Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
13 treff

Nynorskordboka 13 oppslagsord

tolvte

adjektiv

Opphav

norrønt tolfti

Tyding og bruk

som er nummer tolv i ei rekkjefølgje;
rekkjetal til tolv (12.)
Døme
  • Karl 12.

Faste uttrykk

  • i tolvte time
    i siste liten, svært seint
Artikkelside

storting

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt stórþing ‘felleskyrkjeleg møte’; jamfør ting (2

Tyding og bruk

  1. i bunden form eintal: nasjonalforsamlinga i Noreg
    Døme
    • Stortinget vedtek lover og løyver pengar over statsbudsjettet
  2. sesjon for storting (1)
    Døme
    • kongen erklærte Stortinget for opna;
    • løyse opp Stortinget
  3. bygning for storting (1)
    Døme
    • Stortinget ligg ved Karl Johans gate
Artikkelside

kjerring

substantiv hokjønn

Opphav

norrønt kerling, av karl ‘kar’

Tyding og bruk

  1. gift kvinne;
    Døme
    • få seg kjerring;
    • kjerringa på garden;
    • kjerring og ungar
  2. gammal eller aldrande kvinne
    Døme
    • kjerringar med strikketøy i hendene
  3. nedsetjande: vrang og usympatisk kvinne;
    umandig mann
    Døme
    • vere i ferd med å bli ei sur, gammal kjerring;
    • han ville ikkje vere kjerring
  4. i idrett: fall, særleg i skihopp
    Døme
    • gjere ei kjerring

Faste uttrykk

  • kjerringa mot straumen
    vrang og eigensindig person
  • kome som julekvelden på kjerringa
    kome brått på
  • reise kjerringa
    kome sterkt tilbake etter eit nederlag
Artikkelside

karolingisk

adjektiv

Tyding og bruk

som gjeld karolingarane eller tida da dei styrte
Døme
  • karolingisk kunst

Faste uttrykk

  • karolingisk minuskel
    type handskrift utvikla kring år 800 under Karl den store
Artikkelside

kar 1

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt karl; jamfør kall (1

Tyding og bruk

  1. mann eller eldre unggut;
    Døme
    • ein vaksen kar;
    • ein liten kar;
    • spørje ein eldre kar;
    • karar og kvinnfolk
  2. rik, velståande mann;
  3. handlekraftig, sterk og dyktig mann
    Døme
    • dei syntest han var litt av ein kar

Faste uttrykk

  • det kostar å vere kar
    det er dyrt å flotte seg
  • full kar
    fullfør mann
    • vere med for full kar;
    • han var frisk igjen og full kar
  • vere kar for/om/til
    vere i stand til;
    greie, makte
    • han prøvde det han var kar for;
    • dei padla alt dei var kar om;
    • han viste at han var kar til å stå i mot
Artikkelside

karolingisk minuskel

Tyding og bruk

type handskrift utvikla kring år 800 under Karl den store;
Artikkelside

karolin

substantiv hankjønn

Opphav

av mellomalderlatin Carolus ‘Karl’

Tyding og bruk

eldre svensk og tysk mynt
Artikkelside

karolingar

substantiv hankjønn

Opphav

frå fransk; jamfør karolin

Tyding og bruk

medlem av frankisk kongeætt som Karl den store (747–814) høyrde til
Artikkelside

marxisme

substantiv hankjønn

Uttale

marksisˊme

Opphav

etter namnet til den tyske økonomen og filosofen Karl Marx 1818–1883

Tyding og bruk

  1. økonomisk og politisk teori som vart grunnlagd av Karl Marx, delvis saman med Friedrich Engels, og som vart utvikla vidare til sosialisme (1) og kommunisme (2)
  2. samnemning for ulike tolkingar av marxisme (1)
Artikkelside

opium

substantiv hankjønn eller inkjekjønn

Opphav

gjennom latin; frå gresk , av opos ‘plantesaft’

Tyding og bruk

  1. inntørka mjølkesaft frå umogne kapslar av opiumvalmue, brukt som legemiddel eller rusmiddel
  2. i overført tyding: sløvande middel
    Døme
    • Karl Marx meinte at religion er opium for folket
Artikkelside