Avansert søk

Nynorskordboka 91 oppslagsord

gulag

substantiv inkjekjønn

Uttale

guˊlag

Opphav

kortform av russisk Glavnoje Upravlenie Lagerej ‘Direktoratet for arbeidsleirar’, som administrerte arbeidsleirane i Sovjetunionen 1930–1955

Tyding og bruk

arbeidsleir eller system av arbeidsleirar, særleg for politiske fangar

Døme

han sat 15 år i gulag i Sovjetunionen;
bli send til gulag

Artikkelside

snakke

snakka

verb

Opphav

av lågtysk snacken, opphavleg lydord

Tyding og bruk

prate, samtale;
jamfør snakkast
Døme
- snakke med kvarandre;
- vi har ikkje snakka saman på lenge;
- eg snakkar på vegner av fleire;
- det er ikkje noko å snakke om;
- vi snakkar om alvorlege hendingar;
- har du snakka med faren din i dag?
skravle
Døme
- snakke i eit køyr;
- snakke seg frå noko;
- ho snakka uavbrote om barndomen sin
bruke taleevna si
Døme
- barnet kunne ikkje snakka enno;
- snakke russisk;
- snakk høgare!
drøfte
Døme
- snakke forretningar
sladre
Døme
- dei snakkar om henne over heile byen
brukt i utrop om noko mektig
Døme
- snakk om flaks!
- du snakkar om flott resultat!

Faste uttrykk

snakke bort
leggje lita vekt på (ei sak eller eit emne)
ikkje snakk bort det barnet seier!
snakke etter munnen
jatte med
snakke for seg
argumentere for saka si
seljarane er gode til å snakke for seg
snakke forbi kvarandre
ikkje forstå kvarandre fordi dei snakkar frå ulike utgangspunkt
snakke frampå om
ymte om, byrje å snakke om, nemne
snakke nokon rundt
overtyde, overtale eller narre nokon ved hjelp av snakk;
rundsnakke
snakke nokon til rette/rettes
snakke nokon til fornuft;
irettesetje
snakke over seg
tale i ørska
snakke til
1. vende seg til
  politikaren snakkar til heile landet
2. irettesetje
  det nytta ikkje å snakke til bråkmakarane
snakke ut
seie noko som ligg ein på hjartet
dei snakka ut om det dei hadde opplevd

Artikkelside

transkribere

transkribera

verb

Opphav

av latin trans- og scribere ‘skrive’

Tyding og bruk

skrive om tekst frå eitt alfabet til eit anna;
translitterere
Døme
- transkribere russisk til norsk
overføre komposisjon for eitt instrument til andre instrument
overføre lydopptak til skrift
Døme
- transkribere samtalane med informantane

Artikkelside

sobel

substantiv hankjønn

Opphav

gjennom tysk; frå russisk

Tyding og bruk

rovdyr i mårfamilien som lever i Nordaust-Asia;
Martes zibellina
pelsverk av sobel (1)

Artikkelside

-isk

adjektiv

Opphav

frå tysk og lågtysk; jamfør -sk

Tyding og bruk

suffiks brukt til å lage adjektiv til namn på geografisk område, innbyggjarnamn eller nasjonalitet;
i ord som britisk, nordisk og russisk (2
suffiks brukt til å danne adjektiv av andre substantiv;
i ord som dyrisk og jordisk
suffiks brukt til å lage adjektiv til lånord og framandord;
i ord som kapitalistisk, matematisk og sosialistisk

Artikkelside

tundra

substantiv hankjønn

Opphav

frå russisk; kanskje av samisk tundar ‘snaufjell’

Tyding og bruk

flatt myr- og grusområde nord for den polare skoggrensa der telen aldri går heilt ut or jorda

Artikkelside

tulupp

substantiv hankjønn

Opphav

gjennom fransk; frå russisk

Tyding og bruk

gammaldags, lang, pelsfôra frakk

Artikkelside

storfyrstinne

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

russisk adelstittel for ektefellen til ein storfyrste
russisk adelstittel for kvinneleg etterkomar av tsar eller keisar

Artikkelside

storfyrste

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

eldre russisk adelstittel for mannleg regent
Døme
- storfyrsten av Kiev;
- dei russiske prinsane vart kalla storfyrstar
russisk adelstittel for mannleg etterkomar av tsar eller keisar

Artikkelside

sjaman

substantiv hankjønn

Opphav

gjennom russisk, truleg frå eit tungusisk språk

Tyding og bruk

person, som ved transe meiner å kunne oppnå kontakt med ånder;

medisinmann, trollmann, åndemanar (opphavleg hos nord- og sentralasiatiske folkeslag)

Artikkelside

Resultat per side: