Avansert søk

Vanleg søk

Nynorskordboka 217 oppslagsord

setje, sette

setja, setta

verb

kløyvd infinitiv: setja, setta

Opphav

norrønt setja; opphavleg kausativ til sitja

Tyding og bruk

plassere noko eller nokon på ein stad
Døme
- setje barnet på fanget;
- ho set maten på bordet;
- dei sette skoa i gangen;
- ho har sett kua på båsen;
- han er sett i fengsel;
- setje namnet sitt under noko
få eller ha i ei viss stilling eller ein viss tilstand
Døme
- setje døra på gløtt;
- setje sinna i kok;
- dei set fyr på bålet
lage, danne
Døme
- setje flekk på duken;
- ho set musikk til eit dikt;
- han sette ein deig
plante
Døme
- setje poteter
tilføre, gje
Døme
- setje vaksine
satse, våge
Døme
- setje 1000 kr på ein hest
i typografi: stille saman typar til ord og linjer
Døme
- manuskriptet kan setjast;
- sitata er sette i kursiv
få i gang, ta til med, byrje
Døme
- setje folk i arbeid;
- setje nokon på sporet;
- han set i gang;
- ho sette på sprang
krysse, frakte (med båt)
Døme
- setje over elva;
- setje nokon i land;
- setje nokon over sundet
føre, leie
Døme
- setje nokon inn i noko
hisse, pusse
Døme
- setje hunden på nokon
verdsetje, vurdere
Døme
- setje nokon høgt
avtale, fastsetje
Døme
- setje ein frist;
- setje streng straff for noko;
- setje noko ut av kraft
gje i oppdrag
Døme
- setje nokon til ein jobb;
- setje bort eit arbeid
la kome i verksemd
Døme
- møtet er sett

Faste uttrykk

bli sett ut
bli sjokkert og handlingslamma
ho blir heilt sett ut av spørsmålet
set at
tenk om, enn om
set at det gjekk gale;
set at x er mindre enn 1
setje att
gå ifrå;
etterlate
ho sette att bilen og gjekk om bord i båten
setje av
leggje til side;
spare
setje av pengar
setje barn på
gjere gravid
setje barn til verda
få barn;
fø
setje etter nokon
fare, renne etter nokon
setje fast
1. feste
  setje noko fast
2. arrestere
3. målbinde
  han var ikkje god å setje fast i ordskifte
setje fram
1. bere fram
  setje fram mat
2. hevde
  setje fram ein påstand
setje i
ytre seg med kraft
setje i eit skrik;
setje i å gråte
setje i brann
1. setje fyr på;
  tenne på
  ho fekk bilen sin sett i brann;
  dei truga med å setje byen i brann
2. kalle fram sterke kjensler
  ein songar som sette mange hjarte i brann
setje i hop
få til å henge saman;
montere
setje i hop eit byggjesett
setje i scene
1. planleggje og leie arbeidet med ei teaterframsyning
2. setje i gang
  ein praksis sett i scene av regjeringa
setje i verk
få i gang;
realisere
setje i verk eit tiltak
setje inn
1. plassere under tak
  setje inn sykkelen
2. fengsle
  han vart sett inn for fyll og bråk
3. plassere, montere
  han skal setje inn videokamera i butikken;
  nye vindauge vart sette inn
4. plassere på konto
  setje inn pengar i banken
5. la kome på trykk
  setje inn ein annonse i avisa
6. gni og få til å blande seg
  setje inn lêret med feitt
7. ta til med stor kraft eller intensitet
  uvêret set inn;
  stormen sette inn for fullt
8. bidra med;
  gjere ein ekstra innsats
  setje inn alle krefter;
  ikkje ha maktmiddel å setje inn;
  setje alt inn på noko
9. lage mål
  setje inn ei skåring
setje inn støyten
satse fullt og heilt
han sette inn støyten i andre omgang
setje livet inn
risikere å døy
dei sette livet inn for fridomen
setje livet til
omkome, døy (i ulykke eller liknande)
setje ned
1. minske
  setje ned prisane
2. utnemne
  setje ned ein komité
setje om
omsetje (3) (frå eitt språk til eit anna)
setje opp
1. stille opp
  setje opp eit gjerde;
  setje opp ein plakat
2. skrive
  setje opp eit dokument;
  han sette opp eit reknestykke
3. høgje, auke
  setje opp prisane
4. feste opp
  setje opp håret
5. vise
  setje opp eit surt andlet
6. setje i scene (1)
  setje opp eit teaterstykke
setje over
1. plassere på omn for å koke noko
  setje over potetene
2. endre sambandslinje
  setje over til studio
setje over styr
bruke ukontrollert mykje;
sløse, øydsle bort
setje pris på
verdsetje, like;
setje høgt
setje på
1. få til å virke
  sette på bremsene
2. velje ut (husdyr) til al
  setje på større bøling
setje på ende
lage oppstyr;
rote
setje huset på ende
setje på gata
gjere huslaus; seie opp (leigetakar)
setje på porten
kaste ut, gje avskil (frå arbeidplass)
arbeidarane på smelteverket vart sette på porten
setje på sporet
vise veg, hjelpe til rette
setje saman
få til å henge saman
setje saman eit program
setje seg
1. plassere kroppen i sitjande stilling
  setje seg til bords;
  ho setter seg ned;
  han sette seg inn i bilen;
  dei har sett seg rundt bordet
2. få seg sjølv i ein viss tilstand eller situasjon
  setje seg i gjeld;
  setje seg høge mål
3. begynne, kome i gang
  toget sette seg i rørsle
4. danne seg
  det sette seg verk i såret
5. bli fast
  fyllinga må få tid til å setje seg
setje seg fast
bli sitjande fast
setje seg føre
bestemme seg for
kome i mål med det ein har sett seg føre
setje seg inn i
orientere seg om
han sette seg inn i arbeidsoppgåvene
setje seg opp mot
gjere motstand mot
dei set seg opp mot tradisjonen
setje seg på bakbeina
gå imot, nekte, protestere
partiet sette seg på bakbeina i saka om barnehagar
setje skrekk i
skremme
setje til
ha i
setje til meir væske i løysninga
setje ut
1. vente med;
  utsetje (1)
  setje ut saka
2. spreie
  setje ut rykte
3. plassere ut i naturen for å auke bestanden
  setje ut yngel
4. plassere fangstreiskap
  setje ut snarer
5. overlate oppdrag til andre
  setje ut prosjektet
setje ut av spel
tvinge ein motstandar til å gje opp
setje ut i livet
realisere ein plan;
setje i verk

Artikkelside

sjå 2

verb

Opphav

norrønt sjá; jamfør sett (

Tyding og bruk

oppfatte med auga;
oppdage, leggje merke til, bli var
Døme
- eg ser ikkje utan briller;
- kan du sjå hunden der borte?
- brått såg eg noko på vegen framfor meg;
- ho såg seg sjølv i spegelen;
- eg har ikkje sett nokon
vende blikket mot;
kike (1, stire
Døme
- sjå der, no regnar det;
- dei ser ein film;
- har du sett intervjuet i avisa?
- ho såg gjennom vindauget
forstå (1), skjøne;
innsjå
Døme
- han kunne ikkje sjå problemet;
- ho er rik, kan du vel sjå;
- der ser du korleis det går;
- så langt eg kan sjå, skulle det gå bra
få lære eller oppleve, erfare;
finne (5, 1), oppdage;
kome fram til
Døme
- vi får sjå korleis det går;
- denne fuglen er noko vi sjeldan ser her;
- vi ser heimbyen vår på ein annan måte no;
- eg skjønar ikkje kva du ser i henne;
- du skal sjå det går nok bra
leggje positivt merke til;
vise forståing for, anerkjenne (3)
Døme
- leiaren var flink til å sjå dei tilsette;
- ho følte at mannen hennar verkeleg såg henne;
- ein god lærar ser elevane sine
vilje (2, 1), ynskje (1);
føretrekkje
Døme
- eg ser helst at du går;
- dei såg helst at ingen sette opp telt på marka
vere saman med;
treffe (1), møte
Døme
- dei såg kvarandre ofte;
- når skal du sjå han igjen?
betrakte eller døme frå ein bestemd synsvinkel
Døme
- stort sett er folk hyggelege;
- samla sett er resultata betre i år;
- han ser alltid ting på sin eigen måte;
- isolert sett har endringa ikkje store konsekvensar;
- han såg seg sjølv som ein helt;
- generelt sett er laget betre i år
tenkje etter, fundere
Døme
- la meg sjå, det er femten år sidan i år

Faste uttrykk

ikkje sjå ut
vere fæl å sjå på
huset ser ikkje ut etter brannen;
rommet ditt ser ikkje ut
sjå bort/vekk frå
ikkje ta omsyn til;
ikkje rekne med;
ignorere
vi kan ikkje sjå bort frå det økonomiske aspektet;
sett vekk frå hovudstaden, kva er den viktigaste byen i landet?
sett bort frå far, kven kjem i bryllaupet?
sjå an
vurdere noko ei tid føre ein tek ei avgjerd;
tenkje nærmare over;
avvente
vi ser an situasjonen;
vi såg det an nokre dagar;
dei såg tida litt an før dei bestemte seg;
lat oss sjå vêret an først;
vi må sjå an folka våre
sjå etter
1. passe på nokon eller noko
  eg ser etter tinga hans medan han er vekke;
  ho ser etter tantebarna sine i helga
2. leite etter nokon eller noko
  eg ser etter fjernkontrollen;
  vi såg etter sopp
sjå for seg
førestille seg;
kalle fram i medvitet
han ser for seg eit stort flott hus;
eg såg andletet ditt for meg i draume
sjå fram til
gle seg til, vente på noko
ho ser fram til å samarbeide med dei
sjå gjennom
lese fort (i ei bok eller eit dokument)
sjå innom nokon
besøke nokon (kort);
slå av ein prat
ho såg innom meg på laurdag
sjå ned på nokon
kjenne seg betre enn nokon;
forakte
ho ser ned på alle som ikkje har same utdanning som henne
sjå opp
ver merksam;
pass på!
sjå opp!
sjå opp for takras;
du må sjå opp for lause trådar
sjå opp til
setje høgt;
beundre, dyrke (2, 4)
sjå over
kontrollere noko
kan du sjå over rekneskapen?
sjå på
1. granske, undersøke;
  vurdere
  advokaten skal sjå på saka;
  dette er noko vi må sjå nøye på
2. kaste eit blikk på;
  ta i augesyn
  vil du vere med å sjå på det nye huset vårt?
  han såg så vidt på henne
sjå seg nøydd/tvinga til
måtte gjere noko
regjeringa såg seg nøydd til å gå av;
dei såg seg tvinga til å forlate hus og heim
sjå seg om/omkring/rundt
1. leite etter noko eller nokon
  dei ser seg om etter ein ny stad å bu;
  ho ser seg omkring etter brillene
2. kike rundt seg
  dei ser seg om på det nye kontoret
3. reise rundt
  han vil sjå seg litt rundt i landet
sjå seg råd/i stand til
kunne eller ha høve til å gjere noko
i år ser vi oss råd til ein skikkeleg ferie;
eg ser meg ikkje i stand til å gå på jobb i dag
sjå seg føre
gå varsamt;
passe seg
sjå deg godt føre før du kryssar vegen
sjå seg ut
velje ut
ho har sett seg ut ein ny sofa
sjå til
1. passe på;
  ha tilsyn med, syte for
  eg ser til dyra;
  du må sjå til at gjestene får mat
2. ta fatt på;
  setje i gang med
  no får vi sjå til å byrje arbeidet
sjå ut
ha ein bestemd framtoning;
framstå (2)
han ser flott ut i den dressen;
du ser friskare ut i dag;
det ser ut som vi kan dra no
sjå ut som/til
1. gje inntrykk av;
  likne
  han ser ut som ein liten engel;
  ho ser ut til å more seg
2. gje grunn til å tru at noko vil skje
  det ser ut som det blir sol i morgon
vere … å sjå til
framstå på ein gjeven måte
han var flott å sjå til;
ho var verkeleg bedrøveleg å sjå til

Artikkelside

sett 4

adjektiv

Opphav

norrønt sénn; perfektum partisipp av sjå (

Tyding og bruk

observert

- ettersett
- velsett

bruk samsvarsbøying framfor eit susbstantiv:
- ein sett film;
- dei sette filmane
bruk ubøygd form etter eit usjølvstendig verb:
- bilen er sett på veg sørover;
- dei vart sist sett på kaia

Artikkelside

topp 2

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt toppr; samanheng med tupp (

Tyding og bruk

øvste del av noko, ofte med rund eller spiss form
Døme
- toppen av bakken;
- på toppen av fjellet;
- snøen låg i kvite toppar;
- i toppen av treet festa dei stjerna;
- katten likte å sove på toppen av vaskemaskina
- - fjelltopp
  - kaltopp
  - tretopp
samling av hår eller fjør på hovud til menneske eller dyr
Døme
- håret var sett opp i ein topp
- - fjørtopp
  - hårtopp
klesplagg til overkroppen for kvinner;
overdel
Døme
- ho var kledd i raud topp og svart bukse
hovud (3)
Døme
- vere ør i toppen;
- han er kvikk i toppen
øvste sjikt i ei rangering, eit hieraki eller liknande
Døme
- toppane i næringslivet
- - listetopp
  - samfunnstopp
høgaste grad av noko;
høgdepunkt, maksimum (1)
Døme
- dollarkursen nådde ein ny topp;
- banden slutta da dei var på toppen;
- toppen er nådd, frå no går alt berre nedover
brukt som adverb i bunden form eintal: maksimalt
Døme
- han får toppen 10 prosent av røystene

Faste uttrykk

frå topp til tå
frå øvst til nedst
dei er kledd i grønt frå topp til tå
gå til topps
sigre (1), vinne (3, 1)
klar i toppen
1. ikkje omtåka;
  edru
2. med sitt fulle vit
  jubilanten er klar i toppen
liggje på topp
vere blant dei beste
laget ligg på topp i serien;
sjølvsagt ligg Noreg på topp
på topp
1. på høgaste og beste nivå
  forma er på topp
2. med stort fokus, stor merksemd og liknande;
  viktigast
  skule er på topp på prioriteringslista vår
på toppen
i tillegg til noko (allereie bra eller dårleg)
på toppen av det heile vart ho kåra til den beste spelaren i turneringa;
på toppen av det allereie store lånet sette banken opp renta;
på toppen kjem 25 % skatt
ti på topp
dei ti mest populære
til topps
heilt til toppen av noko;
heilt opp
heise flagget til topps;
dei gjekk heilt til topps før dei tok pause
toppen av/på kransekaka
det beste eller likaste av noko;
det beste, det som kjem til slutt
besøket hos ordføraren var toppen av kransekaka;
at laget hennar vann, var toppen på kransekaka
toppen av isfjellet
det vesle som er synleg eller som er kjent, av noko langt større av same slaget som framleis er ukjent
vere i toppen
vere den beste eller blant dei beste
dei er i toppen av serien
vere på toppen
vere best

Artikkelside

støyt

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt steytr

Tyding og bruk

det å støyte;
dunk (2, 2), slag (1, 1)
Døme
- få ein støyt i hovudet;
- bilane braka saman i ein ofseleg støyt
- - dolkestøyt
  - kulestøyt
  - samanstøyt
brå smerte og muskelkontraksjon valda av kortvarig elektrisk impuls
Døme
- få støyt når ein skiftar lyspære
brå oppleving av glede, smerte, redsle eller liknande;
stikk (1, 1)
Døme
- kjenne ein støyt av glede;
- det gjekk ein støyt gjennom meg
brå rørsle;
kast (4), rykk, tak
Døme
- brystet heva seg i korte støytar
slurk alkohol;
dram, knert (1)
Døme
- ta seg ein god støyt
skarp eller knapp lyd
Døme
- toget gav ein støyt i fløyta
- - trompetstøyt
øving i vektlyfting;
jamfør rykk (3)
Døme
- greie 90 kg i støyt
liten lêrlapp til bot (4)
- - tåstøyt

Faste uttrykk

gje støyten til
vere utløysande årsak til;
gje startsignal til
setje inn støyten
satse fullt og heilt
han sette inn støyten i andre omgang
stå for ein støyt
tole harde tak eller slag
ta støyten
ta på seg ansvaret for noko eller utsetje seg for noko plagsamt eller vanskeleg
ordføraren måtte ta støyten for den dårlege styringa

Artikkelside

støkk

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt stǫkkr

Tyding og bruk

sterk og brå skrekk;
kvepp, kvekk (1
Døme
- hendinga sette støkk i oss alle;
- sjåføren fekk seg ein skikkeleg støkk
brest (1), sprunge

Artikkelside

sirkustelt

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

stort, ofte rundt og fargerikt, telt der ein held framsyningar med akrobatar, klovnar, dressørar og liknande;

sirkus (1)

Døme

dei sette opp sirkusteltet på grusbana

Artikkelside

spel 1

substantiv inkjekjønn

Opphav

av spele

Tyding og bruk

uroleg rørsle;
veksling
Døme
- sjå spelet av nordlyset på himmelen;
- eit spel av fargar
- - minespel
livleg verksemd
Døme
- det frie spelet på pengemarknaden
leik (1)
Døme
- eit spel med ord
organisert leik med reglar, ofte med ball eller anna utstyr
Døme
- laget viste godt spel;
- ballen er ute av spel
- - angrepsspel
  - ballspel
sett med kort, brikker eller liknande til å spele med
Døme
- ludo er eit spel som passar for alle
- - brettspel
  - dataspel
  - puslespel
musikk (1) fått fram på instrument (3)
Døme
- eit stemne med leik og spel
- - felespel
  - klaverspel
aktivitet der ein satsar pengar eller liknande i von om forteneste
Døme
- spel på automatar
- - hasardspel
  - lykkespel
leik (5) som fugl driv med i paringstida
Døme
- det er forbode å skyte tiur på spel
skodespel (2)
Døme
- spelet på scena var av beste merke
tilgjersle
Døme
- det er berre spel frå hennar side
einskild omgang, parti av eit spel (1
Døme
- vinne første spelet
musikkinstrument
- - munnspel
  - trekkspel
teaterstykke
- - lystspel
  - musikkspel
  - skodespel

Faste uttrykk

avtalt spel
avtale i løynd til eigen føremon
drive spel med nokon
drive ap med nokon;
halde nokon for narr
fritt spel
spelerom
få fritt spel;
gje nokon fritt spel
gjere gode miner til slett spel
ikkje vise misnøye;
låst som ingenting
ha ein finger med i spelet
vere med, verke inn
høgt spel
spel med stor innsats;
dristig spel
setje på spel
risikere å tape eller miste
setje livet på spel
setje ut av spel
1. overrumple, distrahere
  den nye informasjonen sette han heilt ut av spel
2. hindre i å fungere eller delta
  kneskaden har sett meg ut av spel i fleire veker
spel for galleriet
falsk eller hyklersk framferd brukt for å gjere andre til lags
høyringa var eit spel for galleriet;
tomme ord og spel for galleriet
stå på spel
vere i fare for å gå tapt
liv og helse står på spel

Artikkelside

svare 2

svara

verb

kløyvd infinitiv: svara

Opphav

norrønt svara

Tyding og bruk

uttale seg munnleg eller skriftleg eller med kroppsspråk på tiltale eller spørsmål;
gje svar (1)
Døme
- svare når ein blir spurd;
- elevane svarte greitt på alt;
- svare på ein førespurnad;
- kva skal ein svare til slikt?
- svare med eit smil;
- han svarer kjapt på telefonen
ta til motmæle
Døme
- du skal ikkje svare vaksne folk;
- svarer du òg?
gje atterljom
Døme
- bergveggen svarte når ein ropte
reagere (2)
Døme
- motoren svarer lett når ein gjev ekstra gass
gå til mottrekk
Døme
- lønene vart sette ned, og arbeidarane svarte med streik;
- han greidde ikkje å svare på spurten til konkurrenten
stå til rekneskap
Døme
- dette må du svare for sjølv;
- ingen tingar svarer for meir enn han har teikna seg for
betale (1)
Døme
- svare skatt
falle saman (med);
høve (med)
Døme
- dei to omgrepa svarer heilt til kvarandre;
- resultatet svarte ikkje til innsatsen

Faste uttrykk

svare seg
løne seg
han må rekne ut om det svarar seg økonomisk

Artikkelside

nerk

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

kraft (, styrke (, energi;

kveik (, tiltak

Døme

maten sette nerk i meg;
det er nerk i folket

Artikkelside

Resultat per side:

Avansert søk

Nynorskordboka 217 oppslagsord

setje, sette

setja, setta

Opphav

Tyding og bruk

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Faste uttrykk

sjå 2II

Opphav

Tyding og bruk

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Faste uttrykk

sett 4IV

Opphav

Tyding og bruk

topp 2II

Opphav

Tyding og bruk

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Faste uttrykk

støyt

Opphav

Tyding og bruk

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Faste uttrykk

støkk

Opphav

Tyding og bruk

Døme

sirkustelt

Tyding og bruk

Døme

spel 1I

Opphav

Tyding og bruk

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

sjå 2

sett 4

topp 2

spel 1

svare 2