Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
39 treff

Nynorskordboka 39 oppslagsord

vekstfaktor

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. tilhøve som verkar på fysisk vekst, til dømes lys, næring, temperatur, vatn og liknande;
  2. faktor (2) som bidreg til utvikling eller ekspansjon
    Døme
    • utdanning er ein viktig vekstfaktor;
    • arbeidsplassar er den viktigaste vekstfaktoren for næringslivet
Artikkelside

kraft 1

substantiv hokjønn

Opphav

norrønt kraptr, krǫptr; òg innverknad frå tysk

Tyding og bruk

  1. drag eller press på masse (1, 2);
    påverknad som er årsak til endring
    Døme
    • magnetiske krefter
  2. Døme
    • elektrisk kraft
  3. Døme
    • samle krefter;
    • i si fulle kraft
  5. helse (1, 1), det å vere frisk
  6. i overført tyding: drivande, tiltøk, leiande person
    Døme
    • ei lokal kraft i kulturlivet;
    • leiande krefter
  7. Døme
    • sleppe til yngre krefter
  8. (løynd) faktor eller omstende som formar eller påverkar ei sak
    Døme
    • sterke krefter jobbar for å torpedere bruplanane
  9. overnaturleg evne, styrke
    Døme
    • ei hemmeleg kraft;
    • fylt av Guds kraft
  10. i lovmål: rettsverknad
    Døme
    • lov med tilbakeverkande kraft

Faste uttrykk

  • i kraft av
    1. på grunn av;
      takk vere
      • i kraft av kvalitet og kompetanse
    2. med heimel i
      • i kraft av lova
  • kome til krefter
    få igjen helse eller styrke etter sjukdom, strabasar og liknande
    • ho var på eit rehabiliteringssenter for å kome til krefter igjen
  • setje i kraft
    setje i verk
  • setje ut av kraft
    oppheve
  • tre/trå i kraft
    ta til å gjelde;
    bli sett i verk
    • lova trer i kraft 1. januar;
    • forbodet har allereie trådd i kraft
Artikkelside

potensere

potensera

verb

Tyding og bruk

  1. gjere sterkare eller høgare;
  2. i matematikk: setje eit tal som faktor (1) så mange gonger som eit anna tal, eksponenten, seier
Artikkelside

wow-effekt

substantiv hankjønn

Opphav

av wow

Tyding og bruk

evne til å imponere eller gjere oppglødd;
Døme
  • vi vil at det visuelle uttrykket skal ha wow-effekt
Artikkelside

wow-faktor

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

evne til å imponere eller gjere oppglødd;
Døme
  • filmen hadde høg wow-faktor
Artikkelside

x-faktor, X-faktor

substantiv hankjønn

Opphav

etter engelsk X factor

Tyding og bruk

  1. utslagsgjevande faktor (2), eigenskap eller talent
    Døme
    • selskapet treng nokon med teft og x-faktor;
    • laget manglar x-faktor
  2. faktor eller aspekt ein manglar informasjon om
    Døme
    • folkehelsa er påverka av mange x-faktorar
Artikkelside

X 1, x 1

substantiv hankjønn

Uttale

eks

Tyding og bruk

  1. uttalt som s framfor vokal i framlyd, elles hovudsakleg ks
    Døme
    • stor X;
    • liten x
  2. ukjend, uspesifisert eller uidentifisert faktor, storleik eller person;
    jamfør x-faktor
    Døme
    • politiet søkjer etter ein mister X;
    • eg trur ikkje det har noko å seie om eg vel x eller y

Faste uttrykk

  • x tal
    ukjent eller uspesifikt tal;
    ein del
    • eg har jobba med saka i x tal timar allereie;
    • restaureringa vil koste x tal millionar
Artikkelside

vekttal

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

  1. tal med vekteining som syner vekt (1)
  2. fastsett talverdi som avgjer den relative viktigheita av ein faktor eller liknande ved at ein foranderleg verdi skal multipliserast med han
    Døme
    • den sentrale løyvinga blir fordelt etter eit vekttal basert på medlemstal
  3. tidlegare mål for arbeidsmengd ved eit studium;
    jamfør studiepoeng
    Døme
    • emnet gjev 5 vekttal
Artikkelside

omstende

substantiv inkjekjønn

Opphav

gjennom lågtysk; frå latin circumstantia

Tyding og bruk

  1. forhold, tilhøve;
    Døme
    • særlege omstende som gjev grunnlag for fritak
  2. Døme
    • under alle omstende
  3. vilkår i omgjevnadene
    Døme
    • leve under vanskelege ytre omstende

Faste uttrykk

  • formildande omstende
    tilhøve som fører til mildare straff eller dom
    • retten meiner at det er fleire formildande omstende i denne saka
  • i omstende
    gravid
  • skjerpande omstende
    tilhøve som fører til strengare straff
Artikkelside

hovudsak

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

viktigaste sak, faktor, oppgåve eller liknande
Døme
  • hovudsaka er at alle kjem velberga fram

Faste uttrykk

  • i all hovudsak
    for det meste;
    stort sett
    • ungdomane er i all hovudsak kjekke og greie
Artikkelside