Avansert søk

Eitt treff

Nynorskordboka 52 oppslagsord

kvit som eit laken

Tyding og bruk

svært bleik;
Sjå: kvit, laken
Døme
  • han vart kvit som eit laken i andletet

kritande

adverb

Opphav

av krit (2

Tyding og bruk

brukt forsterkande til adjektiv som ‘bleik’, ‘kvit’: heilt, fullstendig
Døme
  • kritande bleik

hudfarge

substantiv hankjønn eller hokjønn

Tyding og bruk

farge på huda til eit menneske
Døme
  • bli diskriminert på grunn av hudfargen;
  • sjukdomen har gjeve ho ein bleik hudfarge

bleik om nebbet

Tyding og bruk

om andletsutrykk: redd og rådvill;
Sjå: bleik, nebb

fådd 2

adjektiv

Opphav

perfektum partisipp av (3

Tyding og bruk

  1. bleikt;
    falma, visen
    Døme
    • fådd tøy, gras
  2. sjukleg å sjå til;

fåen

adjektiv

Tyding og bruk

Døme
  • fåe gras;
  • fåen og bleik

fåmen

adjektiv

Tyding og bruk

  1. tomsete;
    Døme
    • ein fåmen smil;
    • dette er fåme!

kvitbleik

adjektiv

Tyding og bruk

svært bleik
Døme
  • månen hang kvitbleik på himmelen

kvit

adjektiv

Opphav

norrønt hvítr

Tyding og bruk

  1. med same farge som nyfallen snø (eit fargeinntrykk som kjem fram når mest alt lyset blir kasta attende)
    Døme
    • kvit skjorte;
    • teikne på kvitt papir;
    • det kvite huset;
    • smile med kvite tenner;
    • ete fiskebollar i kvit saus til middag
  2. om hår og skjegg: kvit (1) av elde
    Døme
    • bli heilt kvit i håret
  3. om person: med unormalt lys hudfarge, til dømes på grunn av sinnsrørsle eller hardt strev
    Døme
    • vere kvit av sinne;
    • vere kvit og bleik av inneliv
  4. om person: med lys hudfarge
    Døme
    • ei kvit kvinne i 50-åra
    • brukt som substantiv
      • det økonomiske gapet mellom kvite og svarte i USA
  5. brukt som substantiv: sjakkspelar med kvite brikker
    Døme
    • kvit vinn med remis;
    • springaren til kvit vart sett ut av spel
  6. om eldre forhold, brukt som substantiv: antirevolusjonær, antikommunistisk (etter den kongelege franske lilja)
    Døme
    • kampen mellom dei raude og dei kvite

Faste uttrykk

  • det kvite i auga
    den kvite senehinna i auga
    • ho var så sint at vi berre såg det kvite i auga
  • gå kvit
    om sjø eller bølgjer: ha skumtoppar
    • sjøen går kvit
  • heise det kvite flagget
    overgje seg
  • kvit brur
    brur kledd i kvitt
    • ho skal stå kvit brur
  • kvit elefant
    noko dyrt og unyttig
  • kvit fisk
    fisk som er kvit i kjøtet, til dømes torsk og sei
  • kvit jul
    jul med snø
  • kvit lygn
    lygn for å spare nokon for ei lei sanning;
    naudlygn
  • kvit magi
    hekseri og trolldom som ikkje skader andre
  • kvit månad
    månad utan alkoholbruk
  • kvit slavehandel
    handel med personar med kvit hudfarge, særleg kvinner, som blir selde som billig arbeidskraft eller til prostitusjon
  • kvit som eit laken
    svært bleik
    • han vart kvit som eit laken i andletet
  • kvitt brød
  • kvitt flagg
  • kvitt gull
    legering av gull, kopar, sink og nikkel som er mykje brukt i smykke
  • kvitt kjøt
    kjøt frå fjørfe, særleg kylling og kalkun
    • forbruket av kvitt kjøt har auka
  • på det kvite lerretet
    på filmduken, ved filmen
  • skyte ein kvit pinn etter
    gje opp som tapt;
    gje opp vona om

gudnådsleg

adjektiv

Opphav

av Gud nåde; jamfør -leg (1

Tyding og bruk

  1. Døme
    • ein gudnådsleg skapning
  2. brukt som forsterkande adverb: svært
    Døme
    • gudnådsleg liten;
    • vere gudnådsleg bleik