Avansert søk

Vanleg søk

Nynorskordboka 16 oppslagsord

inngangsdør

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

dør til å gå inn gjennom

Artikkelside

yttergang

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

(lite) rom rett innanfor inngangsdør i eit hus;

til skilnad frå innergang

Døme

late att døra til den kalde yttergangen

Artikkelside

ytterdør

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

dør som leier inn eller ut av eit bygg;

inngangsdør, utgangsdør

Døme

halde ytterdøra låst;
isolere ytterdørene

Artikkelside

vindfang

substantiv inkjekjønn

Opphav

fra lågtysk; jamfør fang

Tyding og bruk

lite utbygg eller rom framfor eller innanfor inngangsdør

Døme

ta av seg skoa i vindfanget

Artikkelside

trapp

substantiv hokjønn

Opphav

frå lågtysk, av trappen ‘stige tungt, stampe’

Tyding og bruk

rekkje av steg eller avsatsar som fører oppover eller nedover til eit anna plan eller nivå
Døme
- ho gjekk opp trappa;
- han kom ned trappa;
- klatre opp ei brei trapp
- - gardintrapp
  - kjellartrapp
  - rulletrapp
  - vindeltrapp
avsats framfor inngangsdør;
tram
Døme
- sitje på trappa og vente;
- gå ut på trappa
rekkje av avsatsar som liknar ei trapp (1);
jamfør laksetrapp

Faste uttrykk

på trappene
i vente;
i kjømda
slite trappene hos
kome ofte til

Artikkelside

gang

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt gangr; samanheng med gå (

Tyding og bruk

det å gå på føtene;
gåing (1, gonge (1;
ganglag
Døme
- gang kring juletreet;
- gå den tunge gangen til kemneren;
- kjenne nokon på gangen
- - altargang
  - kappgang
  - passgang
rekkje av steg i ei utvikling eller ein prosess
Døme
- livsens gang;
- gangen i arbeidet;
- gangen i filmen;
- arbeidet går sin vande gang
- - handlingsgang
  - saksgang
esing (1, gjæring (1)
Døme
- få gang i ølet;
- setje gang på deigen
gjæringsmiddel, gjær
ytterrom mellom inngangsdør og andre rom i eit hus;
smalt, langt rom til å gå gjennom (og med dører inn til andre rom);
entré, korridor
Døme
- vente ute på gangen;
- set skoa frå deg i gangen
smal passasje eller veg
- - grusgang
  - hagegang
  - singelgang
tunnel, kanal, løp
Døme
- grave gangar i jorda
- - gallgang
  - gruvegang
  - øyregang
malmåre
porsjon, omgang (1;
sett (1
Døme
- ein gang mat;
- ein gang sengeklede

Faste uttrykk

gå nokon/noko ein høg gang
kunne måle seg med eller overgå noko eller nokon
dei gjekk sine forgjengarar ein høg gang;
skipet gjekk verdas flottaste cruiseskip ein høg gang
i gang
i rørsle, i fart;
i verksemd, i drift;
i gjenge
toget er i gang;
setje klokka i gang;
kome i gang med arbeidet;
krigen er i full gang;
få i gang nye kurs
på gang
i emning
noko var på gang

Artikkelside

løpar, laupar

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt hlaupari

Tyding og bruk

person eller dyr som driv med løping;
person som tevlar i løp (2);
springar (2), rennar
Døme
- gasellen er ein god løpar;
- heile 80 løparar stilte til start
- - kombinertløpar
  - maratonløpar
  - skiløpar
  - skøyteløpar
angrepsspelar, spiss (1, 4)
sjakkbrikke som ein flyttar diagonalt
Døme
- ofre ein løpar
smal, avlang duk eller matte
- - bordløpar
  - golvløpar