Avansert søk

8 treff

Nynorskordboka 8 oppslagsord

undersøkje, undersøke

undersøkja, undersøka

verb

Opphav

etter tysk

Tyding og bruk

finne ut (om, av);
Døme
  • undersøkje om det går an;
  • legen undersøkjer pasienten
  • brukt som adjektiv:
    • eit undersøkjande blikk

usett

adjektiv

Tyding og bruk

som ikkje har vorte sett, oppdaga eller undersøkt
  • bruk samsvarsbøying framfor eit substantiv:
    • ein tidlegare usett planet;
    • det usette landskapet
  • bruk ubøygd form etter eit usjølvstendig verb:
    • landskapet var tidlegare usett;
    • desse planetane har vore usett fram til no
  • brukt som adverb:
    • kjøpe hus usett;
    • kome seg usett inn i bygget

ende 1

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt endi(r)

Tyding og bruk

  1. ytste, avsluttande punkt, kant eller del av noko
    Døme
    • enden på tauet;
    • i enden av gata;
    • sitje ved enden av bordet;
    • bygda ligg i enden av ein fjord
  2. Døme
    • setje seg på enden;
    • liggje med enden i vêret
  3. det at noko sluttar;
    Døme
    • stien tok ende;
    • ein krig utan ende;
    • det er ikkje ende på dystre meldingar;
    • få ende på noko

Faste uttrykk

  • bukta og begge endane
    full kontroll
    • leiinga har bukta og begge endane
  • enden på visa
    slutten på eit lengre hendingsforløp
  • for ende
    over det heile
    • slå ned skogen for ende;
    • ulven tok sau for ende
  • frå ende til annan
    frå byrjing til slutt;
    alt saman
    • det var tull frå ende til annan
  • få endane til å møtast
    greie seg økonomisk
  • gjere ende på
    få slutt på noko;
    gjere til inkjes, øydeleggje;
    drepe
    • gjere ende på fattigdomen;
    • han gjorde ende på alle kaninane;
    • ho gjorde ende på livet
  • lause endar
    tilhøve som ikkje er behandla eller undersøkt ferdig;
    uavklara spørsmål
    • det var mange lause endar i bodskapen til politikaren
  • over ende
    ned frå oppreist stilling;
    hovudstups, i koll
    • bjørka bles over ende;
    • ho stupte over ende;
    • bli slått over ende;
    • føretaket gjekk over ende
  • på ende
    1. oppreist, på kant;
      opp ned
      • gigantiske røyr er sette på ende i skipet
    2. i fullt virvar
      • setje huset på ende;
      • byen stod på ende
  • til ende
    heilt til slutten;
    til endes
    • dei festa fire dagar til ende;
    • føre saka til ende;
    • lese boka til ende
  • til endes
    heilt til slutten;
    til ende
    • fem dagar til endes;
    • dei festa natta til endes;
    • 12 års skulegang er til endes
  • vegs ende
    slutten, målet
    • kome til vegs ende;
    • verksemda er ved vegs ende

uprøvd

adjektiv

Tyding og bruk

  1. som ein ikkje har prøvd eller undersøkt
    Døme
    • ein uprøvd veg;
    • uprøvd teknologi;
    • det duger ikkje uprøvd
  2. Døme
    • sleppe til ein uprøvd 17-åring

lause endar

Tyding og bruk

tilhøve som ikkje er behandla eller undersøkt ferdig;
uavklara spørsmål;
Sjå: ende
Døme
  • det var mange lause endar i bodskapen til politikaren

ekspertise

substantiv hankjønn

Opphav

frå fransk

Tyding og bruk

  1. samling av ferdigheiter, kunnskapar og erfaringar innanfor eit emne, fagområde eller liknande;
    Døme
    • mangle ekspertise;
    • juristar med høg ekspertise på folkerett
  2. særleg sakkunnig person eller gruppe;
    ekspert eller gruppe av ekspertar
    Døme
    • hyre inn ekspertise;
    • utanlandsk ekspertise har undersøkt området

CT, ct

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

forkorting for computertomografi
Døme
  • pasienten vart undersøkt i ct-en;
  • ta ein ct

sesjon

substantiv hankjønn

Opphav

frå latin, av sedere ‘sitje’

Tyding og bruk

  1. tidsrom da ei representativ forsamling, ein domstol eller liknande sit saman
    Døme
    • Stortinget byrja den nye sesjonen i går
  2. møte der vernepliktige blir intervjua, testa og undersøkt for å avgjere om og kor dei skal gjere militærteneste
    Døme
    • møte på sesjon