Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
18 treff

Nynorskordboka 18 oppslagsord

utleie

utleia

verb

Tyding og bruk

kome fram til på logisk vis;
slutte seg til, tenkje ut
Døme
  • utleie ein teori;
  • utleie ein formel
Artikkelside

trylleformel

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

formel (1) en bruker når en tryller;
Døme
  • ho brukte trylleformelen ‘sesam, lukk deg opp’
Artikkelside

lov 1

substantiv hankjønn eller hokjønn

Opphav

frå dansk, av norrønt lǫg, fleirtal av lag, opphavleg ‘det som er fastsett’; jamfør leggje (6)

Tyding og bruk

  1. rettsregel som er vedteken av styresmaktene i samsvar med grunnlov og sedvanerett
    Døme
    • bryte lova;
    • vedta ei lov;
    • i lovs form;
    • lov om målbruk i offentleg teneste;
    • heling er forbode etter lova
  2. brukt som etterledd i samansetningar: ord for ein type rettsregel
  3. samling av rettsreglar som gjeld i eit land eller på eit saksområde
    Døme
    • gjeldande norsk lov;
    • alle er like for lova;
    • lov og rett;
    • lov og orden
  4. i bibelmål: (samling av) påbod frå Gud til menneska
    Døme
    • lova og profetane
  5. vedtekt(er) for eit lag eller ein samskipnad
  6. setning eller formel som uttrykkjer eit forhold som på visse vilkår er konstant
    Døme
    • økonomiske lover;
    • Parkinsons lov
  7. Døme
    • uskrivne lover for takt og tone
  8. brukt som adjektiv: lovleg, tillaten
    Døme
    • det er lov;
    • det er ikkje lov å gjere det og det

Faste uttrykk

  • lov og dom
    rettargang
    • bli fengsla utan lov og dom
  • lovas lange arm
    politiet, rettsvesenet
    • dei vart innhenta av lovas lange arm
Artikkelside

kjemisk

adjektiv

Opphav

frå tysk

Tyding og bruk

som gjeld kjemi
Døme
  • ein kjemisk formel;
  • kjemiske sambindingar;
  • ein kjemisk reaksjon;
  • kjemisk industri

Faste uttrykk

  • kjemisk krigføring
    krigføring der ein bruker stridsgass;
    jamfør biologisk krigføring
  • vere kjemisk fri for
    fullstendig mangle
    • talen var kjemisk fri for nytenking
Artikkelside

hokuspokus

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

  1. formular ved trylling
  2. i overført tyding: fiksfakseri;
    Døme
    • gjere noko hokuspokus;
    • kompostering er ikkje noko hokuspokus

Faste uttrykk

  • hokuspokus filiokus
    formel som ein tryllekunstnar bruker
Artikkelside

formulere

formulera

verb

Opphav

frå latin; av formel

Tyding og bruk

gje språkleg form;
Døme
  • formulere eit spørsmål;
  • formulere krava sine

Faste uttrykk

  • formulere seg
    forklare eller uttrykkje;
    ordleggje seg
    • det er viktig å kunne formulere seg presist
Artikkelside

formel

substantiv hankjønn

Opphav

av latin formula ‘lita form’

Tyding og bruk

  1. fast setning eller frase nytta i seremoniar og liknande;
    Døme
    • juridisk formel;
    • bruke faste formlar i brev
  2. konsist, generelt uttrykk, ofte symbolsk, som samanfattar ein regel (2) eller ei lov (1, 6)
    Døme
    • formlar for sannsynsrekning
  3. oppskrift på løysing;
    Døme
    • finne ein formel for fred i verda;
    • ynskje ein hadde ein formel for å gjere kundane nøgde

Faste uttrykk

  • kjemisk formel
    teiknuttrykk som viser samansetnaden av eit stoff
    • vatn har kjemisk formel H2O
  • matematisk formel
    setning uttrykt med matematiske teikn
    • lage ein matematisk formel for veksten i kolonien
Artikkelside

filiokus

interjeksjon

Tyding og bruk

brukt i trylleformel

Faste uttrykk

  • hokuspokus filiokus
    formel som ein tryllekunstnar bruker
Artikkelside

trollformel

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

Artikkelside

trolldomsformel

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

Artikkelside