Avansert søk

Nynorskordboka 63 oppslagsord

mannleg

adjektiv

Opphav

norrønt mannligr

Tyding og bruk

som gjeld menn, som er mann (1);

jamfør kvinneleg

Døme

mannleg avkom;
mannleg lærar;
mannleg anatomi

Faste uttrykk

mannleg rim
einstava rim;
til skilnad frå kvinneleg rim
mannleg utgang
trykktung sluttstaving i ei verselinje;
til skilnad frå kvinneleg utgang

konge 1

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt konungr

Tyding og bruk

mannleg statsoverhovud i eit monarki;
hovding i ættesamfunn
Døme
- Hans Majestet Kongen;
- bli konge etter far sin;
- bli krona til konge
- - arvekonge
  - frankarkonge
  - unionskonge
  - vikingkonge
i bunden form eintal: regjeringa
Døme
- gjelde frå den tid Kongen fastset
herskar over eit (tenkt) rike;
Gud, Kristus
Døme
- han som er konge frå æve til æve
person som er den gjævaste eller mektigaste i sitt slag eller på sitt område
Døme
- kongen i norsk kulturliv;
- han var kongen i gata
- - aviskonge
  - skikonge
  - skyttarkonge
dyr som er det største eller gjævaste innan ei gruppe, eller som har ein utsjånad som let seg assosiere med ein konge;
jamfør kongeørn
Døme
- løva er kongen over dyra
- - alkekonge
  - fuglekonge
  - sildekonge
i kortspel: nest høgaste kort, mellom ess (2, 1) og dame (4)
Døme
- ha konge og knekt på handa
i sjakk: viktigaste brikke
Døme
- setje kongen matt

Faste uttrykk

i kongens klede
i soldatuniform
kongen på haugen
1. barneleik der målet er å nå toppen av ein haug først og hindre andre frå å gjere det same
2. i overført tyding: person som har overtaket eller er dominerande
  ho har vore konge på haugen i narkotikamiljøet i mange år;
  seniorlaget var dei verkelege kongane på haugen
kongens kar
soldat
Kongens råd
regjeringa
skogens konge
elg
jakta på skogens konge var i gang

manndom

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

det å vere vaksen mann;
tid, alder da ein er vaksen mann
Døme
- nå manndom;
- vere i sin manndoms fulle kraft
det å vere mandig;
mannsmot, kraft (1, 4)
Døme
- setje manndomen på prøve
mannleg kjønnsorgan

vaktmann

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

mannleg vakt (, 4)

postmann

substantiv hankjønn

Opphav

Tyding og bruk

mannleg postbod

Døme

tidlegare jobba han som postmann

trillingbror

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

mannleg trilling (

snurrebass, snurrebasse

substantiv hankjønn

Opphav

av eldre dansk snurre ‘snurrebass’ og basse

Tyding og bruk

leike som endar i ein spiss, og som kan setjast i snurrande rørsle
mannleg kjønnsorgan

maskulin

adjektiv

Uttale

masˊkulin eller maskuliˊn

Opphav

gjennom fransk; frå latin , av mas ‘hankjønnsvesen’

Tyding og bruk

særmerkt for ein mann;
mannleg, mandig
Døme
- ha eit maskulint ideal;
- han er ein utprega maskulin type
som er av grammatisk hankjønn
Døme
- maskuline substantiv

manneleg

adjektiv

Opphav

same opphav som mannleg

Tyding og bruk

brukt som adverb:
- slåst manneleg

stortingsmann

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

mannleg stortingsrepresentant

Resultater per side: