Avansert søk

Nynorskordboka 48 oppslagsord

slump

substantiv hankjønn

Opphav

Tyding og bruk

tilfeldig hending;
(overraskande eller heldig) tilfelle (2)
Døme
- det var reine slumpen at eg fann det att
mengd av uviss storleik;
ein god del
Døme
- tene ein slump pengar;
- det trengst ein god slump flaks
det som er att av noko;
rest
Døme
- kjøpe slumpen;
- drikke slumpane

Faste uttrykk

på slump
på ein tilfeldig måte;
på måfå
lage mat på slump

slumpe

slumpa

verb

Opphav

frå lågtysk

Tyding og bruk

gjere noko på slump

Døme

slumpe i veg;
slumpe på vekta

Faste uttrykk

slumpe til
hende tilfeldig
ein tidlegare kjærast ho slumpa til å møte att

fromme

substantiv ubøyeleg

Opphav

frå lågtysk; av from

Faste uttrykk

på lykke og fromme
på vona, på slump, som vågnad
gjere noko på lykke og fromme

trekkje, trekke

trekkja, trekka

verb

Opphav

frå lågtysk

Tyding og bruk

føre frå ein stad til ein annan;
hale (3, dra (1)
Døme
- trekkje nokon inntil seg;
- trekkje dyna over seg;
- trekkje garnet;
- han trekte føre gardina;
- hesten trekte ei vogn etter seg;
- ho har trekt eit teppe over seg
flytte seg frå ein stad til ein annan
Døme
- trekkje seg unna;
- gjestane trekte inn i huset;
- kan de trekkje litt nærare kvarandre?
- trekkje seg attende etter festen;
- trekkje ned til stranda
ta, suge eller lokke til seg;
tiltrekkje (1)
Døme
- støvlane trekkjer vatn;
- trekkje frisk luft;
- store prisnedslag trekkjer kundar;
- popartisten trekte fulle hus
ta opp eller fram
Døme
- trekkje lodd;
- trekkje eit kort frå bunken;
- trekkje fram ein pistol
dra med seg;
bringe inn i ein situasjon
Døme
- prøve å trekkje med seg fleire;
- bli trekt inn i ein krangel
kome fram til
Døme
- trekkje ei slutning;
- trekkje ei grense mellom jobb og privatliv;
- trekkje linjer mellom store hendingar
slutte å late gjelde;
skrote (2)
Døme
- trekkje forslaget til ny trasé;
- trekkje attende ei løyving
avgjere ved slump
Døme
- trekkje om kven som er vinnaren;
- bli trekt ut til å vere med
nøle medan ein snakkar
Døme
- ho trekte litt på det før ho sa noko;
- han sit og trekkjer på svaret
dra føremon av;
utnytte (2);
jamfør trekkje/dra vekslar på
Døme
- trekkje på kompetansen til arbeidarane
i matlaging: gjere i stand ein rett ved å la råemnet liggje i væske med temperatur opp mot kokepunktet
Døme
- lat lutefisken trekkje i fem minutt;
- trekkje kaffi
redusere mengd eller storleik;
subtrahere
Døme
- trekkje to frå fem;
- bli trekt for mykje i skatt
fare i flokk;
vere på ferd
Døme
- reinen trekkjer til nye beiteområde;
- fuglane trekkjer sørover om hausten
gje trekk (1, 1), kjøle
Døme
- det trekkjer frå døra;
- omnen trekkjer dårleg

Faste uttrykk

trekkje av
trykkje på avtrekkjaren på skytevåpen
trekkje fram
snakke om;
nemne (2, 2), påpeike
trekkje fram eit interessant poeng
trekkje ned
løyse ut mekanismen som tømmer doskåla etter ein har vore på do;
trekkje opp (4)
ungane gløymer å trekkje ned
trekkje om
setje eller sy trekk (2, 8) på
trekkje om den gamle sofaen
trekkje opp
1. stramme fjøra i ein mekanisme
  trekkje opp klokka
2. endre seg til det verre
  det trekkjer opp til storm
3. opne flaske med ein opptrekkjar
  kelneren trekte opp vinen ved bordet
4. løyse ut mekanismen som tømmer doskåla etter ein har vore på do;
  trekkje ned
  hugs å trekkje opp etter deg!
trekkje seg
ikkje vere med lenger
han trekte seg frå vervet i siste liten
trekkje seg saman
gjere seg mindre og meir kompakt;
krype saman, krympe (1)
kulda får blodårene til å trekkje seg saman
trekkje ut
vare lenge;
gå på overtid
samværet trekte ut

på von og våge

Tyding og bruk

på slump;

Sjå: våge

Døme

fare rundt på von og våge

våge 1

substantiv hankjønn

Opphav

Tyding og bruk

vågestykke, vågnad (1)

Faste uttrykk

på von og våge
på slump
fare rundt på von og våge

vilkårleg

adjektiv

Opphav

etter tysk

Tyding og bruk

som er vedteken eller fastsett ut frå godtykka til nokon
Døme
- få vilkårleg handsaming
som hender eller blir vald på slump;
tilfeldig
Døme
- velje eit heilt vilkårleg tal;
- det er heilt vilkårleg kven som vinn lotteriet

lykke, lukke 1

substantiv hokjønn

Opphav

norrønt lukka og lykka; av lågtysk (ge)lucke ‘lagnad, lykke’

Tyding og bruk

lagnad (1), slump (1)
Døme
- er lykka god, når vi fram i tide
god lagnad;
framgang, hell
Døme
- ha lykka med seg;
- betre lykke neste gong!
- det var ei lykke at skredet gjekk bortanfor husa
- - fiskelykke
  - vinnarlykke
djup og varig kjensle av glede og velvære;
sæle (1
Døme
- streve etter lykka;
- finne lykka i livet;
- bli fylt av lykke;
- stråle av lykke

Faste uttrykk

freiste lykka
prøve ut noko som ein vonar vil lykkast;
prøve lykka
gjere lykke
gjere oppglødd;
ha suksess
gjere lykke hos publikum
lykka er betre enn forstanden
hellet gjer at noko går bra sjølv om ein har handla uklokt
lykke på reisa!
god reise!
lykke til!
brukt som lykkynsking til nokon som skal gjere noko
lykke til med arbeidet!
prøve lykka
prøve ut noko som ein håper vil lykkast;
gje seg ut på noko utan å vite om det vil gå godt eller dårleg;
jamfør søkje lykka
ho prøvde lykka som modell;
prøve lykka i USA
på lykke og fromme
på vona, på slump, som vågnad
gjere noko på lykke og fromme
til all lykke
som vel var;
heldigvis
til all lykke vart ingen skadde
til lykke!
brukt som lykkynsking: gratulerer!
til lykke med dagen!
til lykke med barnet!
vere si eiga lykkes smed
forme sin eigen lagnad;
jamfør vere sin eigen lykkesmed

gisse 2

gissa

verb

Opphav

samanheng med gjete (

Tyding og bruk

kome med ei meining ut frå sannsyn eller tru eller rein slump;

gjette, tippe (, 1)

Døme

gisse gåter;
han gissa seg fram til svaret;
kan du gisse kven det er?

måfå

substantiv ubøyeleg

Opphav

av må, presens av måtte, og få (

Faste uttrykk

på måfå
planlaust og tilfeldig;
på slump, på lykke og fromme
gå og leite på måfå

Resultat per side: