Avansert søk

Eitt treff

Nynorskordboka 35 oppslagsord

fele 2

fela

verb

Tyding og bruk

spele på fele
Døme
  • sitje og fele ein slått

fele

substantiv hokjønn

Opphav

norrønt fiðla, mellomalderlatin vitula; samanheng med fiolin

Tyding og bruk

fiolin brukt i folkemusikk;
jamfør hardingfele
Døme
  • spele på fele

Faste uttrykk

  • glad som ei fele
    hoppande glad

bruremarsj, brudemarsj, brurmarsj

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. marsj som blir spela når brureparet går opp til og ned frå altaret;
  2. marsj for (harding)fele til å spele i brurefølgje

oppstilt 1

adjektiv

Opphav

av opp og stille (4

Tyding og bruk

om fele: som har basstreng som er stemd i a (mot vanleg i g);
jamfør nedstilt
Døme
  • spele ein slått på oppstilt bass

skrive

skriva

verb

Opphav

norrønt skrifa; latin scribere

Tyding og bruk

  1. lage skrift på papir eller skjerm ved hjelp av blyant, penn, tastatur eller liknande
    Døme
    • skrive brev;
    • skrive namnet sitt;
    • skrive utydeleg;
    • skrive med blyant;
    • skrive på maskin
  2. uttrykkje at det er eit visst år, ein viss dato eller eit visst klokkeslett
    Døme
    • i dag skriv vi 3. desember
  3. komponere
    Døme
    • skrive musikk for fele

Faste uttrykk

  • leve av å skrive
    leve av å vere forfattar eller skribent
  • skrive av
    kopiere
  • skrive falsk
    forfalske namnetrekk
  • skrive fram
    i statistikk: det å rekne ut korleis ei framtidig utvikling blir, ut frå gjevne føresetnader om faktorane som kan påverke utviklinga;
    framskrive
  • skrive frå seg
    seie frå seg noko skriftleg
  • skrive historie
    utrette noko som set merke i utviklinga;
    skape historie
  • skrive inn
    føre inn
  • skrive ned
    • setje på papiret
    • setje ned verdien av noko;
      devaluere
  • skrive om
    endre og forbetre ei skriftleg framstilling;
    omskrive (1)
  • skrive opp
    • ta opp skriftleg;
      skrive ned
    • gi att tidlegare verdi;
      revaluere
    • vere viss på
      • det kan du skrive opp!
  • skrive på for
    kausjonere for nokon
  • skrive på
    • setje namnet sitt på eit dokument
    • føre noko opp som gjeldspost for nokon
  • skrive seg bak øyret
    merke seg noko
  • skrive seg frå
    kome av, stamme frå; datere seg frå
  • skrive seg inn
    la seg føre inn som medlem i eit lag eller liknande
  • skrive seg/skrive seg for
    bruke eit anna namn enn sitt eige (i underskrift)
    • ho heitte Nilsen, men skriv seg no Nes;
    • han skreiv seg for Nordbø
  • skrive til
    sende brev til nokon
  • skrive under på
    • godta med underskrifta si
    • i overført tyding: (munnleg) forsikring om noko
  • skrive ut
    • gjere vedtak om;
      avgjere, fastsetje
      • skrive ut skatt;
      • skrive ut nyval
    • trykke digitalt dokument på papir med hjelp av skrivar
    • kalle ut (soldatar);
      innrullere (1)
    • gje ei skriftleg fråsegn om at ein kan forlate sjukehuset
      • han blei skriven ut av sjukehuset
  • som skrive står
    som alle veit

nittiårsdag

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. 90. årsdag etter at nokon blir fødd
    Døme
    • feire nittiårsdag;
    • fornye sertifikatet på 90-årsdagen
  2. 90. årsdag for ei hending
    Døme
    • nittiårsdag for slutten på første verdskrig;
    • 90-årsdagen for stiftinga av laget
  3. feiring av nittiårsdag;
    Døme
    • ynskje velkomen til nittiårsdag;
    • spele på fele i 90-årsdagen

nedstilt

adjektiv

Opphav

etterleddet av stille (4

Tyding og bruk

i musikk: om basstreng på fele som er stemd i g (mot vanleg i a);
Døme
  • ein slått på nedstilt bass

kvart 1

substantiv hankjønn

Opphav

av latin quartus ‘den fjerde’

Tyding og bruk

  1. Døme
    • kjøpe ein kvart av ein gris;
    • det tok ein og ein kvart time
  2. om klokkeslett: 15 minutt før eller etter ein heil time
    Døme
    • klokka kvart over eitt;
    • vi må gå kvart på fire
  3. fjerde tone i ein diatonisk skala;
    intervall på tre steg i ei tonerekkje
  4. a-streng på fiolin eller fele
  5. i fekting: hogg eller støyt mot høgre sida på motstandaren og den tilsvarande paraden

ters 1

substantiv hankjønn

Opphav

tysk Terz av; latin tertia, tertius ‘den tredje’

Tyding og bruk

  1. i musikk: intervall på tre tonesteg
  2. tredje tonesteg i diatonisk skala;
    det øvste av tre tonesteg
  3. nest djupaste strengen på ei fele;
  4. i fekting: hogg eller støyt i høgd med andletet mot den høgre sida til motstandaren
  5. i kortspel: rekkje av tre kort etter kvarandre i den same fargen

glad som ei fele

Tyding og bruk

hoppande glad;
Sjå: fele