Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
14 treff

Nynorskordboka 14 oppslagsord

vinne 3

vinna

verb

Opphav

norrønt vinna; jamfør vinnande

Tyding og bruk

  1. sigre (1) (i kamp, konkurranse, val eller liknande);
    oppnå vinst eller premie (i konkurranse, lotteri eller spel)
    Døme
    • dei har vunne slaget;
    • krigen er vunnen;
    • vinne i ei idrettstevling;
    • han vann over konkurrentane;
    • ho har vunne rettssaka;
    • eg vann førstepremien;
    • eg vinn aldri i tipping
  2. skaffe seg, sikre seg;
    oppnå
    Døme
    • dei vann ære og makt;
    • vinne vener;
    • dei vinn godhug frå alle;
    • partiet har vunne att tilliten;
    • det er lite å vinne ved ei omlegging;
    • ta ein snarveg for å vinne tid;
    • vinne tilslutning for ei sak
  3. ha krefter til;
    Døme
    • arbeide alt ein vinn
  4. ha tid til;
    Døme
    • eg vinn ikkje med alt arbeidet
  5. kome seg, bli betre
    Døme
    • utdanninga har vunne på dei nye tiltaka

Faste uttrykk

  • vinn eller forsvinn
    situasjon der ein må lykkast viss ein framleis skal vere med vidare (i turnering, val eller liknande)
    • kampen kan fort bli vinn eller forsvinn for laget
  • vinne fram
    få tilslutning;
    oppnå framgang
    • vinne fram med ideane sine
  • vinne innpå
    hale innpå
  • vinne seg
    bli betre;
    kome seg
    • ho vann seg da dei vart kjende;
    • bygda vann seg da nyvegen kom
  • vinne ut
    få fram eller framstille;
    utvinne
    • vinne ut malm;
    • store selskap som vinn ut olje
Artikkelside

daude 1, død 1

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt dauði, dauðr; samanheng med døy

Tyding og bruk

  1. det å døy;
    Døme
    • eit liv etter døden;
    • døme til døden;
    • trufast inn i døden;
    • li ein smertefri død;
    • geita er dauden nær
  2. personifisering av daude (1, 1)
    Døme
    • stå andlet til andlet med døden;
    • dauden treffer oss alle;
    • bli innhenta av dauden
  3. noko som valdar daude (1, 1);
    Døme
    • dette blir min død;
    • bli straffa med døden
  4. i overført tyding: noko som forsvinn eller tek slutt;

Faste uttrykk

  • død og forderving
    ulukkeleg lagnad;
    misere, elende, liding
    • det lukta død og forderving;
    • bringe død og forderving;
    • spå død og forderving
  • døy ein naturleg død
    døy av sjukdom (i høg alder) utan uvanlege omstende
    • ho døydde truleg ein naturleg død;
    • dei fleste vil døy ein naturleg død
  • gå i døden for
    friviljug ofre livet for
    • gå i døden for menneskeverdet
  • liggje for døden
    vere døyande;
    liggje på dødsleiet
    • liggje for døden i ei veke;
    • det året han låg for døden
  • med døden til følgje
    som valdar død (1
    • ei ulykke med døden til følgje;
    • lekamsskading med døden til følgje
  • på død og liv
    same kva det kostar;
    med naudsyn;
    absolutt (2, 2), plent (1)
    • dei skal på død og liv på fjellet i ferien;
    • katta skal på død og liv vaske seg
  • på liv og død
    som gjeld livet;
    som står om overleving
    • ein kamp på liv og død
  • sjå døden i auga
    vere nære å døy
    • fiskarane har sett døden i auga mange gongar før;
    • dei såg døden i auga, men overlevde
  • til døde
    (gjere noko) med døden som resultat
    • svelte seg til døde;
    • trene seg til døde
  • til sin død
    heilt til ein døyr
    • bu åleine til sin død;
    • halde fast ved noko til sin død;
    • leve lykkeleg til sin død
Artikkelside

svinn

substantiv inkjekjønn

Opphav

av svinne

Tyding og bruk

  1. det at noko minkar (i vekt eller omfang)
    Døme
    • det blir lett svinn på frukt og grønsaker
  2. mengd som forsvinn
    Døme
    • det totale svinnet frå matbutikkane
Artikkelside

siktedjup

substantiv inkjekjønn

siktedjupn

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

avstand frå vassyta til punktet der ei sikteskive forsvinn ut av syne når ho blir senka ned
Døme
  • siktedjupet i vatnet auka utover hausten
Artikkelside

bortfall

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

det at noko forsvinn;
Døme
  • bortfall av dei gamle reglane
Artikkelside

grokjøt, grokjøtt

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

nydanna organisk vev i sår som lækjest;
Døme
  • eg har dårleg grokjøt, så det tek ofte lang tid før eit sår forsvinn
Artikkelside

bakspegel

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. spegel på køyretøy som syner utsikta bakover
  2. i overført tyding: fortida sett frå notida
    Døme
    • ettersom finanskrisa forsvinn i bakspegelen
Artikkelside

kometaktig

adjektiv

Tyding og bruk

som plutseleg dukkar opp (og forsvinn att)
Døme
  • ho har hatt ein kometaktig politisk karriere
Artikkelside

beitedyr

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

dyr som går på beite (3, 1)
Døme
  • landskapet gror att når beitedyra forsvinn
Artikkelside

butikkhylle

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

hylle til varer i butikk
Døme
  • møte tomme butikkhyller;
  • sel ikkje varene godt nok, forsvinn dei ut av butikkhyllene;
  • produktet er på veg inn i norske butikkhyller
Artikkelside