Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
12 treff

Nynorskordboka 12 oppslagsord

stav

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt stafr

Tyding og bruk

  1. kjepp eller stokk, brukt til stø når ein går
    Døme
    • gå med stavar;
    • peike med staven;
    • stø seg til staven
  2. (liten) stokk til andre føremål, nytta i ein viss aktivitet eller som merke på rang
    Døme
    • vifte med staven sin;
    • stake med stavane
  3. Døme
    • setje ny rekord i stav
  4. loddrett stolpe av tre som er med på å bere taket i ein bygningskonstruksjon;
    jamfør stavkyrkje og stavverk
  5. sidefjøl i tretønne;
  6. heklemaske med form som ein stav (2)
  7. loddrett strek i ei rune (1, 1);
  8. sansecelle i netthinna som er særs var for lys;
  9. ting med smal, avlang form

Faste uttrykk

  • falle i stavar
    1. om stavkjerald: gå sund
    2. falle i tankar;
      bli forundra
Artikkelside

tunnelsyn, tunellsyn

substantiv inkjekjønn eller hokjønn

Tyding og bruk

  1. det å ha avgrensa synsfelt på grunn av sjukdom på netthinna eller synsnerva
    Døme
    • synsforstyrringar, tunnelsyn og blinde flekkar
  2. det å sjå einsidig på ei sak eller eit emne;
    Døme
    • gangsynet var erstatta med tunnelsyn
Artikkelside

netthinne

substantiv hokjønn

Opphav

gjennom tysk, frå mellomalderlatin retina; av latin rete ‘nett’

Tyding og bruk

inste augehinne, der synsbileta blir laga

Faste uttrykk

  • på netthinna
    i minnet som eit bilete
    • dei sterke inntrykka har festa seg på netthinna
Artikkelside

blind

adjektiv

Opphav

norrønt blindr

Tyding og bruk

  1. som ikkje kan sjå;
    utan synsevne
    Døme
    • vere blind;
    • vere blind på eitt auge
  2. i overført tyding: som manglar forståing (for);
    Døme
    • vere blind for dei nære tinga;
    • kjærleik gjer blind;
    • stire seg blind på noko;
    • blindt hat
    • brukt som adverb
      • rette seg blindt etter direktivet
  3. Døme
    • eit blindt skjer

Faste uttrykk

  • blind alarm
    falsk alarm
  • blind flekk
    1. område der synsnerven går gjennom netthinna og synsbiletet såleis ikkje kan oppfattast
    2. i overført tyding: noko ein ikkje ser eller er merksam på
  • blind høne finn også korn
    ein person utan føresetnader kan også slumpe til å finne det rette
  • ende blindt
    ikkje føre fram;
    ikkje føre vidare
  • stire seg blind på
    vere så oppteken av noko at ein mister evne til å sjå det på ein annan måte
Artikkelside

tappcelle, tappselle

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

konisk synscelle i netthinna som gjer at ein kan sjå detaljar og fargar;
til skilnad frå stavcelle (1)
Artikkelside

årehinne

substantiv hokjønn

Opphav

av åre (2

Tyding og bruk

hinne i veggen på augeeplet mellom senehinna og netthinna
Artikkelside

stavcelle, stavselle

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. stavforma sansecelle i netthinna som er særs var for lys
  2. rundt, lite batteri til lommelykter, radioar og liknande
Artikkelside

tapp 1

substantiv hankjønn

Opphav

jamfør tysk Zapfen og engelsk tap

Tyding og bruk

  1. smal, kjegleforma spiss eller framspring;
    jamfør istapp
  2. pinne eller liknande til å opne eller stengje eit hol med;
    jamfør tønnetapp
  3. liten del på tre- eller metallstykke som passar i tilsvarande hol i eit anna stykke
  4. sylindrisk del av aksling som kviler i eller dreier seg om lager (3), hengsle eller liknande;
    jamfør veivtapp
  5. reiskap til å skjere innvendige gjenge med;
    jamfør gjengetapp
  6. konisk synscelle i netthinna som gjer at ein kan sjå detaljar og fargar;
  7. liten og tett skapning eller ting
    Døme
    • den vesle tappen var rasande
Artikkelside

på netthinna

Tyding og bruk

i minnet som eit bilete;
Sjå: netthinne
Døme
  • dei sterke inntrykka har festa seg på netthinna
Artikkelside

blind flekk

Tyding og bruk

Sjå: blind
  1. område der synsnerven går gjennom netthinna og synsbiletet såleis ikkje kan oppfattast
  2. i overført tyding: noko ein ikkje ser eller er merksam på
Artikkelside