkt for å vurdere kva ein skal gjere;
    Døme
    • vere i ein vanskeleg posisjon
  5. stilling (5) eller rolle (1, 4) med høg status eller viktigheit
    Døme
    • få ein posisjon i samfunnet;
    • landet vil styrkje posisjonen sin på dette området;
    • ha ein sterk posisjon i bedrifta
  6. meining om noko;
    Døme
    • ha ein klar posisjon i ei sak

Faste uttrykk

  • i posisjon
    i maktstilling, særleg om regjeringsmakt;
    til skilnad frå grupperingar eller parti som er i opposisjon (2)
    • partiet skal sitje i posisjon i fire år
  • i posisjon til
    i ein situasjon som set ein i stand til (noko)
    • vere i posisjon til å forhandle om høgare løn;
    • dei er ikkje i posisjon til å krevje noko som helst
Artikkelside

tradisjonsbestemd, tradisjonsbestemt

adjektiv

Tyding og bruk

i tråd med eller fastsett av tradisjonen;
Døme
  • ein tradisjonsbestemd skikk;
  • få slutt på øydeleggjande, tradisjonsbestemde praksisar
Artikkelside

vilkårleg

adjektiv

Opphav

etter tysk

Tyding og bruk

  1. som er vedteken eller fastsett ut frå godtykka til nokon
    Døme
    • få vilkårleg handsaming
  2. som hender eller blir vald på slump;
    tilfeldig
    Døme
    • velje eit heilt vilkårleg tal;
    • det er heilt vilkårleg kven som vinn lotteriet
Artikkelside

veldefinert

adjektiv

Tyding og bruk

som er tydeleg avgrensa eller fastsett
Døme
  • ha veldefinerte rutinar om morgonen;
  • eit veldefinert omgrep
Artikkelside

vekttal

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

  1. tal med vekteining som syner vekt (1)
  2. fastsett talverdi som avgjer den relative viktigheita av ein faktor eller liknande ved at ein foranderleg verdi skal multipliserast med han
    Døme
    • den sentrale løyvinga blir fordelt etter eit vekttal basert på medlemstal
  3. tidlegare mål for arbeidsmengd ved eit studium;
    jamfør studiepoeng
    Døme
    • emnet gjev 5 vekttal
Artikkelside

ubestemd, ubestemt

adjektiv

Tyding og bruk

  1. ikkje avgjord eller fastsett
    Døme
    • utsetje saka på ubestemd tid
  2. Døme
    • ei ubestemd indre uro
  3. Døme
    • du verkar så ubestemd
Artikkelside