Avansert søk

Nynorskordboka 158 oppslagsord

vorte

substantiv hokjønn

Opphav

norrønt vǫrtu, akkusativ av varta

Tyding og bruk

knuteforma utvekst i hud eller slimhinne
Døme
- ha ei vorte i andletet;
- fjerne vorter
brystvorte
knuteforma utvekst på plante
Døme
- vorter og knollar på røtene av erter

bli

verb

Opphav

same opphav som blive

Tyding og bruk

halde fram med å vere;
vere i ro;
verte (1)
Døme
- kan du ikkje bli?
- bli heime;
- bli ståande;
- la det bli med tanken;
- han vart att da dei andre hadde gått;
- ho blir å jobbe i heimekommunen i framtida
utvikle seg til;
kome til å oppnå eller skje;
gje som resultat;
vise seg å vere;
verte (2)
Døme
- bli sjuk;
- bli lege;
- bli eit nytt menneske;
- bli 100 år;
- seks og åtte blir fjorten;
- bli til jord;
- skal det bli nokon gong, får det bli no;
- eg vonar det blir plass til alle;
- det vart jubel da dei vann
vere nødvendig;
måtte;
verte (3)
Døme
- det blir å byrje på nytt
hjelpeverb som saman med hovudverbet i perfektum partisipp dannar passiv;
verte (4)
Døme
- han blir dregen på kjelke;
- det blir sagt at …

Faste uttrykk

bli av
1. brukt i spørsmål om kor nokon oppheld seg
  kor blei det av deg?
2. utvikle seg til
  kva skal det bli av henne?
3. realisere (1)
  blir det noko av dei store planane?
bli av med
kvitte seg med
dei vart av med varene
bli med
følgje med
bli med på leiken
bli med barn
bli gravid
bli saman
bli kjærastar
bli til
få liv;
begynne å eksistere
noko er i ferd med å bli til
bli ute for
kome ut for
bli ved
halde fram med
han kjem til å bli ved å nekte for dette
bli ved sin leist
halde seg til det ein kan
bli å
1. brukt for å uttrykkje passiv eller at noko skal eller bør hende
  ho blir å treffe i morgon;
  han vart å finne på skulen
2. brukt for å uttrykkje framtid;
  kome til å (1)
  ho blir å reise i morgon;
  han vart å kome litt seinare
skal bli!
brukt som svar på kommando eller førespurnad

verte

verta

verb

Opphav

norrønt verða

Tyding og bruk

bli (1)
Døme
- verte verande;
- eg vert att etter møtet;
- dei vart med på turen
bli (2);
jamfør vertande
Døme
- verte 50 år;
- verte snikkar;
- det vert nok noko stort av han;
- han er vorten stor
bli (3)
Døme
- det vert å byrje på nytt
brukt som hjelpeverb som saman med hovudverbet i perfektum partisipp dannar passiv: bli (4)
Døme
- ho vart skuva bort av dei andre;
- det vert sagt at …

Opphav

av populær og -is

Tyding og bruk

mykje brukt eller godt omtykt;

populær (1), in, utbreidd (2)

Døme

avokado er poppis for tida;
diskgolf har vorte ein poppis uteaktivitet

tørrlagd, turrlagd

adjektiv

Tyding og bruk

som er vorte tom for vatn
Døme
- ei tørrlagd elv
som har slutta å drikke alkohol
Døme
- ein tørrlagd alkoholikar

fast

adjektiv

Opphav

norrønt fastr

Tyding og bruk

som ikkje kan flyttast
Døme
- fast innbu
- brukt som adverb
  sitje fast i fella;
  binde noko fast;
  gå seg fast i fjellet;
  halde seg fast i karmen
som held forma;
hard, kompakt
Døme
- fast grunn;
- grauten vart for fast;
- trene for å få fastare musklar
stø (3, sikker (2), resolutt, påliteleg
Døme
- fast grep;
- med fast hand;
- fast overtyding
- brukt som adverb
  tru fullt og fast på noko;
  vere fast bestemt på noko
ubrigdeleg, varig;
regelbunden
Døme
- ha faste vanar;
- ete til faste tider;
- faste utgifter;
- gå i fast rute;
- ha fast følgje;
- fast kunde;
- fast takst;
- eit fast haldepunkt;
- ha fast plass på laget
- brukt som adverb
  vere fast tilsett;
  dette står fast

Faste uttrykk

fast eigedom
jord, hus og liknande;
til skilnad frå lausøyre
overta ein fast eigedom
fast føde
mat ein må tyggje
ete grønsaker, kjøt eller anna fast føde
fast i fisken
1. spenstig, stø
  bilen er stramt sett opp og fast i fisken
2. som ikkje gjev etter for press
  han må vere tydeleg på kva han vil, vere fast i fisken
fast ordstilling
plassering av ledd i ei setning etter reglar i språket
moderne norsk har relativt fast ordstilling til skilnad frå kasusspråk
fast uttrykk
ord som ofte opptrer saman;
frase (2, 1), idiom (1)
‘å hoppe etter Wirkola’ er vorte eit fast uttrykk
halde fast ved
vere tru mot
i fast form
ikkje flytande eller i gassform
sjokolade i fast form
laust og fast
likt og ulikt
snakke om laust og fast
slå fast
konstatere
politiet slår fast at skadane er omfattande

vid 2

adjektiv

Opphav

norrønt víðr

Tyding og bruk

med stor breidd og utstrekning
Døme
- ei vid slette;
- vidt utsyn;
- den store, vide verda;
- vere kjend i vide krinsar;
- bukselinninga har vorte vidare i livet
som omfattar mykje
Døme
- kultur er eit vidt omgrep;
- ein vid definisjon;
- forstå noko i vidaste meining
brukt som adverb: langt
Døme
- reise vidt omkring;
- gå for vidt med krava
brukt som forsterkande adverb: særs
Døme
- på vidt forskjellige måtar

Faste uttrykk

i det vide og det breie
svært omstendeleg
ho la ut i det vide og det breie
på vidt gap
heilt open;
vidopen
setje døra på vidt gap;
med kjeften på vidt gap

hardtrampa

adjektiv

Tyding og bruk

hard (1) etter å ha vorte trampa på

Døme

hardtrampa mark;
snøen var heilt hardtrampa av alt folket

usprøytt, usprøyta

adjektiv

Tyding og bruk

som ikkje har vorte behandla med kjemiske sprøytemiddel

Døme

usprøytte grønsaker

useld

adjektiv

Tyding og bruk

som ikkje har vorte seld enno

Døme

bustaden er framleis useld

Resultat per side: