Avansert søk

Vanleg søk

Nynorskordboka 244 oppslagsord

periode

substantiv hankjønn

Opphav

frå gresk , av peri- og hodos ‘veg’

Tyding og bruk

avgrensa tidsrom;
bolk (2)
Døme
- han har periodar med for mykje arbeid;
- vi har hatt ein periode med mykje regn
- - eksamensperiode
  - godvêrsperiode
  - presidentperiode
så lang tid som ein tilbakevendande prosess varer før han blir gjenteken;
syklus (1)
Døme
- perioden i ei pendelrørsle
i astronomi: omløpstida til ein himmellekam
i språkvitskap: språkleg heilskap som kan stå aleine;
del av ein tekst som står mellom to store skiljeteikn (det vil seie punktum, spørjeteikn og utropsteikn);
ytring (2, 4)
i matematikk: rekkje av tal som stadig blir gjentekne
i musikk: gruppe av takter som høyrer saman (i tradisjonell musikk 8 eller 16)

Faste uttrykk

geologisk periode
lengre tidsrom i historia til jorda

Artikkelside

vekstøkonomi

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

økonomi (1) i land eller region som er i stabil vekst (over ein lengre periode)

Artikkelside

veksttid

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

tid eller periode som planter veks eller kan vekse i
Døme
- neper har kort veksttid
tid med økonomisk vekst

Artikkelside

vekstperiode

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

tidsrom eller årstid når planter veks eller kan vekse;
vekseperiode (1), vekstsesong (1)
tid eller periode når menneske og dyr veks;
vekseperiode (2), vekstsesong (2)
periode med økonomisk vekst

Artikkelside

underslag

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

lovbrot der ein eignar til seg pengar eller andre ting ein har ansvar for, og nyttar dei til eiga vinning;

jamfør underslå (1)

Døme

kasseraren gjorde underslag;
underslaget skjedde over ein periode på tre år

Artikkelside

vaktliste

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

oversyn som viser kven som skal ha dei ulike vaktene ( i ein periode

Artikkelside

kulturform

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

måte kulturen til eit folk, ei gruppe eller ein periode opptrer på
Døme
- ei nomadisk kulturform;
- nye kulturformer som hip-hop
foredla form av plante;
kultivar

Artikkelside

binde

binda

verb

Opphav

norrønt binda

Tyding og bruk

knyte, feste med tau, reip eller liknande
Døme
- binde på seg eit hovudplagg;
- binde eit tau kring noko;
- binde om sår;
- gartnaren bind opp greinene på bærbuskane;
- skipperen batt båten til bryggja;
- hunden stod bunden fast utanfor butikken
lage eller gjere i stand med å flette, knyte eller feste på annan måte
Døme
- binde kornband;
- binde korger;
- binde inn ei bok
strikke (1, spøte (2
Døme
- binde hoser
få til å feste seg;
knyte fast til seg;
halde på plass
Døme
- grasrota bind jorda;
- steinane skal binde kvarandre i muren;
- sementen bind
i kjemi: vere knytt til
Døme
- reint jern finst ikkje i naturen, det er bunde til andre stoff
vere, bli (fast) knytt til eller avhengig av noko(n)
Døme
- vere bunden til familien;
- ho var bunden til sjukesenga
forplikte (1)
Døme
- vere bunden av konvensjonar
bringe, knyte til kvarandre
Døme
- vegen bind bygdene saman

Faste uttrykk

binde kapital
plassere kapital (1, 1) slik at han ikkje kan brukast fritt
binde opp
bestemme for ein viss bruk eller ei viss verksemd
bli bunden opp av mykje skrivearbeid;
dei er skeptiske til å binde opp så mykje pengar
binde på hender og føter
ta ifrå nokon handlefridomen
bli bunden på hender og føter av regelverk og byråkrati
binde renta
fastsetje rentefot for eit lån i ein viss periode
binde seg
1. forplikte seg
  forsikringsselskapet bind seg til å gjere opp for skaden;
  ho ville ikkje binde seg til nokon
2. oppføre seg ufritt;
  presse seg over evne
  dansarane bind seg for mykje