Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
84 treff

Bokmålsordboka 3 oppslagsord

standardisert

adjektiv

Opphav

av standardisere

Betydning og bruk

som har blitt lagd etter en standard (1, 2) eller fastsatt norm
Eksempel
  • standardisert metode;
  • alle butikkene har standardisert interiør
Artikkelside

vidjekurv

substantiv hunkjønn eller hankjønn

vidjekorg

substantiv hankjønn eller hunkjønn

Betydning og bruk

kurv lagd av vidjer
Artikkelside

gjenbruke

verb

Betydning og bruk

bruke på nytt
Eksempel
  • vi må gjenbruke mest mulig;
  • plastposene kan gjenbrukes
  • brukt som adjektiv
    • vegger lagd av gjenbrukte tømmerstokker;
    • en gjenbrukt dør
Artikkelside

Nynorskordboka 81 oppslagsord

location

substantiv hankjønn

Uttale

låkeiˊsjen

Opphav

frå engelsk ‘stad’

Tyding og bruk

stad utanfor studio der det blir teke opp film
Døme
  • handlinga er lagd til Bergen, og filmen blir teken opp på location
Artikkelside

usjåleg

adjektiv

Tyding og bruk

  1. lite pen eller fin;
    Døme
    • eit usjåleg og bleikt andlet
  2. som blir lagd lite merke til;
    Døme
    • eit usjåleg, lite hus
Artikkelside

åtgaum

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

det å vere merksam;
Døme
  • det som spring i auga, har lett for å dra åtgaum til seg

Faste uttrykk

  • vekkje åtgaum
    bli lagd merke til
Artikkelside

handling

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. det å handle (3);
    Døme
    • kriminelle handlingar;
    • gå til handling;
    • store og gode handlingar;
    • eit liv i handling
  2. Døme
    • kyrkjelege handlingar
  3. forløp av alt som hender i film, skodespel eller litterært verk
    Døme
    • høgdepunkta i handlinga;
    • handlinga i boka er lagd til utlandet
Artikkelside

syltelabb

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. griselabb som er kokt og lagd i saltlake
    Døme
    • ete syltelabbar
  2. i overført tyding: hand på menneske
    Døme
    • hald syltelabbane dine unna meg!
Artikkelside

prebende

substantiv hankjønn

Opphav

frå mellomalderlatin; av latin praebere ‘yte’

Tyding og bruk

  1. om eldre forhold: inntekt av kyrkjeleg jordegods lagd til eit alter i ei domkyrkje
  2. om eldre forhold: eigedom knytt til prebende (1)
Artikkelside

postboks

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

nummerert boks i posthus eller annan utleveringsstad der posten blir lagd ut slik at adressaten kan hente han sjølv
Artikkelside

daud, død 2

adjektiv

Opphav

norrønt dauðr

Tyding og bruk

  1. ikkje lenger i live, avliden (1)
    Døme
    • ho er død no;
    • død eller levande;
    • bli erklært død;
    • ein daud fisk;
    • daude fluger i vinduskarmen;
    • daude planter
    • brukt som substantiv:
      • følgje den døde til grava;
      • stå opp frå dei døde
  2. som verkar livlaus
    Døme
    • bleike og daude augo;
    • snakke med ei daud røyst
  3. som har lite ferdsel, liv eller verksemd;
    Døme
    • staden verkar daud;
    • her er det heilt daudt
  4. som ikkje blir brukt meir;
    Døme
    • latin er eit daudt språk;
    • denne tradisjonen har vore daud lenge
  5. som ikkje fungerer meir;
    Døme
    • motoren er daud;
    • telefonen min er heilt daud
  6. som ikkje er relevant eller aktuell lenger
    Døme
    • bluesen er ikkje daud;
    • saka er heilt daud
  7. som kjennest slapp;
    Døme
    • daud i kroppen;
    • ein daud fot
  8. i ro;
    Døme
    • sjøen låg daud og still;
    • det er daudt i vêret;
    • ballen låg daud;
    • eit daudt publikum
  9. som er ugyldig;
    som ikkje tel (med)
    Døme
    • eit daudt kast;
    • eit daudt hopp

Faste uttrykk

  • daud og gravlagd
    1. avliden og lagd i jorda
      • keisaren er død og gravlagd for fleire hundre år sidan
    2. i overført tyding: avslutta og gløymd (2
      • stykket er ikkje daudt og gravlagt heilt enno
  • daud som ei sild
    heilt livlaus;
    steindaud
    • liggje daud som ei sild
  • daudt løp
    uavgjort resultat (i konkurranse, kamp eller strid)
    • det var daudt løp mellom konkurrentane
  • daudt prosjekt
    noko som er nyttelaust, fåfengd (2;
    fånytte
    • å klippe blautt gras er eit daudt prosjekt
Artikkelside

rotfylling

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. det å rotfylle
  2. fyllmasse lagd inn i rota i ei tann
Artikkelside

tunnel, tunell

substantiv hankjønn

Opphav

gjennom engelsk frå gammalfransk; opphavleg ‘lita tønne’

Tyding og bruk

  1. underjordisk, utgraven passasje i jord eller fjell
    Døme
    • jernbana går i tunnel gjennom Ulriken;
    • elva er lagd i tunnel
  2. hol gang, til dømes i maskin

Faste uttrykk

  • det er lys i enden av tunnelen
    stoda held på å betre seg
  • slå ein tunnel
    1. byggje ein tunnel
      • slå ein tunnel gjennom fjellet
    2. spele ball eller puck mellom beina på ein motspelar
Artikkelside