Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
23 treff

Nynorskordboka 23 oppslagsord

katastrofe

substantiv hankjønn

Opphav

frå gresk ‘vendepunkt’

Tyding og bruk

  1. hending som har store øydeleggjande konsekvensar;
    omfattande ulykke
    Døme
    • jordskjelvet var ein katastrofe for landet;
    • den største humanitære katastrofen i vår tid
  2. ulykkeleg vending;
    øydelegging;
    samanbrot
    Døme
    • fotballkampen var ein katastrofe
  3. i litteraturvitskap: avgjerande vending i handlinga i eit litterært verk
Artikkelside

vandre

vandra

verb

Opphav

frå lågtysk; samanheng med vinde (2

Tyding og bruk

  1. gå (roleg)
    Døme
    • vandre rundt føremålslaust;
    • vi vandrar hand i hand;
    • dei vandra stien heilt til topps
    • brukt som adjektiv:
      • han ser ut som eit vandrande juletre i den påkledninga
  2. gå eller fare frå stad til stad;
    Døme
    • laksen vandrar;
    • ho lét blikket vandre langs stolradene;
    • vi lét ungane vandre fritt på tunet
    • brukt som adjektiv:
      • vandrande kysttorsk;
      • ein vandrande fant;
      • han var vandrande spiss på fotballbana
  3. i overført tyding: døy
    Døme
    • ho er gammal og klar til å vandre
  4. om abstrakte ting: spreie eller utvikle seg
    Døme
    • eventyra har vandra frå land til land;
    • eg lét tankane vandre
  5. brukt som adjektiv: med like eigenskapar som
    Døme
    • eit vandrande leksikon;
    • du er ein vandrande katastrofe

Faste uttrykk

  • vandrande nyre
    nyre som har unormalt mykje rom til å forskuve seg;
    vandrenyre
  • vandrande ugras
    fleirårig ugras som formeirar og spreier seg både med utløparar frå rota og med frø eller sporar;
    rotugras
  • vandre hedan
    døy;
    ta kvelden (3)
    • han vandra hedan i ein alder av 90 år
  • vandre inn
    flytte frå eit anna land;
    innvandre;
    immigrere
  • vandre ut
    flytte til eit anna land;
    utvandre;
    emigrere
Artikkelside

tragedie

substantiv hankjønn

Opphav

frå gresk

Tyding og bruk

  1. drama (1) der personar går til grunne på grunn av uløyselege konfliktar, lagnadsbundne liv eller liknande;
    til skilnad frå komedie (1)
    Døme
    • gresk tragedie;
    • ein tragedie av Racine;
    • helten i ein tragedie
  2. ulykke, katastrofe
    Døme
    • opphaldet hans i utlandet vart ein einaste tragedie
Artikkelside

svoltkatastrofe

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

katastrofe (1) der folk eller dyr blir underernærte eller døyr på grunn av manglande mat;
Artikkelside

sidestykke

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

  1. stykke som utgjer sida i noko
    Døme
    • sidestykket på ein sofa
  2. noko som er jamgodt med noko anna
    Døme
    • ein finn ikkje sidestykke i norsk historie

Faste uttrykk

  • sakne sidestykke
    skilje seg ut på positiv eller negativ måte
    • eit engasjement som saknar sidestykke
  • utan sidestykke
    utan like
    • ei bragd utan sidestykke;
    • det er ei katastrofe utan sidestykke
Artikkelside

rand 1

substantiv hokjønn

Opphav

norrønt rǫnd

Tyding og bruk

  1. linje som avgrensar noko;
    Døme
    • eit skogbryn i randa av byen
  2. Døme
    • ei bukse med raude render
  3. Døme
    • hoppski med tre render i

Faste uttrykk

  • på randa av
    like ved, nære på
    • stå på randa av ein humanitær katastrofe
  • til randa
    1. til den øvre kanten (av eit beger eller ein annan behaldar)
      • fylle glaset til randa
    2. heilt full
      • ei framsyning fylt til randa med humor
Artikkelside

økokatastrofe

substantiv hankjønn

Opphav

av øko- (2

Tyding og bruk

katastrofe (1) som øydelegg balansen i naturen
Døme
  • leveviset til menneska kan føre til økokatastrofar
Artikkelside

på randa av

Tyding og bruk

like ved, nære på;
Sjå: rand
Døme
  • stå på randa av ein humanitær katastrofe
Artikkelside

familietragedie

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. tragisk skodespel om ein familie (2);
    jamfør tragedie (1)
    Døme
    • stykket er ein familietragedie i tre akter
  2. katastrofe eller ulykke som råkar fleire i ein familie;
    jamfør tragedie (2)
  3. konflikt i ein familie som endar tragisk, ofte med drap
    Døme
    • dødsfalla ser ut til å vere ein familietragedie
Artikkelside

katastrofeområde

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

geografisk område som er råka av katastrofe (1)
Døme
  • erklære som katastrofeområde
Artikkelside